Nieuwe structuur geeft coöperatie meer investerings- en innovatiekracht

Een belangrijke reden voor de structuurwijziging van Univé komt voort uit de ontwikkeling van de organisatie in de afgelopen jaren. "Univé is in de loop der tijd zo gegroeid," aldus Velzel, "dat de statutaire juridische eindverantwoordelijkheid van het bestuur te groot werd voor een part-time bestuur. Bovendien werd de onderneming in de praktijk door de directie bestuurd en hield het bestuur voornamelijk toezicht. Hierdoor onstond een overlapping met het werk van de Raad van Toezicht. Met de keuze voor een professioneel bestuur richten nu twee personen zich volledig op de bestuurstaak." Deze tweehoofdige Raad van Bestuur bestaat uit voorzitter Edwin Velzel en vice-voorzitter Jan Hennekam, voorheen directeur Zorg bij Univé. Voor de directeuren Schade, Marketing & Verkoop en de nieuw aan te stellen directeur Zorg van Univé verandert er door de structuurwijziging niets, behalve dan dat zij nu aan een Raad van Bestuur in plaats van een algemeen directeur verantwoording moeten afleggen.

Investeringskracht

In het kader van de nieuwe structuur zijn binnen Univé drie NV's opgericht: NV Univé Schade, NV Univé Zorg en NV Univé Aanvullend. Het Univé Ziekenfonds, dat wil zeggen OWM Univé Zorgverzekeraar UA, blijft vooralsnog buiten de herstructurering. "Voor het ziekenfonds gelden andere wettelijke bepalingen," legt Edwin Velzel uit. "Deze maken dat het niet mogelijk is om het ziekenfonds onder de Univé-Coöperatie te plaatsen. Wel zijn de statuten van het ziekenfonds zodanig ingericht, dat er een grote mate van samenhang ontstaat op bestuurlijk en toezichthoudend niveau ten opzicht van de coöperatie. Ook de beide herverzekeringsmaatschappijen Univé Her en Univé Stormher, eigendom van de aangesloten onderlingen, zijn niet tot NV's omgevormd en buiten de herstructurering gebleven. Wel zijn de herverzekeringsmaatschappijen net als het ziekenfonds lid van de coöperatie geworden, waarbij het ziekenfonds dertig procent van de zeggenschap in de coöperatie heeft." De aandelen van de drie Univé-NV's zijn eigendom van de holding Coöperatie Univé. Hierover zegt Edwin Velzel: "Het belangrijkste gevolg van de structuurwijziging is de gewijzigde vermogensstructuur van Univé. De coöperatie heeft daardoor meer investerings- en innovatiekracht. Doordat de coöperatie nu eigen vermogen heeft, kan ze zelf investeringen doen. Vóór de herstructurering hadden alleen de risicodragers Zorg, Schade en Leven financiële middelen. Moest er worden geïnvesteerd, bijvoorbeeld in nieuwe bedrijfsonderdelen, dan werden de kosten daarvan volgens een vaste verdeelsleutel aan de risicodragers doorbelast. Een belangrijk nadeel daarvan was dat de solvabiliteit van de afzonderlijke risicodragers de investering in vernieuwing bepaalde. In feite bepaalde de zwakste schakel de investeringskracht van de organisatie. Met de structuurwijziging heeft de coöperatie eigen vermogen en is een investering niet meer afhankelijk van een risicodrager. De coöperatie kan nu zelf bepalen, binnen grenzen, welke investeringen worden gedaan."

Zeggenschap

In de Coöperatie Univé hebben de leden de zeggenschap. Univé-onderlingen zijn nu ook lid van de coöperatie en hebben daarmee direct zeggenschap. Daarnaast hebben de onderlingen een rol in de vertegenwoordiging van de leden-verzekerden. In totaal hebben zij voor dertig procent direct zeggenschap en voor veertig procent indirect. Via de coöperatie hebben de onderlingen zo invloed op de wijze waarop de NV's worden bestuurd. Ook de leden-verzekerden behouden hun invloed en zeggenschap in de nieuwe structuur. "Dat is op zich logisch," aldus Edwin Velzel, "want een structuurwijziging bij Univé kan en mag nooit nadelige gevolgen voor onze leden hebben. De ledeninvloed loopt via de afdelingen, de districtsvergaderingen, de Zorgraad en de Ledenraad van de Coöperatie Univé. De Ledenraad, ofwel de Algemene Vergadering, blijft het hoogste orgaan van Univé Verzekeringen. Het nieuwe model biedt zelfs meer mogelijkheden voor de verzekerden. De oude structuur liet bijvoorbeeld niet toe dat afnemers van Univé-gelabelde producten als lid van de organisatie konden toetreden. In de nieuwe situatie kunnen klanten in dit soort situaties dit wel. Iedere klant die een Univé-product afneemt, is lid of kan lid worden van de Coöperatie Univé. Voor klanten maakt het nu geen verschil meer of Univé producten in eigen huis maakt of inkoopt." Kan overigens een zeggenschapstructuur zoals in de Coöperatie Univé nog belemmerend zijn voor de slagvaardigheid die met de nieuwe juridische structuur wordt beoogd? Edwin Velzel: "In bepaalde situaties moet de Ledenraad in de besluitvorming worden betrokken. Daarnaast zal in voorkomende gevallen voordat besluitvorming kan plaatsvinden, via onder andere districtsvergaderingen of afdelingsvergaderingen afstemming met de leden moeten plaatsvinden. Hierdoor is de betrokkenheid bij de organisatie groot, maar kan de slagvaardigheid soms worden beperkt."

Imago

De nieuwe juridische structuur van Univé, met begrippen als 'aandelen' en 'NV's', is meer 'marktconform', dat wil zeggen meer conform die van de commerciële maatschappijen. Het gevaar ligt op de loer dat de onderlinge grondslag van de organisatie daarmee op de achtergrond wordt geplaatst. "Toch hebben dat soort imago-aspecten bij de totstandkoming van de nieuwe structuur niet zozeer een rol gespeeld," aldus Edwin Velzel. "Wel hebben we aan onze achterban uitgelegd dat Univé een coöperatieve organisatie blijft en dus niet naar winstmaximalisatie streeft en dat de rol van de aandeelhouders bij ons door de leden wordt ingevuld. Zij zijn de eigenaren van de Coöperatie Univé. Ook hebben we aangegeven dat de risicodragers nog steeds 'een goed product tegen een zo laag mogelijke prijs' als motto hebben. Wij willen ons als coöperatieve totaalaanbieder onderscheiden, 'door en voor haar leden', waarbij de leden zich thuisvoelen. We willen de oorspronkelijke coöperatieve grondslag vertalen naar het in de beleving van de klant beste totaalaanbod ten opzichte van de concurrentie. Daartoe zal Univé per product ten opzichte van de relevante marktpartijen een top-drie-positie qua prijs-prestatie realiseren, dat wil zeggen qua premie en pakket aan voorwaarden en diensten. Kortom, net als vroeger zullen we naar de klanten-leden blijven benadrukken dat wij een echte oorspronkelijke coöperatie zijn, die alles in het belang van de leden doet."

Zekerheid

"Zodra wij voor al onze producten die top-drie-positie qua prijs-prestatie hebben bereikt," aldus Edwin Velzel, "hebben de klanten de zekerheid dat zij een goed product voor een lage premie krijgen. De meeste van onze producten voldoen al aan deze norm. Voor de overige zitten we er al heel dicht bij. Wij vinden dat het bestaansrecht van een coöperatie erop is gebaseerd, dat je aan de leden een zo goed en goedkoop mogelijk product aanbiedt. Dit gaat zelfs zo ver, dat als blijkt dat een andere partij dat gedurende langere tijd beter doet dan wij, dat we dan onze leden eigenlijk naar die andere partij moeten verwijzen. Van ons levenproduct bijvoorbeeld kwamen we vorig jaar tot de conclusie dat we dat niet beter en voordeliger konden voeren dan anderen. En omdat dit al langere tijd speelde, hebben we toen besloten een samenwerkingsverband met REAAL Verzekeringen aan te gaan en brengen we nu sinds een jaar levenproducten onder Univé-label. Met deze stap zitten we ook met onze levenproducten weer in de top drie!"

Verschenen in: de Onderlinge (2004)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl