Op naar een nieuwe fusiegolf

Henk van Calcar en Arie van den Ende kennen de verzekeringswereld van binnen en buiten. "Wij zijn verzekeringsmensen vanaf onze geboorte," aldus Van Calcar. Zijn vader was directeur van de Van Calcar Assurantiegroep en van de NOWM, de Nederlandse Onderlinge Waarborgmaatschappij in Groningen. Zelf heeft hij diverse topfuncties in het verzekerings- en herverzekeringswezen bekleed, onder meer als algemeen directeur van Erasmus Verzekeringen en directeur van Gerling Nederland. Van Calcar was daarnaast bestuurslid van het Verbond van Verzekeraars en voorzitter van de Assurantiebeurs. Arie van den Ende was directeur-eigenaar van Esperion/van den Ende Groep, een groot financieel-advieskantoor (met destijds meer dan tweehonderd medewerkers) in het Westland. Van den Ende was daarnaast onder meer voorzitter van de NVGA, de Nederlandse Vereniging van Gevolmachtigde Assurantiebedrijven.

Strategische adviseurs

Van Calcar en Van den Ende besloten beiden drie à vier jaar geleden hun operationele werkzaamheden te beëindigen en zich als zelfstandige, strategische adviseurs te vestigen. Samen richtten ze begin 2004 Exedra Consult BV op, een bureau voor adviesgeving bij samenvoegingen en overnames in de financiële sector, waarmee Van Calcar en Van den Ende in de loop van 2005 de markt zijn opgegaan. Zij richten zich niet alleen op verzekeringsmaatschappijen en assurantiekantoren, maar bijvoorbeeld ook op banken, pensioenfondsen, vermogensbeheerders, hypotheekverstrekkers en incassobureaus. "Daarvan zijn er momenteel nog zo'n zeshonderd in Nederland, dus ook daar is nog een behoorlijke slag te maken," aldus Henk van Calcar.

Wat en hoe overnemen?

Exedra Consult adviseert ondernemers in het traject vóór de fusie of overname. Henk van Calcar: "Vaak weet een directie, een Raad van Bestuur of een vergadering van aandeelhouders niet goed wat er moet gebeuren. De onderneming heeft groeicijfers van bijvoorbeeld zes à acht procent, wat bij een lage inflatie heel behoorlijk is, maar men is ervan overtuigd dat het niet genoeg is en dat de onderneming te klein is om in de toekomst nog concurrerend in de markt te kunnen opereren. Misschien moeten we wat overnemen, wordt dan besloten, maar wat en hoe? Je kunt niet bij een directeur aankloppen en aankondigen dat je zijn bedrijf wilt overnemen. Zo werkt dat natuurlijk niet."

Weinig kennis van de markt

De huidige praktijk is veelal dat de ondernemer in dergelijke omstandigheden de hulp van zijn accountant of bankier inroept. Veel accountantskantoren en banken hebben eigen 'corporate finance'-afdelingen, die in fusie- en overnametrajecten adviseren, inclusief de nodige 'due diligence'-onderzoeken (waardebepaling van een onderneming) en juridische begeleiding. Van Calcar: "Vaak is dat een accountant om de hoek, die zijn vak wel verstaat, maar de markt niet kent, omdat de markt van de financiële dienstverlening versnipperd is. Kom je bij een van de grote vier accountantskantoren, dan blijken die toch meer kennis te hebben van bijvoorbeeld grote beursgenoteerde IT-bedrijven en bouwbedrijven, dan van de financiële sector. En de kosten van die expertise bij de 'big four' zijn navenant hoog voor het middensegment. Bovendien zijn de 'corporate finance'-afdelingen van de banken in de afgelopen jaren flink gereduceerd. Je ziet nu wel weer nieuwe clubjes komen, maar die kunnen een transactie alleen technisch begeleiden, terwijl wij ook vanuit strategisch oogpunt zo'n traject aanpakken."

Werk aan de winkel

Henk van Calcar en Arie van den Ende kunnen met hun kennis van de financiële sector de toegevoegde waarde leveren waar andere adviseurs moeten passen. Bovendien hebben zij een aantal 'associated partners' aan Exedra Consult weten te verbinden. Dit zijn allen ervaren deskundigen uit de financiële wereld, die in verschillende disciplines op het niveau van Raad van Bestuur of directie werkzaam zijn geweest. Henk van Calcar verwacht dat er voor Exedra Consult in de komende jaren behoorlijk wat werk aan de winkel zal zijn. Hij wijst erop dat de omvang, in bedragen en aantallen transacties, van de overnames en fusies in Nederland na vijf economisch moeilijke jaren weer op het niveau van 1999-2000 terug is. "En de verwachting is dat dit niveau in 2006-2007 verder gaat stijgen," aldus Van Calcar.

Motieven

Voor financiële instellingen kunnen er diverse motieven zijn om naar een fusie- of overnamekandidaat op zoek te gaan. Henk van Calcar: "Momenteel is dat in eerste instantie de enorme druk door de toegenomen wet- en regelgeving. Denk aan het toezicht door De Nederlandsche Bank, denk aan de hele 'corporate governance'-discussie en denk bijvoorbeeld ook aan de invoering van de nieuwe rapportageregels IFRS, wat gewoon veel geld kost en niets oplevert. Daarnaast blijft wel degelijk ook het creëren van een bepaalde schaalgrootte belangrijk, om zo de kosten op een concurrerend peil te kunnen houden. Een derde reden is natuurlijk de ketenintegratie, die in verschillende sectoren eigenlijk nog maar in de kinderschoenen staat. Maar de voornaamste reden is dat ondernemingen, nu er weer wat betere tijden komen, zich op hun strategie gaan bezinnen. Men kijkt duidelijk weer vooruit en niet meer vooral naar binnen toe."

Demutualisering

Henk van Calcar kent de onderlinge wereld niet alleen van huis uit, maar ook onder meer als herverzekeraar en nu nog als commissaris van TVM. Daarnaast heeft hij destijds de NOWM gedemutualiseerd, overgedragen aan AEGON en later als directeur van Erasmus weer van AEGON overgenomen. Ook was hij betrokken bij de demutualisering en overname van De Onderlinge Vriendschap (DOV), destijds de oudste binnenvaartonderlinge in Nederland. "Demutualisering was slechts een juridische stap die voor de overname nodig was," zo zegt hij. "Het onderlinge concept blijft vanwege de band met de leden-verzekerden natuurlijk ijzersterk. Daar kunnen tussenpersonen, verzekeringsmaatschappijen die met tussenpersonen werken en ook direct writers nooit tegenop. De DOV is nu geen onderlinge meer, maar we hebben destijds het bestuur en een aantal belangrijke leden gevraagd om in de Raad van Advies zitting te nemen. Zo is die betrokkenheid toch behouden gebleven."

Solvabiliteit en kosten

Voor onderlingen gelden volgens Van Calcar dezelfde motieven om zich op hun strategie te bezinnen als voor overige financiële dienstverleners. Hij zegt: "Bovendien gaan er onder de noemer Solvency II nieuwe solvabiliteitsregels komen. Een aantal onderlingen zit daar nu nog keurig boven, maar als zij in premie gaan groeien, terwijl de rente laag blijft en de solvabiliteitseisen gaan stijgen, dan komen ze in de problemen. Want een onderlinge kan niet even aan de leden vragen om kapitaal bij te storten. Daarnaast zullen ook de hele kleine onderlingen straks volgens IFRS moeten gaan rapporteren. Daar moeten zij automatisering voor hebben die dat aankan en ze zullen er een schadeactuaris voor moeten inhuren. Heb je zo'n man een week in het bedrijf rondlopen, dan ben je ook al gauw vijftienduizend euro kwijt. Ik verwacht daarom dat ook in de onderlinge wereld nog behoorlijk wat fusies en overnames aan de orde zullen komen. Bij de strategische advisering daarbij moet natuurlijk wel heel goed rekening worden gehouden met aspecten van historie, cultuur en regio, omdat die bij onderlingen veelal belangrijker zijn dan de puur financiële aspecten."

Verschenen in: de Onderlinge (2005)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl