Op zoek naar de werkelijke woonwens

De opdrachten van Architektenmaatschap Smits & Wilmot-Klink zijn veelsoortig, maar als die de particuliere woning betreffen, dan staat één gedachte centraal: huizen ontwikkel je van binnenuit, vanuit het wonen zelf, en niet vanuit de gevel naar binnen. De eerste stap in hun advisering is daarom het helder krijgen van de vaak nog onuitgesproken woonwensen van de bewoners. Adri Luiken: "Nogal eens willen mensen wonen zoals ze bijvoorbeeld in een tijdschrift of bij vrienden of kennissen hebben gezien. Maar wij willen dan eerst weten welke woonwensen daar precies achter zitten. Het gaat erom uit welke behoefte een bepaalde voorkeur voortkomt, daar beginnen we mee."

Aan de keukentafel

Het uitgangspunt in het werk van Luiken en Jongedijk laat zich illustreren - maar het voorbeeld is willekeurig - aan de hand van hun adviezen omtrent keukenverbouwingen en -inrichtingen. Eddy Jongedijk: "Het is heel verschillend, en daarom heel belangrijk, hoe mensen met hun keuken willen omgaan. Je kunt zeggen dat een keuken in de eerste plaats bedoeld moet zijn om er voedsel te bereiden. Bedenk dan wel dat een prachtige keuken met de beste apparatuur erin, nog geen garantie is dat men er ook bijzonder lekker eet. Ik weet van een topkok die thuis een heel eenvoudige keuken heeft, maar daar staan wel honderden kruiden in. Het een staat helemaal los van het ander." Jongedijk geeft hiermee aan dat de eerste functie van de keuken, het koken, voor de architect niet per se de woonwens hoeft te zijn die tot een definitief ontwerp zal leiden. "In Nederland komt er meer cultuur in de keuken," zo zegt hij. "Wij ontvangen steeds vaker mensen thuis om ook samen met hen te eten, aan de keukentafel. En dan is het belangrijk om dat in een prettige omgeving te doen."

Snel en efficiënt

De 24-uurseconomie is volgens Luiken en Jongedijk eveneens een goed voorbeeld van een belangrijk vormbepalend aspect bij het ontwerpen en inrichten van keukens. Gezinsleden die op verschillende tijden werken, eten ook op verschillende tijden en bereiden dan vaak zelf hun maaltijd. Zij willen dit echter wel in de nabijheid van de overige gezinsleden doen. "De vraag is daarom," zegt Adri Luiken, "hoe je de keuken bij de rest van de woning wilt betrekken. Vroeger had je een half open en een dichte keuken, maar er zijn natuurlijk legio nuances mogelijk. Die zijn heel goed met de vormgeving van de keuken zelf te reguleren." Daarnaast vraagt dezelfde 24-uurseconomie dat de keuken heel praktisch is, men moet er snel en efficiënt zijn werk kunnen doen. Dit heeft direct gevolgen voor de keuze van de basismaterialen, bijvoorbeeld als het de toepassing van roestvrij staal betreft. Eddy Jongedijk: "Juist omdat het koken meer en meer een onderdeel van de hele wooncultuur gaat uitmaken, adviseren wij vaak een moderne, maar rustige en niet zeer uitgesproken vormgeving. Een vormgeving die niets pretendeert, maar in feite door het niet-zijn heel veel voorstelt."

Ideeën losmaken

Niet zelden proberen Luiken en Jongedijk in hun advisering vaststaande ideeën los te schroeven, om vervolgens tot een nieuwe invulling van werkelijke woonwensen te komen. Adri Luiken zegt: "In eerste instantie werken we altijd met handschetsen, om voor de bewoners duidelijk aan te geven dat het voorlopige voorstellen zijn. Met die schetsen confronteren wij ons met de ideeën van de bewoner en confronteren wij de bewoner met de ideeën van ons. Zo proberen we aan beide kanten iets los te maken, om tot een inventarisatie te komen van de werkelijke woonwensen en de maximale mogelijkheden. Wat dat betreft kunnen de mensen, extreem gesteld, bij ons voor een nieuwe keuken aankloppen, maar met een serre de deur uitgaan."

Verschenen in: Woonruimte, De Hypothekers Associatie, 2000

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl