De feiten

Wat: evacuatie na brand Waar: Ziekenhuis Lichtenberg in Amersfoort Wanneer: januari 2011 Geleerde les: oefening baart kunst

Brand maakt totale evacuatie noodzakelijk

Na een brand in een transformatorhuis worden eerst de intensive care-patiënten en daarna alle 172 overige patiënten naar ziekenhuizen in de omgeving gebracht. De oefeningen in crisissituaties hebben het ziekenhuis op zo'n grootschalige operatie voorbereid.

Op vrijdag 21 januari 2011 ontstaat brand in het transformatorhuis op het terrein van locatie Amersfoort Lichtenberg van Meander Medisch Centrum. Als gevolg van de brand moet het ziekenhuis die dag besluiten om de intensive care-patiënten naar omliggende ziekenhuizen te evacueren. De brand veroorzaakt vervolgens problemen met de continuïteit van de stroomvoorziening. Het wordt duidelijk dat het ziekenhuis langere tijd op noodstroom zal moeten functioneren en de veiligheid van de patiënten daarom niet kan garanderen. Op zaterdag 22 januari wordt het besluit genomen tot algehele evacuatie van de in totaal 172 opgenomen patiënten naar andere locaties van Meander Medisch Centrum in Amersfoort en Baarn en naar een aantal omliggende ziekenhuizen. Op zondag 30 januari - veel patiënten zijn dan al naar huis teruggekeerd - worden ruim 70 patiënten naar locatie Amersfoort Lichtenberg terugverhuisd.

Geen abc'tje

Marije Mansfeld is manager communicatie bij Meander Medisch Centrum. Zij geeft aan dat de vele oefeningen in crisissituaties het personeel op een dergelijke grootscheepse evacuatie hebben voorbereid en dat de operatie daarom uitstekend is verlopen.  Ook de raad van bestuur was verschillende keren in crisisbeheersing getraind. "Maar er ligt natuurlijk geen abc'tje klaar voor het ontruimen van een heel ziekenhuis", zo zegt ze. Daarom werd meteen nadat tot een algehele evacuatie was besloten, een crisismanagementteam samengesteld waarin alle geledingen van het ziekenhuis waren vertegenwoordigd. "Daarin werden alle besluiten genomen, snel en zorgvuldig, zodat we steeds de veiligheid van de patiënten konden garanderen. Geen van de patiënten is dan ook in gevaar geweest", aldus Mansfeld.

Drie pijlers

Iedere discipline in het ziekenhuis zal eigen lessen hebben geleerd: wat werkt wel en wat werkt niet in zo'n crisissituatie. Marije Mansfeld: "In mijn vakgebied, communicatie, zijn drie pijlers vooral belangrijk: informeren, betekenis geven en schade beperken. Het is belangrijk om open en eerlijk uit te leggen wat er aan de hand is. Je moet voorkomen dat er rare verhalen de ronde gaan doen en gebeurt dat toch, dan moet je er direct op reageren. In zo'n situatie is het noodzakelijk dat alle informatie die over het ziekenhuis naar buiten komt, helemaal klopt. Onjuistheden moet je niet accepteren. Je moet daar tegenin gaan en zorgen dat ze worden gerectificeerd. Vergeet niet dat in veel gevallen misschien wel tachtig procent van de calamiteit verkeerde communicatie is."

Medewerkers van het ziekenhuis worden momenteel veel gevraagd om lezingen over de aanpak van de evacuatie te geven. Het ziekenhuis heeft er bovendien een tijdschrift en een film over laten maken. Deze film staat op de website van Meander Medisch Centrum. "Ik denk dat wij het gewoon goed hebben gedaan", aldus Marije Mansfeld, "en dus is het mooi als andere instellingen daarvan kunnen leren."

Verschenen in: Skipr (2011)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl