"Vrouwen met talenten moeten die fors gebruiken"

Willemien Vroegindeweij begon haar loopbaan op de typekamer van een middelgrote onderneming. Ze bracht het daar tot secretaresse van een van de directeuren. Toen in een advertentie een medewerker bij een fractie in de Tweede Kamer werd gevraagd, reageerde ze daarop en werd ze door Biesheuvel zelf -voormalig minister van landbouw en destijds fractievoorzitter van de ARP- gebeld dat ze was aangenomen. Vroegindeweij zou in totaal vijfentwintig jaar op het Binnenhof blijven, als secretaresse van de fractievoorzitters van ARP en daarna CDA, in die jaren Biesheuvel, Aantjes, Van Agt, Lubbers en De Vries. In de avonduren ging ze zelf politiek bedrijven: ze bezocht de afdelingsvergaderingen van het CDA in haar woonplaats en binnen de kortste keren was ze de voorzitter van het plaatselijke bestuur. In 1974 werd ze op de kandidatenlijst voor de gemeenteraad geplaatst. Twaalf jaar lang werkte ze dag en nacht: overdag betrokken bij de landelijke politiek, 's avonds druk voor de gemeenteraad. In 1986 werd Vroegindeweij gevraagd om voor de fractie een ombudsbureau op te zetten (om klachten van burgers over wet- en regelgeving te onderzoeken). In 1991 werd ze lid van de Provinciale Staten van Zuid-Holland en in 1993 werd ze benoemd tot burgemeester van Ter Aar.

Altijd bezig

Het ligt voor de hand om aan Willemien Vroegindeweij te vragen: biedt juist het secretaressevak een goede doorstromingsmogelijkheid naar andere functies? Een loopbaan van typekamer naar burgemeesterszetel is immers voor zo'n vraagstelling opmerkelijk genoeg. Toch wil Vroegindeweij daar niet van weten. Ze zegt: "Ieder vak biedt mogelijkheden om je te ontwikkelen - wel moet je het zelf ook willen. Een heel goed voorbeeld vind ik Roolvink, die als een eenvoudige arbeider begon, maar door zijn eigen ontwikkeling uiteindelijk minister van sociale zaken werd. Zo kan ook een secretaresse -maar niet júist een secretaresse- vanuit haar vak verder als ze de mogelijkheden grijpt die haar worden geboden. Ik heb zelf altijd geprobeerd om uitdagingen op te pakken, daartoe waarschijnlijk ook vanuit mijn opvoeding gestimuleerd. Ik had een zeer leergierige vader, hij was predikant en constant bezig zichzelf te scholen. We hadden thuis een flinke boekenkast met allerhande interessante boeken en dat stimuleert. Ik heb van huis uit geleerd om altijd bezig te zijn: of het nu is met eenvoudig, ontspannend handwerk of met het lezen van boeken en het volgen van opleidingen. En dat scheelt: het moet in je zitten - als het niet in je zit, dan red je het niet."

Veeleisend

Willemien Vroegindeweij heeft het secretaressevak inmiddels ver achter zich gelaten - maar ze heeft het nooit verleerd. Op de vraag of ze streng is voor haar eigen secretaresses, antwoordt ze: "Zéér!" Ze zegt: "Ik verwacht, denk ik, nu veel meer van mijn secretaresses dan wanneer ik zelf geen secretaresse zou zijn geweest. Bovendien weet ik als geen ander wat het betekent om secretaresse te zijn van iemand die veeleisend is. Want de fractievoorzitters waarvoor ik heb gewerkt, waren allemaal op hun eigen wijze zeer veeleisend. Ik eis ook van mezelf heel veel. Ik maak werkdagen van twaalf tot veertien uur, soms langer, en als men merkt dat ook de werkgever -'baas' vind ik een afschuwelijk woord- zelf niet de kantjes eraf loopt, dan doet goed voorbeeld goed volgen." Een ander aspect is, dat ze de basisvaardigheden van het vak nog steeds zelf in praktijk brengt. "Wij leven in de gelukkige omstandigheid," aldus Vroegindeweij, "dat wij, de bestuurders, een PC op ons bureau hebben. Die gebruik ik om dingen uit te denken en uit te tikken, en vervolgens kan een secretaresse het verder uitwerken. Dus natuurlijk is het zo dat ik nu dingen doe omdat ik secretaresse ben geweest, en die een collega-burgemeester nooit zou doen omdat hij niet heeft geleerd om te tikken of omdat hij bij wijze van spreken niet weet hoe een brief moet worden opgesteld. Ik heb daarom veel profijt van het feit dat ik secretaresse ben geweest - ik weet gewoon ook hoe je een aantal dingen organisatorisch moet aanpakken."

Talenten gebruiken

Willemien Vroegindeweij was enigszins verrast toen ze werd gevraagd om op het jubileumcongres van de NVD te spreken. Ze heeft immers nooit publiek standpunten ingenomen over het secretaressevak of zich goed in de materie verdiept. Toen ze secretaresse was, had ze daar geen tijd voor en daarna is het niet meer aan de orde geweest. Toch heeft ze de uitnodiging aangenomen, vooral omdat ze het belangrijk vindt om juist vrouwen in hun werk te stimuleren. Ze is al jaren lid van de landelijke Stichting Vrouwennetwerk Nederland (SVN), omdat, zo zegt ze tot slot: "het belangrijk is dat vrouwen in hogere functies komen. Zeer veel vrouwen laten hun talenten nog ongebruikt. Ik wil niet zeggen dat alle vrouwen de arbeidsmarkt op moeten, maar vrouwen die talenten hebben en de mogelijkheden krijgen, die moeten daar fors gebruik van maken. Want dat is goed voor de vrouwen!"

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 1995

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl