Coöperatieve en onderlinge verzekeraars zetten zich in voor mondiale solidariteit

Per 1 januari 2009 zal aan een van de universiteiten in Nederland een Kenniscentrum Microverzekeren worden ingesteld. Aan dit centrum zal een bijzondere leerstoel worden verbonden. Het Kenniscentrum is een initiatief van Eureko, het moederbedrijf van Achmea. Eureko zal het kenniscentrum en de bijzondere leerstoel gedurende vier jaar volledig financieren. We vroegen om een toelichting van deze plannen aan Toon Bullens, voorzitter van de FOV en mede-initiatiefnemer van Micro Insurance Association Netherlands (MIAN).

Het voornemen om een Kenniscentrum en een bijzondere leerstoel Microverzekeren in te stellen, is neergelegd in het zogeheten Actieplan Microverzekeringen van Eureko/Achmea. Dit actieplan werd op 24 september 2008 door Eureko's vicebestuursvoorzitter Gerard van Olphen officieel overhandigd aan prinses Máxima. Zij was aanwezig bij de conferentie 'Microverzekeren; de maatschappelijke verantwoordelijkheid van onderlinge en coöperatieve ondernemingen'. Deze conferentie werd georganiseerd ter gelegenheid van de officiële opening van het nieuwe bestuurs- en conferentiecentrum van Eureko/Achmea in Zeist.

Economische weerbaarheid

Toon Bullens is nauw betrokken bij de uitwerking van het Actieplan Microverzekeringen. "We gaan zowel een onderzoeksprogramma als een onderwijsprogramma opstellen," legt hij uit. "De precieze invulling daarvan zal in de komende weken en maanden plaatsvinden, maar de kern ervan zal de microdienstverlening zijn in verbinding met coöperatief ondernemerschap. De filosofie zal heel sterk op die tweedeling worden gericht. Het gaat om de 'empowerment' van mensen in achterstandssituaties, waarbij zij hun zelfstandigheid behouden en versterken door op onderdelen waar dat relevant is, met elkaar samen te werken. Dit nu is precies ook de grondslag en de kracht van coöperatief ondernemerschap." In vergelijkbare bewoordingen lichtte Gerard van Olphen tijdens de conferentie 'Microverzekeren' de beweegredenen van Eureko/Achmea toe. Hij zei: "Wij zijn groot geworden door onderlinge solidariteit, het belangrijkste concept van verzekeren. Nu is de tijd rijp om die solidariteit verder uit te breiden naar ontwikkelingslanden. Niet uit liefdadigheid, maar vanuit een economisch perspectief. Door onze steun geven we mensen in ontwikkelingslanden de kans hun economische weerbaarheid te vergroten. We brengen geen geld, maar kennis."

Mondiale solidariteit

De toepassing van het concept microverzekeren in ontwikkelingslanden is al sinds 2004 de kernactiviteit van Micro Insurance Association Netherlands (MIAN). Inmiddels is een reeks projecten in gang gezet, in onder meer India, Kenia, Nepal en Oeganda. Men mag verwachten dat deze projecten van MIAN ondersteuning vanuit het in te stellen Kenniscentrum Microverzekeren zullen krijgen. Toon Bullens: "Van belang is natuurlijk om technieken en methoden uit te wisselen en om te leren van de activiteiten die er in dit domein nu al zijn. We zullen dan ook zeker 'good practices' en 'bad practices' gaan inventariseren en die kennis in nieuwe projecten gaan inbrengen. Daarnaast is wat mij betreft vooral de vraag relevant hoe we mondiale solidariteit kunnen organiseren. Solidariteit uit zich vrijwel altijd door de beschikbaarstelling van geld, tijd of kennis of van een combinatie daarvan. In toenemende mate zien we dat bijvoorbeeld studenten, voordat zij aan hun carrière beginnen, gedurende een periode in een ontwikkelingsland gaan werken. Die vorm van solidariteit, door tijd en kennis ter beschikking te stellen, zie je ook bij bijvoorbeeld de vrijwilligers die bij de Stichting Nederlandse Vrijwilligers zijn aangesloten en bij de mensen die namens MIAN worden uitgezonden. Een belangrijke taak van het nieuwe kenniscentrum zal dan ook zijn het verder verdiepen van de rol van de coöperatieve financiële dienstverleners in Nederland in het organiseren van die mondiale solidariteit. Ik hoop dat het kenniscentrum en de bijzondere leerstoel voor veel coöperatieve en onderlinge verzekeraars de inspiratie zullen opleveren om op een of andere manier met hun medewerkers en met hun klanten actief in ontwikkelingslanden te zijn. Daar liggen volgens mij, als ik dat een keer zo mag noemen, nog voldoende commerciële kansen vanuit een maatschappelijk perspectief."

Relevante thema's en vragen

Toon Bullens toont zich in FOV-verband, bijvoorbeeld in zijn jaarlijkse nieuwjaarsboodschap en zijn inleiding op de algemene ledenvergadering, steevast een vurig pleitbezorger van het coöperatieve gedachtegoed. Hij is ervan overtuigd dat de coöperatieve en onderlinge ondernemingsvormen ten langen leste als enige stand zullen houden. De huidige kredietcrisis ziet hij als een veelzeggend symptoom daarvan - en de relatie met bovengenoemde mondiale solidariteit is snel gelegd. Bullens: "De primaire functie van banken is het benutten van overliquiditeit in situaties van een liquiditeitsbehoefte. Spaarders kunnen hun geld naar de bank brengen en de bank zorgt vervolgens voor kredieten, bijvoorbeeld voor bedrijvigheid, waardoor de economische motor blijft lopen. Op een wereldschaal gezien hebben mensen in ontwikkelde landen een overliquiditeit, die op dit moment overwegend nog voor consumptie wordt gebruikt. Is het dan niet vanuit verschillende optieken denkbaar, bijvoorbeeld vanuit de opvatting dat de consumptie moet worden teruggebracht teneinde het milieu minder te belasten, dat we die huidige overliquiditeit gebruiken voor tekorten aan liquiditeit in landen met een achterstandssituatie, om daar ook economische activiteiten tot stand te brengen? En zo weet ik er nog wel een paar. Laten we bijvoorbeeld eens werk maken van de intensivering en verduurzaming van de voedselproductie in ontwikkelingslanden: typisch een karwei waar we in Nederland toch enig verstand van schijnen te hebben. En kan dan de verbinding van het Nederlandse agrarische bedrijf met de coöperatieve financiële dienstverleners misschien model staan voor ontwikkelingen die in ontwikkelingslanden nog moeten plaatsvinden? Voor mij zijn dit allemaal thema's en vragen die in zo'n Kenniscentrum Microverzekeren aan de orde kunnen komen."

Steun in de rug

De conferentie 'Microverzekeren' in het nieuwe bestuurs- en conferentiecentrum van Eureko/Achmea in Zeist kende een afwisselend programma, met inleidingen van dagvoorzitter Willemijn Verloop (directeur van War Child Nederland), Gerard van Olphen (die de door griep gevelde bestuursvoorzitter Maarten Dijkshoorn verving) en Noreena Hertz (momenteel gasthoogleraar aan de Erasmus Universiteit). Daarnaast werden films vertoond over onder meer microverzekeren in Kenia en was er een forumdiscussie waarin voornamelijk de activiteiten van MIAN werden toegelicht. Een hoogtepunt voor een aantal MIAN-vrijwilligers was hun gesprek in de pauze met prinses Máxima. Dit onderhoud nam maar liefst ruim een halfuur in beslag. "Het is ongelofelijk hoe betrokken zij is," aldus Bullens, "en hoe goed zij in de problematiek en ook in detailvraagstukken is ingevoerd. Haar inzet is voor alle betrokkenen bij microdienstverlening een buitengewoon grote steun in de rug."

Tot slot wil Toon Bullens de lezers van 'de Onderlinge' oproepen om na te gaan, eventueel samen met bestuur en/of directie, wat zij op het gebied van microverzekeringen en overige microdienstverlening in ontwikkelingslanden zouden kunnen betekenen. Geïnteresseerden in vrijwilligerswerk voor MIAN kunnen zich melden bij Marie-José Korenromp (mj.korenromp@interpolis.nl). Zij kan de meest actuele informatie over de huidige mogelijkheden geven.

Verschenen in: 'de Onderlinge' (2008)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl