Slechte rendementen, grote schades en in het verleden al te veel weggeven

De analyse van Rolf van der Wal is in één zin te vangen: de herverzekeringspremies moesten stijgen ten eerste vanwege een aantal buitengewoon grote schades met het WTC-drama als dieptepunt, ten tweede vanwege de teruglopende of uitblijvende beleggingsopbrengsten en ten derde vanwege het algehele gevoel in de herverzekeringsindustrie, dat in de afgelopen jaren niet alleen te lage premies waren berekend, maar eigenlijk ook in de dekking al te veel was weggegeven.

Drie WTC-schades

"De verzekeraars - en hetzelfde geldt voor herverzekeraars - realiseerden hun resultaten in de jaren tot 2001 in het algemeen door de rendementen op hun beleggingen," stelt Van der Wal vast. "Verzekeringstechnisch gezien was er sprake van een verliesgevend resultaat of misschien een nulresultaat, maar dat was niet erg, want de beleggingen waren 'booming' en de winsten vlogen daardoor omhoog. Daaruit vloeide voort dat veel verzekeraars meer naar marktaandelen en omzet keken, dan naar resultaten. Ze wilden groeien, hadden daarom een wat lagere premie en wat uitgebreide voorwaarden. En dat kan op een gegeven moment verkeerd aflopen. Op het gebied van de herverzekering van met name grote industriële projecten vond eigenlijk al in 1999 een omslag in de markt plaats. Men was toen al tot de conclusie gekomen dat de premies technisch gesproken niet meer verantwoord waren. Dat had te maken met een aantal schade-ervaringen, maar ook met het feit dat de 'exposure' van risico's toeneemt: als zich schades voordoen, dan worden die steeds groter. In 2001 was '11 september' daar natuurlijk een buitengewoon voorbeeld van." Van der Wal wijst overigens op de opmerkelijke verhouding tussen enerzijds de teruglopende beleggingsopbrengsten en anderzijds de schade in New York. De Münchener Rück lijdt door de aanslag op de WTC-torens naar alle waarschijnlijkheid een schade van zo'n 2 miljard dollar, maar heeft sindsdien in zijn beleggingen een verlies geleden van circa 4 miljard dollar. "Met andere woorden," aldus Van der Wal, "de Münchener Ruck heeft inmiddels drie WTC-schades voor zijn kiezen gehad."

Uitsluitingen

Herverzekeraars verhogen niet alleen de premies, maar beperken ook de voorwaarden, met name door bepaalde risico's niet meer te accepteren. Dit heeft als gevolg dat op de markt het aantal herverzekeringsmogelijkheden voor verzekeraars afneemt. Zij hebben al snel geen keuze meer en worden dus voor het blok gesteld. Van der Wal: "Voor verzekeraars is het natuurlijk heel vervelend als zij in een positie komen, waarin ze eigenlijk gedwongen zijn om te slikken of te stikken. Wij, als verzekering- en herverzekeringsmakelaar, proberen dan de klant duidelijk te maken wat de aanleidingen van de premieverhogingen zijn en proberen ook aan te geven of binnen het kader van de marktomstandigheden sprake is van eventuele alternatieven of van een 'redelijke propositie' of niet. Daarnaast proberen we nog eens overduidelijk te maken wat het nut en soms de noodzaak van preventieve maatregelen is om het risicoprofiel van de portefeuille te verbeteren. Onderlingen hebben vaak al een goed risicoprofiel, maar moeten toch ook bij de acceptatie van risico's nauwkeurig blijven kijken aan welke criteria ze moeten voldoen. Blijf ook stringent naar het onderhoud van verzekerde objecten kijken en naar zaken als het brandmeldgebeuren en blijf de klant over preventiemaatregelen adviseren. Vervolgens is het heel belangrijk dat je als verzekeraar effectief naar de herverzekeraar kunt communiceren, op grond van argumenten, dat je in doorsnee een beter risico bent dan andere maatschappijen. Want iedere maatschappij is natuurlijk geneigd om te zeggen dat zijn portefeuille beter is dan de gemiddelde portefeuille, maar per definitie is dat in ongeveer de helft van de gevallen niet waar." Volgens Van der Wal heeft een goed risicoprofiel uiteindelijk wel degelijk een gunstig effect op de herverzekeringspremie. "Bij de laatste verlenging heeft de herverzekeraar misschien gezegd: dit is de premieverhoging, 'take it or leave it'. Maar die harde markt is niet eeuwigdurend. Er komt een moment in de nabije toekomst dat men weer bereid is om aan het onderscheid in risico's aandacht te geven."

Kwaliteit van de dekking

"Wel moet ik constateren," vervolgt Rolf van der Wal, "en op zich is dat jammer, dat bij zowel verzekeraars als herverzekeraars het gevoel van 'partnership' op het ogenblik ver te zoeken is. Je hebt jarenlang samen zaken gedaan en daar moet dan van tijd tot tijd wat tegenover kunnen staan. Maar weliswaar door de omstandigheden gedwongen, is dat nu niet het geval. Een aantal van onze relaties is dat toch wat rauw op het dak gevallen." Van der Wal begon zijn loopbaan in de verzekeringswereld in 1962 en is dus meer dan bevoegd om in de jaren terug te zien. Hij zegt: "Ik heb in mijn carrière vier harde markten meegemaakt. De eerste, aan het einde van de jaren zestig, was tot voor kort de meeste zware, maar de huidige heeft hem ingehaald." Van der Wal begrijpt best dat verzekeraars naar andere partijen gaan uitzien op het moment dat herverzekeraars met te rigoureuze aanpassingen van de bestaande contracten aankomen. "Het lastige is wel," zegt hij, "dat je goed moet weten wat voor product je koopt. Je kunt wel een goedkope aanbieding krijgen, maar als je dan een herverzekeraar hebt die over vijf jaar failliet is, dan schiet je daar natuurlijk ook niet veel mee op. De kwaliteit van de herverzekeringsdekking wordt daarom een steeds belangrijker onderwerp van aandacht." De discussie over dit laatste punt wordt vanzelfsprekend voor een belangrijk deel gestuurd door recente 'downgradings', van bijvoorbeeld 'double A' naar 'triple B', van zowel verzekeraars als herverzekeraars wat hun financiële deugdelijkheid betreft. Van der Wal: "De reassurantiemakelaar moet samen met de klant een 'security'-strategie formuleren, waarin wordt vastgesteld waaraan de herverzekeraar minimaal moet voldoen en waarbij dan onderscheid kan worden gemaakt tussen 'long tail business', waarbij je zeker moet weten dat de herverzekeraar over een groot aantal jaren nog bestaat, en 'short tail business', waarbij je een streepje lager kunt gaan zitten. Maar het blijft van buitengewoon belang dat verzekeraars attent zijn op de kwaliteit van hun herverzekeraars en dat zij in hun oordeel daarover zich laten leiden door de professionele herverzekeringsmakelaar."

Nu meteen

Volgens Rolf van der Wal is er - tot slot, maar niet het minst ingrijpend - nog een op te merken oorzaak van de klimaatverandering op de herverzekeringsmarkt. "Ik noem dat het 'shareholder value'-denken," zegt hij. "Aandeelhouders verlangen 'performances' en zijn niet bereid om daar lang op te wachten. Managers van verzekeraars en herverzekeraars worden met het feit geconfronteerd dat zij aandeelhouders hebben die in het volgende kwartaal winst willen zien en het kwartaal daarop nog meer winst. En dat is lastig, want in de verzekeringsindustrie kunnen we niet met één druk op de knop vanuit een verliesgevende in een winstgevende situatie komen. Dat is ook een belangrijke reden dat er hele forse premieverhogingen worden gevraagd. Twintig jaar geleden hadden we misschien gezegd dat we gedurende twee, drie of vier jaar in een aantal stappen op een hoger premieniveau zouden willen komen, maar dat past niet in het huidige 'shareholder value'-denken. In het 'shareholder value'-denken moet alles nu meteen gebeuren."

Verschenen in: de Onderlinge, 2002

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl