Ziekte overkomt je, verzuim is een keuze

In kleinere ondernemingen is personeelszaken niet zelden een achtergestelde taak. Bijvoorbeeld de directeur of managementassistente fungeert dan tevens als personeelsfunctionaris. Dat kan lang goed gaan, maar in problematische gevallen schiet deze aanpak nogal eens tekort. De inzet van een externe personeelsadviseur kan dan een uitkomst zijn. Annelies du Pree in Wijk bij Duurstede richtte vorig jaar haar bureau deHoofdzaak op om kleinere ondernemingen op het gebied van personeelszaken van advies te zijn.

Na haar studie personeelswerk, die ze in 1992 voltooide, werkte Annelies du Pree eerst vier jaar op het gebied van arbeidsmarktbeleid. Daarna maakte ze de overstap naar haar eigenlijke vak, te weten het personeelswerk. Ze ging eerst aan de slag in de sector logistiek en daarna bij een kartonfabriek in de buurt van Apeldoorn. Daar heeft ze tien jaar gewerkt, de laatste jaren als hoofd personeelszaken. Daarnaast gaf ze op haar vrije dag personele adviezen aan een klein bouwbedrijf in de omgeving van Wijk bij Duurstede. Op grond van haar goede ervaringen daarmee besloot ze in 2008 op dat spoor door te gaan en zich fulltime op personeelsadvieswerk voor kleinere ondernemingen te richten. "Dat is ontzettend leuk om te doen", vertelt ze. "Het is mooi om producten en diensten te leveren die precies passen in het bedrijf dat erom vraagt en om de ondernemer bij de uitvoering van personele zaken te ondersteunen. Heel snel voelt het zowel voor de ondernemer als voor mij alsof ik de vaste personeelsfunctionaris ben."

Afstand te klein

In het afgelopen jaar heeft Annelies du Pree al een mooie klantenkring kunnen opbouwen. Ze werkt voor onder meer installatiebedrijven, een evenementenbureau en een logistiek bedrijf. "Heel divers dus wat achtergrond betreft", zegt ze. "De overeenkomst van deze bedrijven is vooral de beperkte omvang. Ze beschikken daardoor niet over een afdeling personeelszaken, maar hebben wel de intentie om het personeelswerk goed te doen. Vaak doet de ondernemer dat er zelf bij, maar het is niet zijn 'core business'. De klanten gaan voor, dus het personeelswerk komt op de tweede plaats en heeft daardoor niet de kwaliteit die het eigenlijk moet hebben. Ook zie je vaak dat de afstand tussen de ondernemer en zijn medewerkers eigenlijk te klein is, bijvoorbeeld om vervelende boodschappen te brengen. Ze zien elkaar de hele dag, zijn emotioneel bij elkaar betrokken en dat maakt het lastig." Volgens Annelies du Pree zit daar dan ook juist de meerwaarde van haar personeelsadviesbureau deHoofdzaak. "Ik heb verstand van personeelswerk, sta neutraal tussen werkgever en werknemer in en reguleer emoties. Voor ondernemers is het prettig een onafhankelijke derde te hebben die soms gewoon zegt hoe het hoort of kan. Vaak ontstaat er al snel een wisselwerking tussen de ondernemer, de medewerkers en mij. Ik ben parttime aanwezig, maar fulltime betrokken."

Werkmethoden en werkgebieden

Annelies du Pree biedt haar diensten op drie manieren aan. De eerste noemt ze de P&O-alarmlijn. "Bijvoorbeeld bij een conflict, een vervelend verzuimgeval, een diefstal of noem maar op, ben ik op korte termijn beschikbaar om de ondernemer te helpen het probleem op te lossen", zo legt ze uit. De tweede manier is de 'in house'-variant, waarbij ze gedurende een aantal uren op vaste tijdstippen in het bedrijf aanwezig is. "Deze werkwijze is vooral geschikt als het bedrijf behoefte heeft aan een volwaardige personeelsfunctionaris die alle 'ins and outs' van de wet- en regelgeving kent, als een klankbord functioneert en niet alleen adviseert, maar ook uitvoert." De derde manier is de oplossing van bepaalde vraagstukken of de uitvoering van projecten gedurende een bepaalde periode. Ze zegt: "Denk bijvoorbeeld aan het opstellen van een verzuimregeling of van een klachtenprocedure ongewenst gedrag, het voeren van functioneringsgesprekken of de begeleiding bij werving en selectie." Inhoudelijk werkt Annelies du Pree op drie terreinen: het algemene personeelswerk (de ontwikkeling tot en met de uitvoering van personeelsbeleid), mediation (zij is een NMI-geregistreerd mediator) en verzuimbeleid. "Dit laatste is momenteel mijn grootste werkgebied", vertelt ze. "Ook voor de aangesloten onderlingen van de FOV kan dat interessant zijn. Ik werk vanuit een nieuwe visie op verzuim, die door organisatieadviesbureau Falke & Verbaan is ontwikkeld. Die visie is: ziekte overkomt je, maar verzuim is een keuze. De een heeft een verkoudheid en blijft thuis, de ander is ongeneeslijk ziek en werkt zo lang mogelijk door."

Ziek is ziek

"Ondernemers hebben vaak de onbewuste visie op verzuim dat ziekte logischerwijs tot verzuim leidt. Ziek is ziek, heet het dan. Het is ongepast daar vragen over te stellen, want een zieke val je niet lastig. Voor een leidinggevende is het dan ook moeilijk om met een medewerker over zijn ziekte in discussie te gaan. Hij is immers geen arts en alles wat met ziekte heeft te maken, is vertrouwelijk. De bedrijfsarts speelt meestal een centrale rol: hij bepaalt of iemand ziek is en geeft een advies over het herstel. De nadruk binnen de verzuimbeheersing ligt dan ook vooral op de medische kant van het verhaal."

Rol van de arbodienst

"De meeste bedrijven hebben, voor een vast bedrag per medewerker, een overeenkomst met een arbodienst", vervolgt Annelies du Pree. "Over de dienstverlening daarvan worden afspraken gemaakt en dat is dan het verzuimprotocol. De arbodienst houdt zich meestal strikt aan protocollen, bijvoorbeeld op grond van de wet Poortwachter. Maar goede verzuimbeheersing is juist een kwestie van maatwerk: iemand die overspannen is, moet je vooral niet twee weken op een afspraak laten wachten en iemand met een gebroken been hoef je niet op korte termijn naar de bedrijfsarts te sturen." Naarmate een ziekte langer duurt, zo legt Annelies du Pree uit, wordt het contact tussen de desbetreffende medewerker en zijn leidinggevende en collega's steeds minder. De afstand tot het bedrijf wordt groter en het wordt steeds lastiger om terug te komen. "Je zou kunnen stellen, dat de arbodienst ziekte legitimeert als reden voor verzuim en in feite slechts bevestigt dat een medewerker ziek is. Maar wisten we dat al niet?"

Beïnvloeden van gedrag

Annelies du Pree: "Een modern verzuimbeleid is op de visie gebaseerd, dat verzuim alles met gedrag van medewerkers heeft te maken. Veel mensen hebben medische klachten, maar werken er gewoon mee door. Door dit keuzeproces, dit gedrag, te beïnvloeden, beïnvloed je verzuim op een effectieve manier. In mijn aanpak ontwikkel ik samen met de ondernemer een verzuimbeleid. Enerzijds wordt duidelijk gemaakt wat wel en wat niet wordt getolereerd en wordt anderzijds uitgestraald dat de ondernemer goed voor zijn medewerkers wil zorgen. Vervolgens wordt die nieuwe norm zo helder mogelijk naar de medewerkers gecommuniceerd en daarna consequent toegepast. Klachten worden daarbij heel serieus genomen, maar we kijken vooral naar wat medewerkers nog wel kunnen. Daar worden ze dan ook echt bij ondersteund."

Annelies du Pree ziet diverse mogelijkheden om voor onderlingen aan de slag te gaan. "De grote diversiteit tussen de FOV-leden spreekt mij enorm aan, maar de gezamenlijkheid als basis vind ik ook erg mooi. Ik denk dat mijn manier van werken daar heel goed bij past", zo zegt ze tot slot. (Zie ook: www.dehoofdzaak-pz.nl.)

Verschenen in: 'de Onderlinge' (2009)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl