Roestvrij staal pint het tuinontwerp vast

Voor Paul Weijers, directeur van Weijers Gardens in Haarlem, is een moderne, strakke tuin pas geslaagd als deze een zekere eenvoud uitstraalt en tegelijkertijd tot in de details mooi is afgewerkt. Materialen als glas, blauwsteen en vooral ook roestvrij staal vindt hij buitengewoon geschikt om die perfectie te benaderen of zelfs te bereiken. Al in de jaren tachtig was Paul Weijers vernieuwend en 'trendy' op dit gebied. Geliefd waren bijvoorbeeld zijn zwartgeschilderde vlonders met roestvrijstalen elementen, schuttingen met roestvrijstalen strips en schuurdeuren met roestvrijstalen platen erop. Weijers Gardens is ook een voorloper met roestvrijstalen pergola's. Het traditionele ontwerp daarvan, een staketsel van balken en latjes, strookt niet met de door Weijers gewenste perfectie in afwerking. Zijn oplossing, roestvrijstalen staanders met strakgespannen zwart gaas erop, doet dat daarentegen wel. Nog andere opmerkelijke elementen in de tuinontwerpen van Paul Weijers zijn bijvoorbeeld de schutting die geheel van roestvrij staal is gemaakt en, recent, de erfafscheiding van een roestvrijstalen frame waarin een canvas zeildoek is gespannen. "De tuin krijgt met zulke elementen in één keer een totaal ander plaatje," aldus Paul Weijers. "Je kunt er een hele sobere tuin mee maken, met toch een paar knallers erin."

Ontsierd door meubels

De moderne strakke tuinen van Weijers Gardens werden echter, zo vertelt Paul Weijers, doorgaans al snel ontsierd door het witte plastic of lompe teakhout van de tuinmeubels die erin werden geplaatst. De tuineigenaar had daarbij ook weinig keus, want de meubels die wel in het tuinontwerp van Weijers pasten, waren in feite nergens te koop. Paul Weijers besloot daarom zelf roestvrijstalen tuinmeubels te gaan ontwerpen en produceren. Een van zijn eerste opdrachten betrof meteen een dubbele set van glazen tafels met een roestvrijstalen onderstel, met daarbij roestvrijstalen stoelen, voor een tuin in Hamburg. "Een moeilijkheid was wel," aldus Weijers, "dat zo'n set destijds al gauw twintigduizend gulden kostte. We hadden immers zelf nog onvoldoende kennis in huis en moesten alles door anderen laten maken. Nu is het vrij normaal dat dergelijke bedragen voor teakhouten meubels over tafel gaan, maar twaalf jaar geleden had men dat er nog niet voor over. Omdat we bovendien al onze aandacht bij de tuinen zelf nodig hadden, heeft het ontwerpen van meubels daarom daarna een tijdje stilgestaan." Sinds twee jaar echter maakt Paul Weijers weer serieus werk van zijn roestvrijstalen meubels, "vooral ook," zo zegt hij, "omdat het weinige dat nu op de markt te koop is, qua vormgeving nog steeds niet zo is dat je denkt: wat staan daar voor topmeubelen?!"

Grote investeringen

Een nieuwe lijn in roestvrijstalen meubels ontwikkelen, met de bedoeling deze in serie te produceren, is geen sinecure. Voor meubelfabrikanten, die gewend zijn om frames van stof te voorzien, is het ontwerpen en produceren van roestvrijstalen meubels in feite een onbekende tak van sport. Voor staalbewerkers, bij wie het productieproces voor de bewerking van gewoon staal is ingericht, vraagt de bewerking van roestvrij staal een hele nieuwe productielijn. De investeringen daarvoor zijn veelal enorm groot. Ook investeringen in bijvoorbeeld geautomatiseerde productiemachines of gietmallen voor de productie van aluminium meubels belopen de tienduizenden, zo niet honderdduizenden euro's. "Dat werkt dus niet," zegt Paul Weijers. "Dan kom je bij meubelen zoals Philip Starck die maakt. Behalve dat hij een topontwerper is, moet er ook nog eens heel veel geld achter zitten om die gietmallen te maken. Dan pas kun je wat presteren. Op zich kun je best eens de gok nemen en een stoel ontwerpen en deze laten gieten. Maar je moet dan wel vreselijk zeker van je ontwerp zijn en daarnaast ook nog eens een heel goed verkoopaparaat hebben. Voor ons is dat op dit moment gewoon niet in het spel." De roestvrijstalen meubels van Paul Weijers worden daarom vooralsnog in de eigen werkplaats geconstrueerd. Alle proefmodellen maakt hij zelf en series van dertig à veertig stuks worden uitbesteed. Voor grotere aantallen - en met de pas ontwikkelde nieuwe meubels die ook voor een groter publiek toegankelijk zijn, kan dat er best van komen - zal naar lage-lonenlanden moeten worden uitgeweken. Paul Weijers: "Wij willen onze meubels niet via winkels verkopen, want je moet rekenen dat de winkelprijs al gauw vijf keer de fabrieksprijs is. Dat is veel te veel, zo'n tuinstoel wordt dan veel te duur. Wij willen daarom dat de hoveniers onze dealers worden. Zij zitten immers het dichtst bij het vuur en zijn bovendien gewend om met normale marges op meubels te werken. Die prijs hoeft niet over de kop of maal drie. Met een mooie prijs kun je er beiden wat aan verdienen en heeft de klant gewoon een hele mooie stoel voor een fatsoenlijke prijs."

Verankering van het ontwerp

De inspiratiebron voor de toepassing van roestvrij staal in tuinmeubilair en overige objecten is voor Paul Weijers in de eerste plaats in het materiaal zelf gelegen. Roestvrij staal laat zich immers heel goed met andere materialen combineren, waarmee het dan vaak een sterk contrasterende werking heeft. Roestvrij staal laat zich ook in uiteenlopende tuinstijlen toepassen. Roestvrijstalen verlichtingsarmaturen bijvoorbeeld passen evengoed in romantische tuinen als in strakke moderne tuinen. Roestvrij staal laat zich daarnaast op hele verschillende manieren bewerken, met veel variaties in de detaillering. Het kan worden geslepen, geborsteld, gepoetst of ook onbewerkt worden gelaten, "want roestvrij staal is al mooi van zichzelf," zegt Paul Weijers. Roestvrij staal is bovendien een zeer duurzaam materiaal. Paul Weijers: "Voor mij is het heel belangrijk dat tuinmeubels tot in lengte van jaren in de tuin kunnen blijven staan, zonder dat je ze ieder jaar hoeft te poetsen of in de olie hoeft te zetten. Onlangs nog was ik in die tuin in Hamburg en zag daar onze tuinmeubels van vijftien jaar oud staan. Het was alsof ze net nieuw waren geleverd. Voor mij is dat een kwaliteit waar ik achter sta en waar ik trots op ben." Juist door deze duurzaamheid van roestvrij staal fungeert het tuinmeubilair van Paul Weijers vaak als een verankering van zijn oorspronkelijke tuinontwerp. Eventuele verwildering van de tuin verlangt immers een zekere beknotting, opdat de eenheid van het geheel niet verloren gaat. "En dat past bij onze klantenkring," zegt Paul Weijers tot slot. "Mensen die voor een strakke tuin kiezen, zijn vaak heel precies, netjes en opgeruimd. Hun smaak is vrij tijdloos en hoewel de tuin best mag doorevalueren, moet het toch een bij elkaar passend geheel blijven. De tuinmeubels stimuleren wat dat betreft dat de tuineigenaren regelmatig 'back to basic' gaan."

Verschenen in: Terra Architectura, 01-2003

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl