Prinsjesdag: een viering van democratie

"Over de rol van de monarchie in een modern staatsbestel heeft mijn partij duidelijke opvattingen. De vorst of vorstin zou meer op afstand van het politieke bestel moeten staan. Ik ben daar ook een voorstander van, niet alleen omdat het meer democratisch is, maar ook omdat de vorst of vorstin dan veel beter zijn of haar symbolische functie kan vervullen."

Toch vóór

"Toch ben ik vóór de monarchie. In mijn partij heb ik daar met hartgrondige republikeinen wel eens discussies over, maar ik ben dat echt. Ik vind dat je soms in het politieke systeem wat inconsequente dingen moet inbouwen. Een monarch moet natuurlijk geen macht hebben, maar mag best een beetje archaïsch zijn. Dat is nou juist de charme ervan. Het is toch prachtig dat we dat hebben!"

Geen bezwaar

"Als je op dit gebied heel principieel bent, zou je ook moeten vinden dat de vorst of vorstin de Troonrede niet moet voorlezen. Maar heeft onze koningin daar nou zo veel democratische invloed op? Volgens mij is die zeer beperkt. Van mij mag het staatshoofd een meer eigen verhaal houden, waarna de premier in het parlement de details vertelt. Ik zou dus geen pleidooi willen houden om de Troonrede maar door de premier te laten voorlezen. De traditie dat het staatshoofd de Troonrede voorleest, vind ik juist mooi en moeten we niet veranderen."

Waardevol

"Ik vind zo'n traditie niet alleen maar leuk, maar ook belangrijk. De politiek wordt soms te veel gediskwalificeerd, door journalisten, columnisten en opiniemakers, door politici zelf en door boze burgers, alsof de Tweede Kamer iets is waar zij zelf geen deel aan hebben. Dit laatste is natuurlijk niet zo. Wij zijn gekozen door het volk. Op een dag als Prinsjesdag moeten we elkaar tonen hoe waardevol de democratie is."

Vieren

"We zijn wat dat betreft van ver gekomen, als je ziet hoe het in de afgelopen eeuwen in Nederland is gegaan. Je mag dat daarom best vieren. Zeker mag je het vieren als de volksvertegenwoordiging op een presenteerblaadje krijgt aangereikt wat de plannen voor het komende jaar zijn. Dat moet je daarom niet in Nieuwspoort doen, nee, dat moet je in de Ridderzaal doen."

Eigen rol

"Niet de rol van het staatshoofd op Prinsjesdag moet onder de loep worden genomen, maar onze eigen rol, dus die van de Tweede Kamer. Ik vind dat in alle debatten en vergaderingen over de begroting veel te weinig door de Kamer wordt ingegrepen. De Kamer heeft budgetrecht, we mogen echt meebepalen wat er wordt uitgegeven. Sterker nog, wij zijn de laatsten die daar iets over mogen zeggen. Wordt er dan van dat recht gebruik gemaakt, dan gaat het over bijvoorbeeld honderd miljoen euro. Dat is natuurlijk veel geld, maar op een begroting van enkele tientallen miljarden euro is het maar heel beperkt."

Niet voor nop

"Ik vind dat zowel de partijen in de oppositie als de regeringspartijen meer zelf initiatieven moeten nemen en alternatieven voor beleid moeten vormen. Wat dat betreft vond ik de 'move' na Prinsjesdag in 2004 heel goed. De fractievoorzitters namen toen het heft in eigen handen en brachten voor meer dan een miljard euro veranderingen in de begroting aan. Toen liet het parlement zien dat het er echt niet voor nop zit!"

Achter de komma

"Voor D66 ben ik woordvoerder op onder meer milieugebied. Heel veel debatten rond Prinsjesdag gaan over inkomenseffecten, koopkracht en cijfers achter de komma, maar heel wat minder over milieu. Hoe gaan wij als klein land met die milieuproblematiek om? Ik vind dat we voorop moeten lopen, meer moeten durven dan de rest. Die ambitie spreken we niet uit. Ik vind het jammer dat zo'n onderwerp niet aan de orde is in de debatten rond Prinsjesdag, terwijl iedereen weet dat het een belangrijk onderwerp is."

Verschenen op: Prinsjesdagsite van het ministerie van Financiën (2005)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl