Zweedse band zorgt voor onrust

In mei 2008 stierven twee verwarde patiënten in Atrium MC in Heerlen nadat ze in bed waren bevestigd met de Zweedse band, ook wel onrustband genoemd. Met zo'n band worden onrustige patiënten beschermd tegen vallen en ook tegen zichzelf in bescherming genomen. Het is de bedoeling dat de Zweedse band in 2011 niet meer wordt gebruikt. Hoe wil Atrium MC tot dan herhaling van het gebeurde voorkomen?

De ongevallen in Atrium MC staan niet op zichzelf. In het jaar eraan voorafgaand ontving de Inspectie voor de Gezondheidszorg uit heel het land in totaal acht meldingen van calamiteiten met de onrustband. In zeven gevallen was sprake van direct of indirect overlijden als gevolg van het gebruik ervan. Belangrijke oorzaken waren onvoldoende bewustzijn van risico's, onvoldoende kennis van te gebruiken materialen, onvoldoende kennis van alternatieven, onvoldoende bekwaamheid voor veilig fixeren, gebrek aan een adequaat protocol voor veilig gebruik en de combinatie met verkeerde bedhekken.

Scholing en alternatieven

AnnaMaria Hazen-Verlaan, bestuurslid van de Verpleegkundige Adviesraad (VAR) van Atrium MC, was namens de VAR nauw betrokken bij de verbeteracties en de aanscherping van het beleid rondom de vrijheidsbeperkende maatregelen in het ziekenhuis na de incidenten in 2008. "Allereerst heeft het management duidelijk de visie neergelegd dat zulke ongelukken nooit meer mochten gebeuren", licht ze toe. "Vervolgens is het beleid aangescherpt, onder meer door een aanpassing van het protocol, scholing van medewerkers en het borgen en beleggen van verantwoordelijkheden. Wat de scholing betreft werd een inhaalslag voor verpleegkundigen gemaakt, waarbij een programma 'train de trainers' werd gestart. Op afdelingen waar de medewerkers niet getraind zijn, is het gebruik van de band niet meer toegestaan. Op de klinische afdelingen zijn alle gefixeerde patiënten gedurende drie maanden intensief gecontroleerd. Door dit alles is een andere bewustwording rondom fixatie ontstaan en komt het nu ook veel minder meer voor. Er wordt sneller gezocht naar alternatieven, er wordt sneller medicatie gegeven waardoor de patiënt rustiger wordt en, heel belangrijk, waar mogelijk is er meer familieparticipatie." Na de drie maanden intensieve controle heeft de VAR samen met het stafbureau Kwaliteit en Veiligheid onlangs een zogenoemde fixatiescan in het hele ziekenhuis uitgevoerd, waarna de laatste puntjes op de i konden worden gezet.

Voldoende garanties

De Inspectie voor de Gezondheidszorg en diverse partijen in de sector zijn overeengekomen dat in 2011 geen onrustbanden meer in gebruik zullen zijn in de verpleeghuizen, verzorgingshuizen en in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking (behalve in uitzonderlijke situaties, onder strikte voorwaarden). Hein Berendsen, hoofd stafbureau Communicatie: "Onlangs heeft de Inspectie in dit kader een laatste bezoek aan ons ziekenhuis gebracht. De Inspectie is ervan overtuigd geraakt dat alle verbetermaatregelen die we in het ziekenhuis hebben genomen, voldoende garanties bieden om de patiëntveiligheid te waarborgen. Naar aanleiding daarvan laat dr. Hans Kerkkamp, lid van de raad van bestuur, weten dat we zo blijven doorgaan. We blijven ervoor zorgen dat de patiënten zich in Atrium MC veilig kunnen voelen."

Verschenen in: Skipr (2009)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl