Impact investing

Op veel terreinen is het lastig, zo niet onmogelijk om met liefdadigheid alleen misstanden effectief aan te pakken. Social venturing kan dan een oplossing zijn, bewijzen twee succesvolle ondernemers, Paul Baan en Frank van Beuningen. Sociaal rendement is het eerste doel van hun investeringen, financieel rendement een goede tweede.

Venture philantropy is een vorm van liefdadigheid door de ogen van de ondernemer, waarbij behalve geld ook kennis en kunde kan worden ingezet. Bij social venturing gaat het eveneens om de inzet van kapitaal om een maatschappelijk probleem te verhelpen. Het verschil met pure liefdadigheid is echter dat niet alleen een meetbaar maatschappelijk rendement wordt nagestreefd, maar daarnaast, zij het ondergeschikt, een financieel rendement. Het 'impact only' bij filantropie wordt 'impact first' bij social venturing en komt rendement op de tweede plaats. Veelal worden dat rendement in nieuwe projecten geïnvesteerd. "Het is als compost voor een boom", zegt Paul Baan, voorzitter van de Noaber Foundation. "De bladeren van die boom vormen weer compost voor andere bomen."

Hardnekkige problemen

De Noaber Foundation van Paul Baan wil mensen bijstaan in een samenleving waarin zorg voor alle burgers centraal staat. Veelal gaat het daarbij om venture philantropy, maar de Noaber Foundation kent zeker ook voorbeelden van social venturing. Desgevraagd noemt Baan als eerste de activiteiten van Ecolane: een van oorsprong Fins bedrijf dat software ontwikkelt voor een efficiënte organisatie van personenvervoer, met name ten behoeve van mensen die zich bijvoorbeeld geen eigen vervoersmogelijkheden kunnen permitteren. De Noaber Foundation heeft dit bedrijf zeven jaar geleden startkapitaal verstrekt en gaat daar vanwege een doorbraak op de Amerikaanse markt nu de vruchten van plukken. Een tweede voorbeeld is NeuroTech Solutions, een Israëlisch bedrijf dat online software ontwikkelt voor een vroegtijdige diagnose van ADHD. Nu de eerste producten op de markt zijn gebracht, is ook daarvan rendement te verwachten. Dichter bij huis heeft de Noaber Foundation de ontwikkeling gefinancierd van Kijken en Kiezen, een digitale leermethode voor zeer moeilijk lerende kinderen. Aanvankelijk wilde één school een donatie hiervoor, maar dankzij de investering kon er een renderende activiteit van worden gemaakt. Inmiddels werken meer dan 750 leraren en 4.000 leerlingen in het primair onderwijs met Kijken en Kiezen. "Al deze investeringen dragen bij aan de oplossing van een hardnekkig maatschappelijk probleem", aldus Paul Baan. "In sommige gevallen doet de 'exit' zeker niet onder voor commercieel rendement, maar dat is ondersteunend - het staat niet voorop."

Missing middle

Op veel terreinen is het onmogelijk om met filantropie alleen een duurzame economische verbetering op gang te brengen. Gemeenschappen die het van giften moeten hebben, vertonen immers eerder de neiging te verslappen dan zich op te richten. Ook PYMWYMIC, de 'Put Your Money Where Your Mouth Is Company' van Frank van Beuningen en zijn partner Margaret McGovern, onderschrijft dit uitgangspunt. "Social venturing is een vorm van impact investing", licht Van Beuningen toe, "ofwel een bewuste keuze maken dat je wilt investeren met een sociaal rendement, maar je geeft je geld niet weg zoals bij traditionele liefdadigheid." Als voorbeeld van social venturing wil Frank van Beuningen vooral de impact investing in de 'missing middle' noemen. "Nadat iemand met het geld van microfinanciering een bedrijfje heeft gestart en vervolgens bij de bank aanklopt voor een lening, dan zit dat bedrijfje in een niemandsland: het is te groot voor meer microfinanciering en te klein voor een lening van de bank. Wij helpen die bedrijfjes. Het sociaal rendement daarvan is doorgaans groter dan het sociaal rendement van microfinanciering, vooral doordat deze bedrijven al beginnen met mensen in dienst te nemen. Ook het financieel rendement is hoger dan bij microfinanciering, maar het risico is ook hoger. We zijn daar nog te kort mee bezig om een duidelijk track record te kunnen laten zien."

Verschenen in: 'Seriously' (2011)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl