Psychiatrische zorg in een nieuwe opzet

Het Gemini Ziekenhuis beschikt sinds 1981 over een psychiatrische afdeling met vierentwintig bedden. In de afgelopen jaren waren hiervan gemiddeld slechts zeventien bedden bezet. Daarnaast was het niet altijd eenvoudig om psychiaters voor deze afdeling aan te trekken. Het was daarom een uitkomst dat door een gezamenlijke inspanning van het APZ Willibrord in Heiloo en de RIAGG's en de ziekenhuizen in Den Helder en Alkmaar tot een nieuwe opzet kon worden gekomen voor de psychiatrische zorg in Noord-Kennemerland en de kop van Noord-Holland.

Spreiding

De nieuwe opzet sluit aan bij de wens van de overheid om APZ Willibrord te 'deconcentreren', met andere woorden, over verschillende locaties te spreiden. Dit psychiatrisch ziekenhuis telde tot voor kort vijfhonderd bedden. Honderd bedden in totaal werden en worden verplaatst naar Alkmaar (per 1 november 1996), Schagen (per 1 januari 1998) en Den Helder (in 1999). Nog eens honderd bedden van Willibrord worden 'gesloten' omdat deze verblijfspatiënten met begeleiding naar huis teruggaan. Uiteindelijk zal APZ Willibrord in Heiloo nog capaciteit hebben voor circa tweehonderdvijftig patiënten. Voor de dertig bedden die naar Den Helder worden verplaatst, verstrekt het Gemini Ziekenhuis alle faciliteiten, dus onder meer het gebouw, de maaltijdenvoorziening en de bewassing. De uitvoering van de psychiatrische zorg wordt in het nieuwe centrum de verantwoordelijkheid van een nieuwe organisatie. Deze ontstaat in juli 1997 door de fusie van twee RIAGG's, het APZ Willibrord en het Instituut voor Beschermd Wonen.

Primair in hun eigen stad

De Bont zegt: "De nieuwe organisatie beschikt over ongeveer vijfendertig psychiaters. Het probleem met de personele capaciteit zal daardoor in de nieuwe situatie veel minder groot zijn - of niet meer bestaan. We kunnen nu gewoon afspreken wie uit de pool van psychiaters wanneer en waar werkzaam zal zijn. De organisatie is daardoor veel minder kwetsbaar geworden. Daarnaast komen er meer bedden beschikbaar. Tot nu toe werden mensen met psychische klachten nogal snel vanuit Schagen en Den Helder in plaats van naar de PAAZ naar Willibrord verwezen, maar dat kan in de toekomst niet meer. Mensen die psychiatrisch in de problemen zijn geraakt, zullen in de toekomst primair in hun eigen stad worden geholpen. Pas wanneer blijkt dat het een erg langdurige geschiedenis gaat worden, komt Willibrord in Heiloo weer in beeld. Op basis van de huidige cijfers verwachten we overigens niet dat alle dertig bedden in Den Helder steeds bezet zullen zijn. Maar dat is niet erg. In dat geval kunnen we het geld dat gemoeid is met de verpleging van patiënten goed gebruiken om meer aan dagbehandeling te doen en om activiteiten op het gebied van de thuiszorg te bekostigen."

Nieuw flexibel centrum

De plannen voor het nieuwe centrum voor geestelijke gezondheidszorg zijn inmiddels in een vergevorderd stadium. De minister van volksgezondheid heeft de zogenoemde 'verklaring van behoefte' afgegeven en de bouwsom, zo'n acht miljoen gulden, op de bouwprioriteitenlijst voor 1998 geplaatst. Dit betekent dat in dat jaar ook met de bouw moet worden begonnen. De architect heeft ondertussen een schetsontwerp gemaakt en een programma van eisen opgesteld. Dit wordt momenteel bestudeerd en zal zo nodig nog worden aangepast. Het nieuwe centrum wordt gebouwd op de plaats van de huidige PAAZ en de polikliniek (rechts vooraan voor wie naar het ziekenhuis loopt) en de parkeerplaatsen die daar momenteel nog zijn. De eisen die aan het nieuwe centrum worden gesteld, liggen voor een groot deel vast in normen van het ministerie. Dit houdt in dat er slaapkamers komen van circa twaalf vierkante meter - kamers die ook als normale spreekkamers gebruikt kunnen worden als er minder behoefte aan slaapkamers is - met daarnaast groepsruimten, grote ruimten voor psychomotorische behandelingen (gymzalen), wachtkamers en dergelijke. "De voornaamste eis aan het gebouw," zo zegt De Bont, "is dat het een flexibel gebouw wordt. De ruimten die er komen moeten op allerlei manieren te gebruiken zijn en dus niet alleen maar als ziekenhuiskamer. Want behandelmethoden veranderen: waar men vroeger als een automatisme aan een opname dacht, wordt tegenwoordig veel meer geprobeerd om de mensen thuis te houden en hen daar te behandelen. Deze ontwikkeling zal in de toekomst alleen nog maar toenemen."

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 1997

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl