De 1-zorgroute maakt leerlingzorg kwalitatief beter en transparant

Sinds de introductie van de 1-zorgroute, twee jaar geleden, is de belangstelling voor deze aanpak in een ras tempo toegenomen. Momenteel mag zelfs van een zekere 'hype' worden gesproken. Een groot aantal scholen is van plan de 1-zorgroute in het nieuwe schooljaar in te voeren. Het doel van de 1-zorgroute is leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften vroegtijdig te signaleren en adequaat te begeleiden. De aanpak bestrijkt zowel de interne zorg op school als de externe zorg binnen het samenwerkingsverband en de regio. De 1-zorgroute is door WSNS+ en de KPC Groep ontwikkeld. Eduniek biedt scholen deskundige begeleiding bij de invoering ervan.

Leerkrachten en interne begeleiders kunnen in de 1-zorgroute planmatig omgaan met de verschillen in onderwijsbehoeften tussen leerlingen in een groep. De 1-zorgroute beschrijft een aantal beslismomenten en stappen op groepsniveau, schoolniveau en bovenschools niveau. Op groepsniveau wordt handelingsgericht met de onderwijsbehoeften van de leerlingen en met groepsplannen gewerkt. Gedurende een schooljaar wordt in drie cycli een zestal stappen gezet: 1) het evalueren en verzamelen van leerlinggegevens in een groepsoverzicht, 2) het signaleren van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften, 3) het benoemen van deze behoeften, 4) het clusteren van leerlingen met vergelijkbare onderwijsbehoeften in maximaal drie instructiegroepen, 5) het opstellen van een groepsplan en 6) het uitvoeren van het groepsplan. Elke cyclus wordt afgesloten met een groepsbespreking, die dan weer het begin van een nieuwe cyclus is. Uit de groepsbespreking kan blijken dat de onderwijsbehoeften van sommige leerlingen onduidelijk blijven of dat leerlingen herhaald onvoldoende van het groepsplan profiteren. Deze leerlingen worden in overleg met de ouders voor de leerlingenbespreking aangemeld. In deze bespreking wordt bekeken hoe de school aan de onderwijsbehoeften van de leerling kan tegemoetkomen. Tijdens deze bespreking kan worden besloten om externe zorg uit het samenwerkingsverband, een REC of Jeugdzorg in te roepen.

Accent op onderwijsbehoeften

Eduniek biedt scholen een uitgebreide begeleiding bij de invoering van de 1-zorgroute. Deze bestaat uit een intakegesprek, het opstellen van een plan van aanpak, voorlichting aan het team, een studiedag en ondersteuning in de groepsbesprekingen, de leerlingenbesprekingen en de stuurgroepvergaderingen met de directie, de interne begeleider en soms ook de bouwcoördinator. Onderwijsadviseur Frosien Wielink: "De 1-zorgroute geeft mogelijkheden om de zorg op school kwalitatief te verbeteren en transparant te maken. In de afgelopen jaren hebben leerkrachten met zoveel individuele handelingsplannen te maken gekregen, dat het hen niet meer lukt om alle kinderen een kwalitatief goede instructie te geven. De 1-zorgroute, met maximaal drie instructiegroepen, kunnen ze organisatorisch veel beter aan. Belangrijk is ook, dat leerkrachten de regie hebben over wat er in hun groep gebeurt. Ze denken bewust na over de doelen die in een periode moeten worden bereikt, in relatie tot de kerndoelen, en hoe de instructiegroepen kunnen worden samengesteld. Nog een belangrijk punt is, dat niet alleen naar toetsgegevens, maar ook naar onderwijsbehoeften wordt gekeken. Kinderen kunnen behoefte hebben aan bijvoorbeeld specifieke instructie, herhaling, een rustige plek of opdrachten die bij hun interesse aansluiten. Dat is een duidelijke meerwaarde in vergelijking met de verwerking van alleen toetsgegevens." De doelen moeten concreet, helder en te realiseren zijn, vult Frosien aan. "Dat betekent dat ook wordt afgebakend wat in de groep en voor de leerkracht wel en niet haalbaar is."

De 1-zorgroute wordt doorgaans in het eerste jaar in één vakgebied ingevoerd, meestal spelling, rekenen, lezen of sociaal-emotionele ontwikkeling. De andere vakgebieden volgen dan in de jaren erna. Volgens Frosien Wielink leidt de 1-zorgroute tot een duidelijke professionalisering van leerkrachten voor wat betreft hun vaardigheden en hun denken over onderwijs en kinderen. "Van groot belang is," aldus Frosien, "dat directies, interne begeleiders en leerkrachten heel goed beseffen dat deze aanpak, als zij daar eenmaal voor hebben gekozen, altijd veel aandacht blijft vragen. Is dat eenmaal geborgd, dan leidt de 1-zorgroute tot een hele goede kwaliteitsimpuls."

[Kadertekst]

Belangrijke stap op weg naar passend onderwijs

Basisschool De Regenboog in Lopik is in 2006 met de 1-zorgroute gestart. "Dat mag natuurlijk niet het besluit van een directie of een interne begeleider alleen zijn," vertelt directeur Ad Smit. "Het hele team moet zo'n besluit dragen, omdat het een grote impact heeft op het totale functioneren van de school. Wij zijn begonnen met het vakgebied spelling, omdat daarbij de leerdoelen en de leerinhouden vrij helder en duidelijk zijn. In het tweede jaar hebben we sociaal-emotionele ontwikkeling erbij genomen. Dat is natuurlijk een ontzettend breed begrip en het was ook best een zoektocht om daar de goede doelstellingen bij te vinden en om een goede aanpak met elkaar af te spreken. In de komende jaren gaan we taal en rekenen erbij nemen. In het traject heeft Eduniek een belangrijke rol. Frosien Wielink loopt de hele route mee. Zij werkt nauw samen met onze interne begeleider, houdt gezamenlijke groepsbesprekingen en leerlingenbesprekingen en is ook betrokken bij de koppeling naar het zorgadviesteam van het samenwerkingsverband. Het resultaat is, dat we nu een meer doorgaande lijn in de school hebben voor wat betreft de leerlingzorg. Ook wordt nu meer onderwijs op maat gegeven. De leerkrachten hebben een omslag in hun denken gemaakt en kijken nu veel meer naar de onderwijsbehoeften van de leerlingen. Vroeger moesten de leerlingen zich aan het aanbod van de school aanpassen, terwijl de school nu veel meer kijkt naar de behoeften van het kind. De 1-zorgroute is een uitstekend middel om passend onderwijs in de school in te voeren en inhoud te geven."

[Einde kadertekst]

Verschenen in: Eduniek Info (2008)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl