Ouderenregelingen zijn verouderd

"Nederland heeft te lang gewacht met aanpassingen van het systeem," stelt Ina Sjerps. "Ik weet ook wel waarom. Ouderen vormen een electorale en financiële macht en zien niet graag dat aan hun verworvenheden wordt getornd, terwijl jongeren over het algemeen minder assertief zijn en hun belangen minder goed verdedigen. Ik gun iedereen die dat leuk vindt, om zo vroeg mogelijk met werken te stoppen, met zo veel mogelijk geld, maar de maatschappij is natuurlijk wel ingrijpend veranderd."

Ongewenst

"Toen de ouderenregelingen werden bedacht, leefden mensen korter dan nu, werkten ze langer, met slechtere arbeidsvoorwaarden en hadden ze minder vermogen. Bovendien ging destijds een grote groep werkenden een klein aantal ouderen onderhouden. Dat is natuurlijk veranderd. Een jongere moet nu veel meer ouderen onderhouden, terwijl die ouderen rijker zijn dan ooit. Straks hebben mensen boven de vijfenzestig gemiddeld een hoger besteedbaar inkomen dan werkenden! Ik vind dat maatschappelijk ongewenst. Mensen moeten het hoogst besteedbaar inkomen hebben wanneer ze kinderen opvoeden en niet wanneer ze met pensioen zijn. De financiële verhoudingen kloppen dus niet meer en we zien tegelijkertijd dat mensen niet meer het gedrag vertonen dat bij die ouderenregelingen hoort. Veel ouderen zijn heel actief, ze kunnen, willen en doen van alles."

Mobiliteit gering

"Behalve dat de ouderenregelingen niet op de huidige ouderen zijn toegesneden, zijn ook het beleid van organisaties en ondernemingen en de opstelling van mensen zelf dat niet. Neem bijvoorbeeld de mobiliteit. Bij de overheid is die nog steeds zeer gering, terwijl het algemeen bekend is dat niet de leeftijd mensen doet uitblussen, maar wel het feit dat ze te lang op dezelfde werkplek zitten. Mensen vinden niet hun primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden het belangrijkste, maar wel dat hun werk zin heeft en afwisselend en uitdagend is. Dat is doorslaggevend en daar moeten we dus samen, werkgevers en werknemers, iets aan doen."

Heft in eigen handen

"Aan de ene kant moeten werkgevers niet de situatie accepteren dat mensen lang op één plek zitten. Ook voor de medewerker die hartstikke productief is en absoluut niet kan worden gemist, komt er een moment dat het niet meer gaat. Lang daarvoor moet er daarom voor die werknemer iets anders zijn bedacht. Aan de andere kant moeten werknemers voorkomen dat ze zichzelf als slachtoffer gaan beschouwen. Je bent hopelijk regisseur van je eigen leven. Neem het heft in eigen handen en ga je scholen, onderneem activiteiten, verken mogelijkheden en neem eens een risico. Er zijn genoeg ouderen die dat doen, maar helaas vaak pas als ze met vroegpensioen of pensioen zijn."

Ontgroening

"Niet alleen de vergrijzing is een probleem, maar ook de ontgroening. Straks is de hele uitstroom van HBO en universiteit even groot als de behoefte van de overheid aan hoger opgeleiden. Tenzij alle afgestudeerden bij de overheid komen werken, maar dat zal natuurlijk niet gebeuren, zal de overheid met grote tekorten te maken krijgen. Dat betekent dat de overheid als werkgever veel zuiniger moet zijn op de mensen die zij in dienst heeft. De overheid moet daarom voor mobiliteit en het begeleiden van mensen veel geld vrijmaken, niet voor de leukigheid, maar voor het eigenbelang en de daadkracht van de totale overheidsorganisatie."

Te langzaam

"Ik vind het jammer dat de perceptie bestaat, dat de ouderenregelingen maar langzaam mogen veranderen. Van mij mag het wel wat sneller gaan, want het is goed uit te leggen dat ouderen meer kunnen bijdragen dan ze nu doen. Maar niet alleen willen de werknemers dat niet, maar ook een aantal werkgevers vindt het minder belangrijk dan ik. Sommigen vinden de regelingen terecht of alleen terecht voor mensen met slijtende beroepen, anderen zitten met personeel waarvan ze graag op deze manier afscheid willen nemen."

Vitaal zijn en blijven

"Uiteindelijk gaat het erom dat onze maatschappij goed functioneert. Daarbij hoort dat mensen langer werken, op een manier waardoor ze vitaal zijn en blijven. Ik ben ervan overtuigd dat met voldoende mobiliteit, afwisselend werk en aandacht voor de manier waarop mensen hun werk doen, deze mensen fitter, leuker en ondernemender blijven dan wanneer zij uitgeblust met vroegpensioen gaan."

Verschenen in: ABP Rendez-Vous (2005)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl