Mutualisatie: polishouders op de stoel van aandeelhouders

Laurens Roodbol, manager Benelux van actuarieel adviesbureau Milliman, verwacht dat op termijn weer mutualisaties in de verzekeringsmarkt gaan plaatsvinden. De toegang tot de kapitaalmarkt levert voor verzekeraars te weinig toegevoegde waarde op, aandeelhouders waarderen verzekeraars te laag en bovendien zal het belang van polishouders steeds meer prevaleren.

Milliman is met een jaaromzet van meer dan 450 miljoen euro en 53 kantoren in belangrijke steden een van de grootste onafhankelijke actuariële adviesbureaus ter wereld. In Europa heeft Milliman onder andere kantoren in Nederland, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Spanje, Zwitserland en Polen. Bij Milliman werken ruim 2.500 actuarissen en adviseurs op het gebied van gezondheidszorg, werknemersvoorzieningen, levens- en schadeverzekeringen en financiële dienstverlening. Het klantenbestand van Milliman bestaat vooral uit de zakelijke dienstverlening, financiële adviesinstellingen, overheden, vakbonden, onderwijsinstellingen en non-profit organisaties. In Nederland heeft Milliman een organisatie van circa 40 actuarissen, verdeeld over twee locaties. Het kantoor in Amsterdam is gespecialiseerd op het gebied van employee benefits en collectieve pensioenregelingen en het kantoor in Baarn op het gebied van levensverzekeringen, schadeverzekeringen en zorgverzekeringen.

Mutualisatie

Manager Benelux van Milliman - een kantoor in Brussel is in oprichting - is Laurens Roodbol. In de Nederlandse actuariële beroepsgroep is Laurens Roodbol geen onbekende, integendeel. Hij was twaalf jaar partner bij de actuariële adviesgroep van Ernst & Young en bekleedde actuariële functies bij onder meer AEGON en Delta Lloyd. Bovendien heeft hij vele jaren een actieve, met name communicatieve rol gehad in het Actuarieel Genootschap. In 2007 nam hij het initiatief tot een Nederlandse vestiging van Milliman. De aanleiding voor een vraaggesprek met Laurens Roodbol was zijn ontmoeting niet lang geleden op een bijeenkomst over microverzekeringen - Roodbol verricht veel vrijwilligerswerk in dat kader - met Toon Bullens, voorzitter van de FOV. Bij die gelegenheid liet Roodbol merken dat hij op de middellange termijn een mutualisatie van de financiële dienstverlening voorziet. "In de vorige eeuw hebben we een demutualisatie gehad", legt hij uit. "Toen werd een aantal onderlingen tot NV omgevormd. Maar ik geloof erin dat we straks naar een tijdgeest gaan, dat het weer interessant wordt om NV's naar een soort onderlingen terug te zetten."

Toegang tot de kapitaalmarkt

"Daar heb ik twee redenen voor", vervolgt Roodbol, "je kunt het van twee kanten benaderen. Om te beginnen kun je je afvragen waarom een verzekeraar nog aandeelhouders nodig heeft. Aandeelhouders verschaffen toegang tot de kapitaalmarkt, maar wanneer heeft een verzekeraar die nodig? Dat kan het geval zijn als er sprake van insolvabiliteit is, maar we hopen allemaal te voorkomen dat zoiets sowieso gebeurt. Toegang tot de kapitaalmarkt kan ook gewenst zijn wanneer er geld nodig is om overnames te doen, bijvoorbeeld om kostenefficiënter te gaan werken. Je kunt daar echter grote vraagtekens bij zetten, want overnames leiden doorgaans niet tot kostenefficiëntie. Wij zien in ieder geval geen grote verschillen tussen de kostenloadings van grote en kleine verzekeraars. Een verzekeraar zou ook geld nodig kunnen hebben om investeringen te doen, bijvoorbeeld om nieuwe producten neer te zetten. De meeste verzekeraars doen echter niet zo gek veel aan productvernieuwing, want dat loont vaak nauwelijks. Evenzo kun je je afvragen waarom een aandeelhouder nog aandelen van een verzekeraar zou willen hebben. Zo aantrekkelijk is het niet voor aandeelhouders om in de verzekeringsmarkt te zitten. We zien al jaren dat de 'return of capital' van verzekeringsmaatschappijen heel gering is. Bovendien is er heel weinig nieuwe business en heeft die nieuwe business heel weinig waarde. Woekerpolissen, politieke druk, consumentendruk, soms moeten verzekeraars met terugwerkende kracht bedragen terugbetalen, dus dat is allemaal niet zo fijn voor aandeelhouders. Je ziet daarom in de beleggingsmarkt ook dat de waarden die van verzekeraars geboekt staan, vaak lager zijn dan de 'embedded values' die ze zelf rapporteren. Dat is het sentiment op de beleggingsmarkt als het over verzekeraars gaat. Kortom: verzekeraars hebben geen aandeelhouders nodig en aandeelhouders willen niet voldoende betalen voor aandelen in verzekeringsmaatschappijen."

Focus op polishouders

"Je kunt de vraagstelling nog van een andere kant benaderen", aldus Laurens Roodbol. "Je ziet een ontwikkeling dat polishouders steeds mondiger worden en steeds meer verantwoording en transparantie vragen. Deze houding van de polishouders wordt steeds relevanter en het gevolg is dat verzekeringsmaatschappijen zich meer en meer moeten gaan bekommeren om het belang van die polishouders - veel meer dan in het verleden het geval was. Ook zal de politiek de verzekeringsmarkt steeds meer in die richting duwen. Nu zie je dat al bij banken gebeuren, er zijn zelfs al discussies of we banken niet moeten nationaliseren. Die bemoeienis van de politiek zie je ook al in sommige segmenten van de verzekeringsmarkt, met name bij de zorgverzekeraars - het grootste risico voor zorgverzekeraars is niet het technisch risico maar het politieke risico - maar die bemoeienis zal voor de markt in z'n geheel alleen nog maar toenemen. Verzekeraars zullen dus steeds meer op de huid worden gezeten en van daaruit zal de tendens ontstaan om dan ook maar de polishouders aandeelhouders te laten worden. Op die manier zullen immers allerlei lastige discussies kunnen worden voorkomen. Die ontwikkeling zal haast vanzelf gaan, omdat de aandacht van de verzekeraars zich veel nadrukkelijker op de polishouder moet gaan richten."

Groot verschil

Volgens Laurens Roodbol mogen de consequenties van mutualisatie niet worden onderschat. Hij zegt: "Een CFO van een grote verzekeraar in Nederland die ik over dit onderwerp sprak, was het heel snel oneens met mij. Hij gaf aan dat een verzekeringsmaatschappij er niet door zal veranderen als de polishouders de rol van aandeelhouders krijgen. Volgens mij is dat echter een groot verschil en zal het bedrijfsbeleid er ingrijpend door veranderen. Bij een onderlinge is het beleid veel meer op een zo hoog mogelijke kwaliteit van het product gericht en vervolgens op een zo optimaal mogelijke prijs van dat product voor de polishouders. Je zult dus ook op een andere manier met risico's om willen gaan, met name omdat de continuïteit in de relatie met de polishouders veel meer aandacht zal vragen dan in het geval aandeelhouders op die continuïteit zitten te wachten. Het beleid op korte termijn weegt bij een NV zwaarder dan bij een onderlinge en daarentegen plak je het etiket duurzaam ondernemen veel eerder op een onderlinge dan op een NV."

Logische ontwikkeling

Laurens Roodbol vindt het moeilijk een tijdpad voor de geschetste ontwikkeling aan te geven. "Het is een conclusie die ik zelf trek als ik zie wat er in de verzekeringsmarkt gebeurt", zegt hij. "Het speelt nu nog niet, ik heb nog geen artikelen gelezen die in die richting gaan. Ook in de markt zie ik er nog weinig tekenen van, maar het is wel een logische ontwikkeling die zal gaan plaatsvinden. Het hangt ook heel erg af van wat er met de beleggingsmarkt gaat gebeuren. Als de beleggingsmarkt sterk aantrekt, waar ik overigens niet erg in geloof, dan worden de kaarten weer anders geschud en zal zo'n ontwikkeling enigszins worden vertraagd. Het zal dus niet van vandaag op morgen zijn, maar ik ben ervan overtuigd dat het een interessante ontwikkeling kan worden."

Verschenen in: 'de Onderlinge' (2011)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl