Kwaliteit van de arbeid vertaald in het landschap

Het staalbedrijf aan de kust in IJmuiden is gevestigd op een terrein van in totaal 900 hectare. Het is in Nederland, met het industrieterrein van DSM in Limburg, het grootste industriële complex dat aan één bedrijf toebehoort. Hoogovens werd in 1918 opgericht en kende met name in de jaren van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog een enorme groeiperiode. In die tijd en ook in de jaren erna werd op het terrein de ene fabriekshal na de andere gebouwd, "waarbij vaak wel aandacht aan het 'voortuintje' werd besteed," zegt Heusdens, "maar nooit echt structureel over 'landscaping' werd nagedacht. In het begin van de jaren negentig is dat veranderd. We hadden destijds als staalbedrijf een bijzonder moeilijke periode en hebben toen een zogenoemd 'masterplan' gelanceerd, onder meer rondom het thema kwaliteit van de arbeid. Daar hebben we toen ook de ontwikkeling van een gestructureerd plan voor 'landscaping' aan gekoppeld. We wilden daarmee het misschien abstracte begrip 'kwaliteit van de arbeid' vertalen naar het concrete fysieke beeld van een mooi en goed ingerichte werkomgeving. Wij krijgen dagelijks duizenden mensen over de vloer - werknemers, personeel van derden, leveranciers, klanten en overige bezoekers - voor wie we door middel van 'landscaping' tot uitdrukking willen brengen dat wij aan de kwaliteit van de arbeid werken."

Structuur

Het project bij Corus houdt in, dat bij nieuwbouw op het terrein en bij verbouwingen en fundamenteel onderhoud financiële middelen beschikbaar worden gesteld voor landschapsinrichting volgens een vastgestelde structuur. Deze structuur is geënt op het omliggende, deels beboste, duinlandschap. Getracht wordt, zo goed en zo kwaad als dat mogelijk is, dat omliggende landschap op het terrein te laten terugkeren. Hiertoe zijn bijvoorbeeld verhogingen aangelegd, een soort kunstduinen, waarop de passende begroeiingen zijn aangebracht. Een belangrijk onderdeel van de terreininrichting betreft het uitgestrekte wegen- en spoorwegennet op het terrein van Corus. Heusdens: "We zijn daar intensief mee bezig, vanuit de invalshoek van verkeersveiligheid, maar ook kijkend naar de doelstellingen van landscaping. Er zijn bijvoorbeeld fietspaden aangelegd, vanwege de veiligheid van de fietsers die eerst over de weg moesten fietsen, die met de bijbehorende groenvoorziening en de verlichting erlangs aan de landscaping bijdragen. Hetzelfde geldt bij het opruimen van verouderde spoorlijnen, het rechttrekken van wegen of het aanpassen van het straatbeeld: het zijn maatregelen om de verkeersveiligheid te bevorderen, waarbij met relatief weinig extra geld een stuk landscaping kan worden gerealiseerd. En dat is eigenlijk de win-win-formule."

Financiële beperkingen

De business van Corus kent pieken en dalen. Momenteel verkeert het bedrijf opnieuw in zwaar weer. In moeilijke tijden is het budget voor landschapsinrichting vanzelfsprekend beperkt - "in ieder geval beperkter dan we zouden willen," zegt Heusdens. "We hebben bijvoorbeeld, vanwege dat tekort aan financiële middelen, het beleid dat oude fabrieken en kantoren of grote installaties die om wat voor reden dan ook uit bedrijf zijn genomen, alleen maar worden gesloopt als we die grond voor iets anders nodig hebben of om veiligheidsredenen. Maar bijvoorbeeld een schoorsteen weghalen, puur omdat die zo slordig staat, dat doen we niet zo gauw. Daar is geen geld voor beschikbaar. Kijkend naar de inrichting van het terrein is dat natuurlijk een doorn in het oog." Heusdens benadrukt echter dat investeringen in 'landscaping' ook in moeilijke jaren wel degelijk aan de orde zijn, dankzij het structurele karakter van zowel de landschapsinrichting zelf als van het beleid van Corus op dit gebied. Hij zegt: "Los van de schaalgrootte van het bedrijf - negenhonderd hectare is nogal wat, niet alles kan tegelijk - is het realisatievermogen dus vooral afhankelijk van de financiële middelen. Maar de schaarse middelen die we ons voor landscaping kunnen permitteren, kunnen we in ieder geval ook daadwerkelijk toepassen, omdat we dat gestructureerd doen."

Fundamentele waarden

De landschapsinrichting bij Corus is een proces dat nog jaren in beslag zal nemen. Toch is al een zekere kroon op het werk gezet nu ook het terrein rond het gerestaureerde en gerenoveerde hoofdkantoor van Corus opnieuw is ingericht. Dit hoofdkantoor is een schepping van Dudok. Het is een enorm complex met vele vleugels, waarin een kleine 900 mensen werken. Het hoofdgebouw ervan is als een slagboom over een toegangsweg geplaatst. Met de nodige parkeerplaatsen erbij en bijvoorbeeld ook de nodige ruimte voor kerende autobussen, gaf dat in de oude situatie een kil plein met een zeer onrustig beeld, dat de perceptie van Dudoks gebouw danig verstoorde. Nu is dit publiek toegankelijke voorplein een zeer sereen geheel geworden, zonder begroeiing of overdadig straatmeubilair, dat de sfeer van een warm plein in Zuid-Europa uitademt. In het verlengde daarvan is voor het hoofdkantoor ook een binnentuin ontworpen. "Ons landscapingsproject," zo zegt Heusdens tot slot, "daar ben ik niet alleen jarenlang in de directie verantwoordelijk voor geweest, maar ik ben er ook altijd een heel groot voorstander van geweest. Dat heeft alles te maken met het eerder genoemde fundament van de kwaliteit van de arbeid: een goed en schoon huishouden en een erf dat op orde is, geeft een positief beeld van hoe ons bedrijf werkt. En niet in de laatste plaats is het voor onze medewerkers veel plezieriger om op een opgeruimd kantoor of in een schone werkomgeving te kunnen werken. We proberen bij Corus voortdurend op die fundamenteel menselijke waarden in te spelen, ook door middel van ons landscapingsproject!"

Verschenen in: Het Landelijk Dagblad, 2001

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl