Kennis, mankracht en coördinatie voor een stevig antwoord op fraude

Met de totale verzekeringsfraude in Nederland is zeker meer dan een miljard euro gemoeid. Het is dan ook noodzakelijk om op het gebied van fraudebeheersing de handen ineen te slaan. Het Verbond van Verzekeraars heeft daarom in april 2007 het Centrum Bestrijding Verzekeringsfraude (CBV) opgericht. Een gesprek over de taken en doelstellingen hiervan met Ferdinand Soeteman, manager van het CBV.

De omvang van de verzekeringsfraude in Nederland is niet precies bekend. Wel bestaat er binnen de schadebranche een redelijk beeld van. Het laatste onderzoek daarnaar dateert van 2005. Daaruit bleek dat er jaarlijks voor zo'n 900 miljoen euro aan mogelijk frauduleuze claims worden ingediend. Grofweg kan hiervan eenderde aan bedrijven en tweederde aan consumenten worden toegeschreven. Deze uitkomst zou betekenen dat met één op de tien schadeclaims mogelijk iets mis is. Ook buitenlandse onderzoeken naar fraude met schadeverzekeringen komen uit op zo'n tien procent frauduleuze claims. Tel je de fraude bij leven en zorg en ook de interne fraude erbij op, dan kan het om miljarden gaan. "Dat was eigenlijk toch wel een koude douche," zegt Ferdinand Soeteman. "En het kan een paar miljoen meer of minder zijn, maar daar gaat het ons niet om. Het is duidelijk dat er een probleem ligt en dat we daar actie op moeten ondernemen. Het gaat niet alleen om veel geld, maar ook vanuit het oogpunt van maatschappelijk verantwoord ondernemen is het onaanvaardbaar. Je kunt die fraude niet zo maar aan de goedwillende klant doorberekenen. Het is noodzakelijk dat we er nog serieuzere aandacht aan besteden."

Deltaplan

Het eerste antwoord van het Verbond op de uitkomsten van het fraudeonderzoek was het project Deltaplan Aanpak Fraude bij Schadeverzekeringen. Dit plan bestaat uit vierenvijftig activiteiten, geclusterd in vijf groepen. Doel van het Deltaplan is een vertienvoudiging van de pakkans en een verdubbeling van het opgespoorde bedrag in euro's. Een van de onderdelen van het plan was de inrichting van een kenniscentrum bij het Verbond van Verzekeraars. Hieraan is nu met het Centrum Bestrijding Verzekeringsfraude invulling gegeven. Het CBV heeft als het ware met het Deltaplan haasje over gespeeld. Het is daar immers uit voortgekomen en het gaat tevens aan de overige activiteiten uit het plan uitvoering geven. Zo is de aanpak van fraude niet langer een tijdelijk project, maar een permanente aangelegenheid geworden. Het CBV zal zich vanzelfsprekend niet alleen tot schadeverzekeringen beperken, maar het fraudeprobleem branchebreed oppakken. "Het is vooral onze taak om het onderwerp fraude op de kaart te houden," zegt Ferdinand Soeteman. "Fraudebeheersing is in de branche natuurlijk niet nieuw. Sinds 1998 werken we bijvoorbeeld al met het fraudeloket en zijn er bij verzekeraars fraudecoördinatoren actief. Toch is dat onvoldoende gebleken. De aanpak was te gesegmenteerd, terwijl fraudebeheersing een branchebrede aanpak vraagt. Het CBV is in die zin de centrale coördinator voor de markt."

Centraal aanspreekpunt

Met het oog op de coördinerende rol van het CBV zijn daar diverse bestaande activiteiten in ondergebracht. Om te beginnen is dat de afdeling Justitiële Zaken. De vier medewerkers van deze afdeling vormen voor verzekeraars en tussenpersonen, maar ook voor justitie en politie, het primaire aanspreekpunt ten aanzien van concrete fraudezaken. Daarnaast is ook het secretariaat van de Stichting CIS, Centraal Informatie Systeem, bij het CBV ondergebracht. Op deze wijze kan de samenwerking met het CIS worden geïntensiveerd. Op dit secretariaat werkt één medewerker. Ook het Fraudeloket en de beleidsmatige aanpak van fraude zijn bij het CBV ondergebracht. Ferdinand Soeteman geeft leiding aan deze negen medewerkers en legt vanuit het CBV de koppeling naar het managementteam van het Verbond. Hij zegt: "Door deze clustering van activiteiten geven we al het signaal af dat het Verbond fraudebeheersing zeer serieus neemt. Nu gaat het erom dat we voor alle leden en voor al onze stakeholders het centrale aanspreekpunt op het gebied van fraudebeheersing kunnen zijn. Wat dat betreft zien wij de NBVA, de NVA, de FOV, het NIVRE en de NVGA als partners om fraudebeheersing goed vorm te geven. Ook op het punt van de publiek-private samenwerking zijn wij het centrale aanspreekpunt. Fraudebeheersing is een speerpunt in het regeerakkoord als het gaat om de aanpak van financieel-economische criminaliteit en verzekeringsfraude wordt specifiek genoemd in de meerjarenvisie tot 2010 van het Openbaar Ministerie. Met al die partijen willen we gezamenlijk beleid maken en projecten draaien. Dat is onze voornaamste taak."

Activiteiten

Sinds de start van het CBV in april van dit jaar zijn al diverse activiteiten ondernomen. Om te beginnen heeft het CBV de monitoring op zich genomen van de ervaringen met de zogenoemde 'toolbox fraude'. Deze toolbox is in verschillende edities vanuit het project Deltaplan uitgebracht en bevat concretiseringen van de beleidsinstrumenten die in het Deltaplan zijn geformuleerd. "Die toolbox is niet statisch," benadrukt Ferdinand Soeteman. "Hij is niet af, maar eigenlijk permanent in ontwikkeling. We verzamelen daartoe allerlei suggesties voor verbeteringen of nieuwe instrumenten, want fraudebeheersing, dat blijft een kat-en-muis-spel." Een andere activiteit is de voorbereiding van een onderzoek naar de aard en omvang van fraude in de levenbranche, met mogelijk een Deltaplan Aanpak Fraude bij Levensverzekeringen als vervolg daarop. Daarnaast is het CBV bezig met het organiseren, met de markt en voor de markt, van opleidingen voor fraudecoördinatoren, die vervolgens vanuit het CBV ten behoeve van verzekeraars kunnen worden gefaciliteerd. Belangrijk is ook de mediabegeleiding inzake fraude-issues, zoals onlangs de berichtgeving over de aanpak van fraude bij reisverzekeringen. Ferdinand Soeteman: "Verder proberen we op diverse niveaus discussies in gang te zetten over bijvoorbeeld een uniform sanctiebeleid en het belang van communicatie, zowel binnen de eigen organisatie als naar de consument. Richting de consument is het van belang niet door te schieten, maar een balans te vinden en om dus niet achter iedere verzekerde of kandidaat-verzekerde een crimineel te zien."

Dilemma's

Met betrekking tot het CBV zijn twee commissies actief: een commissie die de strategische beleidskaders bepaalt en een adviescommissie. Deze adviescommissie representeert de totale verzekeringsmarkt. Ook de FOV participeert in de adviescommissie, maar heeft bovendien daarbuiten nauw overleg met het CBV, momenteel over onder meer de aansluiting van alle onderlingen, dus ook de kleinere, op het CIS. "Wij begrijpen natuurlijk dat de 'core business' van verzekeraars breder is dan fraudebeheersing," zegt Ferdinand Soeteman tot slot. "Fraude is de 'core business' van het CBV, maar wij opereren in de hele brede context van verzekeren en hebben daar oog voor. Wat dat betreft constateren wij natuurlijk ook een spanningsveld tussen fraudebeheersing enerzijds en commerciële belangen, reputaties, relatiebeheer, ethiek en noem maar op anderzijds. In dat speelveld van fraudebeheersing kun je daarom best op bepaalde dilemma's stuiten, waarbij niet altijd een pasklaar antwoord voorhanden is. Wel hebben we met een aantal basiswaarden te maken. Een daarvan is dat we als markt fraude gewoon niet moeten accepteren. Willen we fraudebeheersing serieus nemen, dan moeten we in het geval van fraude altijd aangifte bij de politie doen en er melding van maken bij het fraudeloket van het CBV. Natuurlijk zijn dat stappen die de nodige zorgvuldigheid vereisen, maar het zijn wel beginselen waar we ons gewoon aan hebben te houden."

Verschenen in: 'de Onderlinge' (2007)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl