Goedkoop is geen duurkoop in juridische dienstverlening

Rob van Rooij is jurist met een commerciële achtergrond. Begin jaren negentig zette hij voor Bestfood, bekend van merken als Knorr en Conimex, een verkooporganisatie op in het net geopende Oost-Europa. In 1998, terug in Nederland, ging hij als commercieel manager bij ARAG Rechtsbijstand werken. "Toen ik daar kwam, heb ik vooral naar de niet-gedekte zaken gekeken," vertelt hij. "Ik vond het als commercieel verantwoordelijke onbegrijpelijk dat we in tien tot vijftien procent van de gevallen niet thuis gaven. Dat je iets niet verzekert, valt nog uit te leggen. Maar wanneer iets niet gedekt is en je helpt de klant dan niet op een andere manier, dat gaat er bij mij niet in." Vanuit deze overweging besloot ARAG een nieuw bedrijf op te richten, Rechtswijzer, dat klanten hulp bood, op notabasis, bij alle niet-gedekte zaken. Deze service leidde destijds tot extra verkoop van rechtsbijstandverzekeringen, omdat het afbreukrisico daarvan voor het intermediair - bij een niet-gedekte zaak kan de klant met zijn hele verzekeringenpakket naar elders vertrekken - minder zwaarwegend was geworden.

Goedkoop duurkoop?

"Vervolgens ben ik onderzoek gaan doen naar de kosten van de advocatuur," vertelt Rob van Rooij. "De zaken die bij ARAG buiten de deur werden gedaan, nog geen tien procent, kostten net zo veel als de meer dan negentig procent die de eigen juristen behandelden. We hebben toen in een pilot telkens vijf advocatenkantoren op een bepaalde zaak laten bieden en wat bleek? Advocaten die voor een specifieke zaak het meest geschikt waren en de hoogste winstkansen hadden, omdat ze bij wijze van spreken de dag ervoor nog een vergelijkbare zaak hadden gedaan, boden het laagst omdat ze er de minste tijd in hoefden te steken. Goedkoop is duurkoop gaat hier dus niet op, integendeel." Van Rooij legde daarnaast nog een tweede moeilijkheid in de kostenstructuur van de advocatuur bloot. Het belang van cliënten om niet in juridische procedures verzeild te raken en om, wanneer dat toch is gebeurd, daar zo snel mogelijk weer uit te komen, strookt niet met het economisch belang van de advocaat. Procederen, zo lang mogelijk, tegen de hoge uurtarieven die in de advocatuur gebruikelijk zijn, is immers voor een advocatenkantoor het meest profijtelijk. "Jean-Jacques Rousseau heeft al eens gezegd dat het belang en de moraal van een adviseur parallel moeten lopen. In de advocatuur is dat niet altijd het geval," aldus Van Rooij.

Virtuele onderneming

Beide aspecten, dat wil zeggen in de eerste plaats preventieve juridische dienstverlening tegen een betaalbaar tarief en in de tweede plaats advocatenkantoren op zaken laten bieden, heeft Rob van Rooij in zijn bedrijf XS2Justice gerealiseerd. Omdat de hele operatie voor ARAG een kostenbesparing moest opleveren, zocht Van Rooij er zelf een investeerder voor en begon hij de onderneming voor eigen rekening. XS2Justice bestaat uit een netwerk van momenteel acht, maar volgend jaar wellicht al dertig juridische dienstverleners, in feite franchisenemers van XS2Justice, en daarnaast een aantal advocatenkantoren als 'prefered suppliers'. XS2Justice is grotendeels een virtueel bedrijf, hetgeen op zich al kostenbesparend is, op www.xs2justice.nl. Ondernemers en particulieren kunnen op deze site een juridische hulpvraag formuleren, waarna ze binnen twee dagen door een van de juridische dienstverleners worden opgebeld en gratis een antwoord op hun vraag krijgen. In het verlengde daarvan kunnen zij een bepaalde dienst afnemen, bijvoorbeeld een brief laten schrijven, een telefoongesprek laten voeren of een schriftelijk advies laten geven. De tarieven daarvoor, die aanzienlijk lager zijn dan advocaten rekenen, staan ook op internet. Komt het ondanks deze preventieve werkzaamheden toch tot een procedure, dan is de zaak in ieder geval juridisch al goed voorbereid en laat XS2Justice vervolgens vijf advocatenkantoren 'online' een bod op de zaak doen. De dienstverlening aan bedrijven omvat verder onder meer alle aspecten van juridisch management, het oplossen van geschillen en binnenkort ook financiering van rechtshulp (via een aparte stichting) om een faillissement te voorkomen. Een handig instrument in deze dienstverlening is de 'legal audit' of de verkorte 'quick scan', waarmee wordt geïnventariseerd hoe ondernemingen in met name het midden- en kleinbedrijf hun juridisch management hebben geregeld. Rob van Rooij: "Het zal niet de eerste keer zijn, om maar een van de vele voorbeelden te noemen, dat een directeur of een bestuurder die al twee jaar bij een bedrijf weg is, maar nog wel bij de Kamer van Koophandel ingeschreven staat, iets ondertekent waarvoor het bedrijf uiteindelijk alsnog kan opdraaien!"

Verzekeringsmarkt

XS2Justice richt zich met haar dienstverlening ook uitdrukkelijk op de verzekeringsmarkt. Voor ARAG bijvoorbeeld voert XS2Justice in een pilot 'legal audits' uit in het midden- en kleinbedrijf, voordat eventueel een rechtsbijstandverzekering aan een bedrijf wordt afgegeven. Daarnaast koopt XS2Justice voor verzekeraars capaciteit in bij de advocatuur, voor het afhandelen van vastgelopen dossiers. Rob van Rooij: "Telkens wanneer een externe advocaat moet worden ingeschakeld, zie je dat het slim is om die capaciteit via onze methodiek in te kopen. Wij laten immers meer dan één kantoor naar zo'n zaak kijken en weten zo lagere prijzen te bedingen dan verzekeraars. Doordat wij daar de infrastructuur voor hebben, hebben we binnen een paar dagen drie of vier biedingen binnen. Vervolgens kijken we met de verzekeraar wat de beste bieding is, met de beste prijs-kwaliteitverhouding." XS2Justice heeft inmiddels ook al voor een onderlinge capaciteit bij de advocatuur ingekocht, "en naar tevredenheid," zegt Rob van Rooij, "met name over de prijs en ook over de snelheid waarmee alles is verlopen." Nog een dienstverlening van XS2Justice aan verzekeraars is, dat maatschappijen hun verzekerden de mogelijkheid kunnen bieden van het gratis antwoord op een eerste hulpvraag en de juridische hulpverlening die daarop kan volgen. "We zouden zelfs een spreekuur kunnen houden," zegt Van Rooij. "Onze juristen willen best op verzekeringskantoren spreekuren houden om met klanten juridische problemen door te spreken. De verzekeraar biedt zo een mooie service, die hem slechts honderd euro per uur kost, maar wel veel klantenbinding oplevert. Kortom: een typische winwinsituatie."

Kapotprocederen

"Onder juridische dienstverleners en advocaten is er op dit moment nog simpelweg te weinig marktwerking," zegt Rob van Rooij tot slot. "De klant kan niet beoordelen wat hij krijgt en wat hij daarvoor moet betalen. Advocaten knokken tegen elkaar op, waardoor niet zelden kleinere partijen gewoon worden kapotgeprocedeerd. Dan komt er een dik pak vol met argumenten, waarop een reactie moet komen die de advocaat van de tegenpartij erg veel tijd kost. Zo wordt die tegenpartij op torenhoge kosten gejaagd die hij niet meer kan opbrengen. Sommige advocaten zijn heel handig in dat spelletje. Doordat wij echter met 'fixed fees', maximale kosten en andere duidelijke afspraken werken, zal zoiets bij ons niet snel gebeuren. Met onze diensten en inkoopmethode kunnen we verzekeraars en hun klanten veel geld besparen."

Verschenen in: de Onderlinge (2005)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl