Softwarehuis in Huizen: thuis op een historisch landgoed

Het IT-bedrijf SAS is een dochteronderneming van het Amerikaanse SAS Institute Inc, dat zijn hoofdkantoor heeft in Cary in North Carolina. Wereldwijd heeft SAS Institute ruim 8.000 medewerkers en een omzet van 1,2 miljard dollar. Bij SAS in Nederland werken bijna 100 medewerkers. Het bedrijf is niet aan de beurs genoteerd. Het is wereldwijd het grootste IT-bedrijf dat nog in particulier eigendom is. De mede-oprichter en bestuursvoorzitter van SAS , dr. Jim Goodnight, vestigt zijn Europese bedrijven bij voorkeur, als ware het zijn hobby, in historische panden op eveneens historische landgoederen in de nabijheid van hoofdsteden. Vergelijkbare vestigingen als Oud Bussem bij Amsterdam zijn een landgoed aan de Theems bij Londen, een kasteel onder de rook van Parijs, een kasteel in Waterloo bij Brussel en een historisch park in de omgeving van Stockholm.

Engels landgoed

Landgoed Oud Bussem werd in de eerste helft van de negentiende eeuw aangelegd. Het heeft de openheid en de leegte van een Engels landgoed, met grote gazons en diverse statige bomen, die nu meer dan honderdvijftig jaar oud zijn. Van het oorspronkelijke landgoed is circa vijf hectare in de originele staat bewaard gebleven. Het overige deel is met woonhuizen bebouwd en vormt nu de wijk Bikbergen, een van de topwoonwijken in Het Gooi. Het landgoed is voor iedereen toegankelijk. Er komen regelmatig toeristen een kijkje nemen, kinderen uit de buurt voetballen op de gazons en 's zomers wordt er in het weekend regelmatig gebarbecued. Oorspronkelijk stond er op het landgoed slechts een bescheiden woonhuis, maar omstreeks 1920 besloot een vermogende familie er een groter landhuis te laten bouwen. Rond het landhuis werd een formele tuin aangelegd. Later werd dit landhuis als kinderziekenhuis gebruikt, voor hemafoliepatiëntjes uit Noord-Holland, die er konden aansterken. Het gebouw werd daartoe uitgebreid met een aantal ziekenzalen in een sober bijgebouw naast het landhuis.

Verstandige investering

SAS in Nederland betrok het landhuis en het bijgebouw bijna tien jaar geleden. Huub Janse, van oorsprong bouwkundige/bedrijfskundige en nog redelijk nieuw in de onderneming, is als directeur van de Nederlandse werkmaatschappij SAS Institute BV tevens directeur van de onroerend-goed-BV van het bedrijf. "We proberen de commerciële organisatie zo min mogelijk te belasten met de perikelen rond het landgoed," zegt Janse, die daar overigens meteen aan toevoegt dat het bedrijfseconomisch gezien in het geheel geen nadelige zaak is om op een historisch landgoed gevestigd te zijn. Hij zegt: "Er zijn natuurlijk klanten die zich afvragen hoe wij het ons kunnen permitteren om op zo'n prachtige plek te zitten. Dan reken ik hen voor wat het rendement van zo'n locatie is. Ik begin dan met de kosten voor een bedrijf als het onze wanneer we op een A1-locatie in Amsterdam Zuid-Oost zouden zitten. Daar zouden we alleen al voor elke parkeerplaats vijfentwintighonderd gulden per jaar moeten betalen! Deze plek is daarentegen de laatste acht jaar in waarde ongeveer verzesvoudigd, dus bedrijfseconomisch gezien, zeker in de context van een privé-onderneming, lijkt het mij een zeer verstandige investering."

Filosofie

Janse zal echter niet ontkennen dat de exploitatie van een landhuis en een landgoed behoorlijke kosten met zich meebrengt. Voor het onderhoud van het landgoed heeft het bedrijf een tuinman in vaste dienst en maakt het voor seizoensgebonden werk van diverse hoveniersbedrijven gebruik. Bovendien heeft SAS , in het kader van een restauratieprogramma voor landgoed en landhuis, ruim een miljoen gulden begroot voor onder meer het herstel van de oorspronkelijke 'routing' op het landgoed. "Het is onze bedrijfsfilosofie," aldus Huub Janse, "dat als we zo'n landgoed of landhuis eenmaal in handen hebben, er als historisch cultureel erfgoed mee om willen gaan en het graag naar de toekomst toe willen onderhouden. Want wij zijn natuurlijk ook maar 'voorbijtrekkende lieden'. We zijn daarom bezig met een conserveringsplan voor in ieder geval de komende twintig tot dertig jaar. Dat plan betreft zowel het landgoed als het landhuis, want het is als één harmonieus geheel ontworpen en in onze filosofie moet dat zo blijven."

Auto's weg

Juist omdat parkeren er geen probleem is, komen veel medewerkers van SAS met de auto naar hun werk. Daarnaast ontvangt het bedrijf veel klanten en cursisten die met de auto komen. Huub Janse is er veel aan gelegen om het zicht op dit blik in het landgoed tot een minimum te beperken. "Ook in het verleden zijn daar aanpassingen voor aangebracht," vertelt hij. "In de tuin rond het landhuis staan tenminste elementen waarvan wij met onze landschapsarchitect constateren dat die daar eigenlijk niet thuishoren. Voor het pand bijvoorbeeld staat een taxushaag die het zicht op de auto's voor een deel wel wegneemt, maar in het totaal van de zichtlijnen, onder meer via de doorkijk in de grote hal en dwars door de transparante bovenverdieping naar de achterkant van het gebouw, is die haag erg storend. We hebben nu het idee ontwikkeld om het parkeerterrein verdiept aan te leggen, op de plaats waar vroeger al eens een verdiept gedeelte voor een moestuin is aangelegd. Met een soort van Engelse tuinmuur of een taludconstructie zouden we de auto's dan helemaal uit het zichtveld kunnen halen."

Nieuwbouw

Het landgoed Oud Bussem is een gemeentelijk monument van de gemeente Huizen en is voorgedragen om op de lijst van nationale monumenten te worden geplaatst. Voor Huub Janse is dit geenszins een belemmering om nog vergaande plannen te koesteren. Hij zegt: "We zijn voornemens om het bijgebouw af te breken en staan dus, gezien ook de groei van onze onderneming, voor de beslissing om al dan niet nieuwbouw te plegen. Natuurlijk moet dit dan wel in de context van het landschap passen. We overwegen daarom nieuwbouw voor het grootste gedeelte onder de grond te doen, waardoor we het landgoed en het landhuis weer helemaal tot hun recht kunnen laten komen!"

Verschenen in: Het Landelijk Dagblad, 2001

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl