Prinsjesdag: spannende dag voor Kamervoorzitter Frans Weisglas

Een Kamerlid zit slechts één keer in de Commissie van In- en Uitgeleide. Zo krijgen meer leden een kans Prinsjesdag op deze bijzondere manier mee te maken. Omdat behalve de voorzitter geen van de commissieleden ervaring met het in- en uitgeleiden heeft, wordt elk jaar een keer geoefend. Dit gebeurt onder leiding van de ceremoniemeester van de Koningin, de heer Gilbert Monod de Froideville. De Commissie van In- en Uitgeleide wacht de Koningin op het bordes van de Ridderzaal op. Na haar binnenkomst stelt de commissievoorzitter de commissieleden aan haar voor. Vervolgens geleidt de commissie de Koningin en haar gevolg de Ridderzaal in en, na het voorlezen van de Troonrede, de zaal weer uit. Dan is er in de Koninginnekamer even tijd voor een kort gesprek van de commissieleden met het Koninklijk gezelschap, waarna de commissie allen letterlijk uitzwaait. De hele plechtigheid duurt nauwelijks veertig minuten. De Koningin begint om één uur met de Troonrede en is een kwartiertje later klaar. Na nog eens tien minuten in de Koninginnekamer en nadat de Commissie van In- en Uitgeleide in de Ridderzaal is teruggekeerd, kan Eerste-Kamervoorzitter mevrouw Yvonne Timmerman de Verenigde Vergadering der Staten-Generaal sluiten. "Je weet precies wat er gaat gebeuren, want het protocol is altijd hetzelfde," aldus Frans Weisglas, "en daarom is het verloop ervan op zich niet zo spannend. Wel spannend vind ik de inhoud van de Troonrede. De Kamerleden krijgen 's ochtends een embargo-exemplaar en als je de Troonrede dan leest, is het altijd een verrassing wat erin staat. Als Kamerlid las ik de Troonrede overigens nooit van tevoren. Ik vond het leuker om in de Ridderzaal te zitten en er daar naar te luisteren. Als voorzitter lees ik hem wel, want tja, vanwege mijn ceremoniële rol ben ik natuurlijk toch wel een beetje afgeleid."

Politieke debat

's Middags om drie uur opent Weisglas de eerste vergadering van de Tweede Kamer in het nieuwe parlementaire jaar. De minister van Financiën biedt de Kamer dan de Rijksbegroting aan, met de toelichting daarop, de Miljoenennota. Traditioneel brengt de minister deze mee in het koffertje met het opschrift 'Derde dinsdag in september'. De Kamervoorzitter neemt de stukken in ontvangst en vervolgens kan de Kamer ermee aan de slag. Dat gebeurt overigens pas de dag erna. Tijdens de vergadering op Prinsjesdag worden alleen nog enkele Kamercommissies voor één jaar ingesteld en worden de verschillende begrotingshoofdstukken toegedeeld aan de Vaste Kamercommissies voor de desbetreffende beleidsterreinen. Het echte werk begint op woensdagochtend, vanaf half elf, wanneer de Algemene Politieke Beschouwingen plaatsvinden. Elke fractievoorzitter debatteert dan met de minister-president. Vroeger vonden deze beschouwingen pas twee weken na Prinsjesdag plaats, maar onder voorzitterschap van mevrouw Jeltje van Nieuwenhoven is dat veranderd. Frans Weisglas: "Ik vind dat een enorme vooruitgang. Vroeger waren we eerst met allerlei andere onderwerpen bezig en pas na twee weken hadden we het grote politieke debat. Ik vond dat een anticlimax. De fractievoorzitters krijgen nu op vrijdag voor Prinsjesdag alle embargostukken en kunnen zich op basis daarvan op het debat van woensdag en donderdag voorbereiden. Het debat is daardoor veel levendiger, minder gedetailleerd en gaat meer over de hoofdlijnen van het beleid." Wel circa twee weken na Prinsjesdag vinden de Algemene Financiële Beschouwingen plaats, het debat met de minister van Financiën. Vervolgens debatteert de Kamer met de bewindslieden van de veertien departementen over alle afzonderlijke begrotingshoofdstukken. Deze begrotingsbehandelingen moeten voor kerst zijn afgerond. Wanneer het een late Prinsjesdag is - op 21 september, zoals in 2004, is de laatst mogelijke Prinsjesdag - dan vergt dat een strak vergaderschema voor de Kamer. Frans Weisglas: "Bovendien hebben veel bewindslieden dit jaar internationale verplichtingen in verband met het EU-voorzitterschap van Nederland. Dat maakt de planning extra lastig."

Geslaagd

Vroeger was Prinsjesdag voor Frans Weisglas geslaagd als hij over de inhoud van de Troonrede politiek tevreden kon zijn. Als Kamervoorzitter bekijkt hij de dag met andere ogen. Hij zegt: "Veel beter weet ik nu wat er achter de schermen moet gebeuren om een dergelijke grote bijeenkomst te organiseren. Als dat goed verloopt en als het mooi weer is, want dat is voor het publiek leuk, is het een goede Prinsjesdag geweest. Daarnaast is veiligheid een actueel onderwerp. Heel belangrijk is natuurlijk dat ook op dat gebied alles goed gaat. Laat ik het afkloppen!"

Verschenen op: Prinsjesdagsite van het ministerie van Financiën (2004)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl