Prinsjesdag: opdat de mensen weten waar ze aan toe zijn

"Prinsjesdag is een dag voor de minister van Financiën en voor het parlement," zegt Nout Wellink. "Het is ook een dag waarop iedereen op de plannen kan reageren, politieke partijen, sociale partners en maatschappelijke organisaties. Maar niet De Nederlandsche Bank. Ik vind dat de bank dat niet kan doen. De Nederlandsche Bank kan het hele jaar zijn stem laten horen, maar niet op Prinsjesdag." Alle reden dus, gelet ook op de voorkennis die hij ongetwijfeld heeft, om al vóór Prinsjesdag aan Wellink te vragen of hij een enigszins optimistisch gestemde Miljoenennota verwacht.

Knopen doorgehakt

"Dat denk ik bepaald wel," aldus Nout Wellink. "De overheidsfinanciën lijken op dit moment door de slechtste dagen heen te zijn. Ik verwacht dat een ommekeer ten goede is gemaakt. Het beleid is erop gericht om aan de eisen van Europa te voldoen. Ik zou willen zeggen: we moeten het niet doen omdat Europa het wil, maar het is ook goed voor onszelf. Ik ben daarom positief over de Miljoenennota." Wellink vindt het vooral van belang dat moeilijke knopen worden doorgehakt. Hij zegt: "Op belangrijke terreinen zijn maatregelen getroffen die goed voor de Nederlandse economie zijn. Het is gewoon van belang dat er beslissingen worden genomen. Te lang onzekerheid over structurele maatregelen laten voortbestaan, knaagt aan het vertrouwen. In de huidige omstandigheden hebben we juist vertrouwensherstel nodig. Op allerlei terreinen zijn de voorwaarden vervuld voor het wat sterker aantrekken van onze economie, maar om echt in een versnelling te komen, is herstel van het vertrouwen noodzakelijk. Positief is dat de consumptie het dieptepunt lijkt te hebben bereikt en dat het consumentenvertrouwen weer begint te stijgen. Dat moet verder doorbreken en daar is onder meer voor nodig dat de mensen weten waar ze aan toe zijn."

Roet in het eten?

Wat zou het aantrekken van de Nederlandse economie nu nog kunnen verstoren? Hele hoge olieprijzen wellicht? Wellink: "Het is duidelijk dat hoge olieprijzen een druk op de economie uitoefenen, maar voordat we in termen van de jaren zeventig gaan denken, toen de oliecrisis onze economie heeft ontwricht, moeten we ons realiseren dat olie in het totale energieverbruik veel minder zwaar weegt. Het effect is er wel, maar is minder groot dan in het verleden." Kan misschien de afgenomen economische groei in de Verenigde Staten nog roet in het eten gooien? Wellink: "Je moet daar genuanceerd naar kijken. Het groeitempo in de Verenigde Staten was gewoon te hoog. Ik ben best blij met een beetje afzwakking, want dat brengt de Amerikaanse economie op een meer houdbaar groeipad. Wat dat betreft staan de Verenigde Staten weer met beide benen op de grond." In eigen land hebben we de afgelopen periode oplopende werkloosheidscijfers gezien. Wijzen die dan niet op een rem op de economische groei? Nout Wellink: "Ook de situatie op de arbeidsmarkt is aan het verbeteren. Mensen schatten die positiever in en het aantal vacatures stijgt weer. Er is altijd een zekere vertraging tussen de economische ontwikkeling en de ontwikkeling van de werkgelegenheid. Wanneer de economie zich al weer aan het verbeteren is, kan de werkloosheid nog wat toenemen. Natuurlijk maakt één zwaluw nog geen lente en in de huidige verbetering van het beeld kan best iets tijdelijks zitten. Maar gelet op de vooruitzichten voor de Nederlandse economie - als bank verwachten wij dat de versterking van de groei ook in 2005 zal doortrekken - gaat het met de werkgelegenheid in Nederland ongetwijfeld ook de goede kant uit."

Meer dan folklore

Op Prinsjesdag is Nout Wellink, als president van De Nederlandsche Bank, elk jaar in de Ridderzaal te gast. "Prinsjesdag is meer dan folklore," zegt hij. "Prinsjesdag is het moment waarop de regering met alle plannen op tafel moet komen. Door het jaar heen ziet de gemiddelde burger deeltjes van het beleid, maar op Prinsjesdag krijgt hij een totaaloverzicht van waar de regering mee bezig is." Wellink voegt hieraan toe, dat de burgers evenzeer het recht hebben op een gedegen verantwoording over het beleid achteraf. Hij zegt: "De derde woensdag in mei, de verantwoordingsdag, zal net zo belangrijk worden als de derde dinsdag in september. Plannen verantwoorden past heel duidelijk in de maatschappelijke ontwikkeling waarin verantwoording een steeds belangrijkere rol is gaan spelen. Ik hoop dat dan ook echt politieke discussies zullen gaan plaatsvinden en dat niet alleen wordt gekeken of alles boekhoudkundig klopt. Ik denk dat ik dan nog meer geïnteresseerd zal zijn in een goede verantwoording dan in de oorspronkelijke plannen."

Verschenen op: Prinsjesdagsite van het ministerie van Financiën (2004)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl