Inspectie beoordeelt op inzicht en preventief en curatief beleid

De Inspectie van het Onderwijs heeft enkele jaren geleden vastgesteld hoe binnen de kwaliteitszorg op scholen ook de sociale veiligheid kan worden beoordeeld. De Inspectie kijkt naar drie elementen: inzicht in de veiligheidssituatie, preventief veiligheidsbeleid om onveiligheid te voorkomen en curatief veiligheidsbeleid voor het afhandelen van incidenten. Een gesprek hierover met Henk den Boer, inspecteur bij de Inspectie van het Onderwijs met onder meer veiligheid en vertrouwenszaken in zijn pakket.

Meten is weten, ook als het om veiligheid gaat. Scholen moeten daarom inzicht krijgen in de veiligheidssituatie op school. De veiligheidsthermometer zoals die in School & Veiligheid wordt gebruikt, is daar een uitstekend instrument voor. Henk den Boer: "Als we op een school komen en de directeur zegt tegen ons: hier gebeurt nooit wat, is dat meestal een signaal van onvoldoende inzicht in de veiligheidssituatie op school. Op elke school gebeurt van alles."

Scala van maatregelen

Het tweede element is het preventief beleid. Henk den Boer: "Wat doet de school om het voor de leerlingen zo veilig mogelijk te maken? De school kan hier een heel scala van fysieke maatregelen, maar vooral ook sociale maatregelen op zetten. Ook met De Vreedzame School, Wereldschool en Leefstijl kunnen scholen hun preventief beleid vorm geven. In die programma's zit vaak een pestprotocol en worden met elkaar gedragsregels opgesteld. Ook het gebruik van internet kan daarin aan de orde komen. Wat de school doet, wordt deels door de regionale of stedelijke situatie bepaald."

Ingebed in de kwaliteitszorg

"En dan als derde," vervolgt Den Boer, "het curatief beleid. Welke maatregelen neemt de school wanneer zich een incident heeft voorgedaan? Onze beoordeling betreft dus een soort drietrap: inzicht, preventief beleid en curatief beleid. Vervolgens kijken we in hoeverre deze zaken structureel zijn ingebed in de totale kwaliteitszorg van de school. De inspanningen van de school om de veiligheid van leerlingen en medewerkers te waarborgen, zien wij als een onderdeel van de kwaliteit van de school."

Apart onder de loep

Henk den Boer: "Wanneer kinderen over te weinig vaardigheden beschikken om sociaal met elkaar om te gaan, dan creëert dat angst voor elkaar en gevoel van onveiligheid. Daarom hangen de kerndoelen van sociale integratie en actief burgerschap nauw samen met het veiligheidsbeleid. Toch nemen we die aspecten apart onder de loep. Een school kan een prachtig aanbod hebben op het gebied van met elkaar omgaan, maar als er dagelijks incidenten plaatsvinden en de school heeft onvoldoende beleid om die te voorkomen of om er achteraf iets aan te doen, dan komt daar in de praktijk weinig van terecht."

Verschillen tussen scholen

In de praktijk ziet Henk den Boer grote verschillen tussen scholen in het succes van het veiligheidsbeleid. Hij zegt: "Op sommige scholen komen heel veel problemen bij elkaar. Toch is niet elke gekleurde school in elke achterstandswijk een poel van problemen. Op de een of andere manier lukt het de ene school wel en de andere niet om de zaken goed op orde te houden. Dat heeft dan veel te maken met de historie van de school, de kwaliteit van het personeel en de mate waarin een gedragsverandering bij leerlingen en ouders kan worden bereikt. Heel belangrijk is het om maatregelen niet te laten verflauwen. Wanneer een project eenmaal is afgegleden, moet er veel gebeuren om het weer op de rails te krijgen!"

Verschenen in: brochure '10 jaar School & Veiligheid' van de gemeente Utrecht (2007)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl