Een andere benadering van het immigratievraagstuk

"De mensen praten elkaar het probleem heel erg aan," stelt Mathilde van den Brink. "Ik zeg niet dat het probleem klein is. Ik vind wel dat we allereerst beter inzicht moeten krijgen in de aantallen mensen die komen en in de aantallen die echt niet terugkunnen."

Voorbereiding

Inzicht in de materie maakt het mogelijk goed voorbereid te zijn op wat komen gaat. Mathilde van den Brink constateert dat daar nu nog geen sprake van is. Enige voorbereiding op verwachte immigratiestromen is er gewoon helemaal niet. "Kijk naar wat er gebeurt in Algerije," zegt ze. "Het is heel raar dat er nog geen enkele bezinning is -ik heb daar althans nog niets van gezien- op datgene wat er straks gaat gebeuren. Binnen nu en misschien vierentwintig uur barst daar de bom. Algerije is een heel groot land - vergis je daar niet in. Er kunnen dan ontzettend veel mensen naar Europa komen, van beide kanten. Want het FIS wordt vervolgd en het FIS vervolgt zelf. Toch wachten we maar gewoon af, terwijl we allemaal weten wat er gaat gebeuren. Dat is natuurlijk heel raar."

Voorlichting

Nu al kun je voorspellen dat in de nabije toekomst groepen mensen uit de hele wereld naar Europa zullen komen. Europa is immers een stabiel blok. "We moeten de mensen erop voorbereiden dat dat staat te gebeuren," zegt Mathilde van den Brink. "Dat betekent niet dat we iedereen op moeten vangen. Het betekent wel dat we voor de mensen die we opvangen goede regels moeten maken volgens de internationale verdragen die we hebben gesloten. De lidstaten moeten bereid zijn deze mensen scholing, huisvesting, geneeskundige verzorging en toegang tot de arbeidsmarkt te geven. Dat knelt natuurlijk in tijden van recessie. Toch kun je maar beter zorgen dat door een goede voorbereiding het onderwerp immigratie niet zoals nu in een smerige sfeer wordt getrokken. Want de ene politicus doet nog gekker dan de andere!" Behalve voorlichting in Europa is ook voorlichting in de landen van herkomst nodig. De mensen moeten weten op welke gronden zij wel en niet in Europa kunnen worden toegelaten. "Pas dan is het ook gerechtvaardigd om illegale immigranten terug te sturen," zegt Mathilde van den Brink.

Hulpprogramma's

Even belangrijk in het Europees immigratiebeleid is de hulp aan de landen van herkomst. Met name de sociaal-democraten in het Europarlement hebben zich daarvoor ingezet. Mathilde van den Brink: "Je kunt immigranten niet zo maar uitwijzen. Ze komen naar hier vanuit bepaalde omstandigheden gedreven. Niemand zal voor z'n lol huis en haard verlaten. Daarom moeten we zorgen dat de omstandigheden in de landen van herkomst worden verbeterd. De noodzaak tot weggaan wordt daardoor wat weggenomen. Daar moeten we onze inspanningen veel meer op richten, dat vind ik heel belangrijk. Ook als je naar de voormalige Sovjetrepublieken kijkt en naar landen als Roemenië, Bulgarije en Polen - als je daar jongere bent, dan neem je toch de benen? Er zouden daarom voor deze landen en ook voor de Noord-Afrikaanse landen veel en veel meer hulpprogramma's moeten worden ontwikkeld." Zij voegt eraan toe dat naast hulpprogramma's ook remigratieprogramma's nodig zijn. Daarbij kan bijvoorbeeld worden aangestuurd op de verplichting van de landen van herkomst om ongewenste immigranten terug te nemen.

Fonds

Financiële hulp is ook nodig voor de Europese landen zelf, voor de noodopvang van vluchtelingen. In het Europees immigratiebeleid is daartoe een Europees Fonds voor Vluchtelingen voorgesteld. Daarmee kan de opvang van vluchtelingen snel georganiseerd en bekostigd worden als zich een calamiteit voordoet. "Neem de vluchtelingen uit Albanië destijds," zegt Mathilde van den Brink. "Dat waren economische vluchtelingen, want die mensen gingen gewoon dood van de honger en ellende. Deze mensen hingen als trossen aan de boten die hen naar Italië hadden gebracht. Daar werden ze in loeihete stadions opgevangen. We hadden toen al een Europees middel moeten hebben, een speciale budgetlijn, om in ieder geval meteen en ter plekke humane hulp te kunnen bieden. Zo'n hulp moet dan gekoppeld zijn aan hulp voor het land zelf. De mensen die teruggaan moeten het gevoel hebben dat ze een steuntje in de rug meekrijgen."

Vrouwen

Mathilde van den Brink hecht vooral nog veel waarde aan de bepaling omtrent de verblijfsstatus van geïmmigreerde familieleden van een kostwinner. Voorgesteld is om hun status na verloop van tijd, bijvoorbeeld na twee jaar, los te koppelen van de verblijfsstatus van de kostwinner. "Dit is duidelijk ter bescherming van de vrouwen," zegt Mathilde van den Brink. "Nu nog hangt de verblijfsstatus van de vrouw vaak af van de status van haar man. Daarom blijven vrouwen onder alle omstandigheden, ook hele slechte omstandigheden, bij hun man. Vaak moeten ze veel ellende voor lief nemen. Wij hebben daarom voorgesteld om vrouwen -en ook de kinderen- na een bepaalde periode een onafhankelijke verblijfsstatus te geven."

Juiste verhouding

Kernpunt in het Europees immigratiebeleid is nogmaals: inzicht in de materie. Objectieve voorlichting, goede voorbereiding en adequate hulp moeten op inzicht worden gebaseerd. "Wat mij vreselijk tegen de borst stuit," zo zegt Mathilde van den Brink tot slot, "is dat iedereen maar wat roept: er komen teveel mensen, het kost ons te veel, we weten niet waar ze moeten blijven en dus moeten we eigenlijk weer een grenscontrole instellen. Terwijl je het immigratievraagstuk natuurlijk op een heel andere manier kunt benaderen. Als je de aantallen vluchtelingen in Afrika ziet, dan heeft Nederland helemaal geen probleem. Toch weet iedereen altijd wel een argument te verzinnen waarom er teveel immigranten zijn. Omdat het elke dag in de krant staat, elke dag wordt op radio en tv melding gemaakt van de onverwacht tegenvallende stroom van mensen. Dat geeft het begrip 'vol'. Je moet het probleem niet onder tafel schuiven, maar je moet het wel in de juiste verhoudingen zien!"

Verschenen in: Bulletin, Partij van de Arbeid

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl