'De ReflectieMeester sluit naadloos aan bij onze manier van werken'

Basisschool De Achtbaan in Amersfoort werkt sinds januari 2008 met de ReflectieMeester van Eduniek. De ReflectieMeester is een concreet en praktisch hulpmiddel, dat eenvoudig in het lesprogramma is in te passen. Het brengt bij de leerlingen het reflectieproces op gang met behulp van vragenkaarten en opdrachtkaarten. We vroegen Paul Bruijn, directeur van De Achtbaan, en Wendy van Beurden, adjunct-directeur en leerkracht in groep 1-2, naar hun ervaringen met de ReflectieMeester.

"Wij zijn sinds een paar jaar een Daltonschool," vertelt Paul Bruijn, "en wilden heel graag door middel van reflectie op het werk de betrokkenheid van de kinderen bij hun werk vergroten. We waren al bezig geweest met simpele vragen aan het einde van een les: 'hoe vond ik de les?', 'vond ik het moeilijk?', 'heb ik netjes gewerkt?', 'heb ik me kunnen concentreren?', dat soort reflectievragen. Omdat je daarmee gauw bent uitgepraat, wilden we er op een of andere manier meer diepgang aan geven. In een folder van Eduniek en vorig jaar op de NOT zagen we toen de ReflectieMeester. Dat hulpmiddel sloot perfect aan bij de manier waarop wij onze kinderen willen laten werken."

Ook de kleuters

Op De Achtbaan is de ReflectieMeester niet alleen in de groepen 3 tot en met 8 ingevoerd, maar ook de kleuters zijn ermee aan de slag gegaan. Wendy van Beurden: "De ReflectieMeester heeft in principe geen kleutermateriaal en daarom ontwikkelen we dat zelf. We werken met losse kaarten met pictogrammen erop. De kinderen bekijken die en bedenken bij welk onderdeel het hoort. We merken dat kinderen als ze die plaatjes zien, zelf al vragen bedenken als 'welk materiaal heb ik nodig?' en 'wordt er samengewerkt?'. Ook stellen we hier en daar een paar vragen die bij de ReflectieMeester horen. We denken dat ze daar in groep 3 gemakkelijker mee kunnen omgaan, door daar in groep 1-2 al inhoud aan te geven. Die doorgaande lijn vinden we heel belangrijk. In ons totale onderwijs krijgen de kleuters dezelfde werkvormen aangeboden als de leerlingen in de andere groepen, want bij de kleuters leg je de basis."

Bewustwording

Over de ervaringen tot nu toe zegt Paul Bruijn: "Geweldig. We zien nu al leuke kleine veranderingen bij de kinderen. Ze pakken vaak al zelf de ReflectieMeester erbij en gaan dan in tweetallen rustig naast elkaar vragen stellen over het werk dat ze hebben gedaan. Zelfs bij de jongsten is dat waarneembaar. Wij vinden dat 'kicken'. Natuurlijk is het nog te kort dag om echt effect te zien in de zin van meer betrokkenheid van kinderen bij hun werk. Ik denk dat we zeker nog een jaar verder moeten zijn voordat zo'n effect aantoonbaar is." Wendy van Beurden: "We merken wel een bewustwording bij kinderen, dat ze op een andere manier naar hun werk kunnen kijken. In die zin is er al wel wat veranderd. Maar verder staat nu nog de kennismaking met de kaarten voorop, zowel voor de leerlingen als voor de leerkrachten. Ook wij moeten ons heel goed in de ReflectieMeester verdiepen, want het is overweldigend veel." Paul Bruijn: "Absoluut. We werken daarom nu alleen nog maar met de na-vragen, omdat reflecteren achteraf in principe de makkelijkste vorm is. De komende jaren willen we het gaan uitbreiden met de voor- en tijdens-vragen."

Kwetsbaar opstellen

"Een voordeel is wel," vervolgt Wendy van Beurden, "dat wij al met coöperatief leren werken. De leerlingen zijn gewend om met elkaar in gesprek te gaan en voor de ReflectieMeester is dat een mooie basis." Paul Bruijn: "Als je de coöperatieve werkvormen niet in je vingers hebt, laat je een belangrijk deel van het reflecteren liggen. Daarnaast is het heel belangrijk, dat je de kinderen een veilige en vertrouwde omgeving kunt bieden. Reflecteren is je kwetsbaar durven opstellen. Kinderen moeten niet het gevoel hebben, dat dat gek is of dat ze erop worden afgerekend."

"De ReflectieMeester sluit naadloos aan bij de manier waarop wij met kinderen willen werken," zegt Paul Bruijn tot slot. "Ook de uitvoering is echt klasse. Vandaar dat wij er als team 'en bloc' voor zijn gevallen."

Verschenen in: Eduniek Info (2008)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl