SMART doelstellingen maken veranderingen grijpbaar

Het Economisch College Maarssen is een relatief kleine VMBO-school met circa 300 leerlingen en een team van 38 (veelal parttime) personeelsleden. De school biedt alle leerwegen van het VMBO aan. Sinds enkele jaren worden ook lwoo-leerlingen (leerwegondersteuning) op de school toegelaten. Dit zijn doorgaans kwetsbare leerlingen met een taal- of rekenachterstand, die dus extra zorg nodig hebben. "Wij werden destijds gedwongen om 'vanuit het niets' met deze leerlingen om te gaan," zegt directeur Hans Stollenwerck. "Daar hebben we een aantal belangrijke stappen voor moeten zetten. Voor het team was natuurlijk de grootste stap van het lesgeven aan leerlingen met al een mavo-vbo-achtergrond, naar leerlingen die veel beperkter in hun mogelijkheden zijn. Ik ben toen eerst op andere scholen binnen het Samenwerkingsverband gaan kijken, omdat je toch het meeste leert door in elkaars keuken te kijken. Daarna moest er vanuit het Samenwerkingsverband een Zorgplan komen en daarvoor heb ik in de voorbereidingscommissie gezeten. Tjeerd Talsma zat ook in deze commissie."

SMART doelstellingen

In de gesprekken tussen Hans Stollenwerck en Tjeerd Talsma, bij het opstellen van het Zorgplan en ook het Schoolplan, is het formuleren van SMART doelstellingen een centraal thema. "In het algemeen begint mijn inbreng," aldus Tjeerd Talsma, "met na te gaan of de school duidelijke doelen heeft geformuleerd en of de activiteiten die de school onderneemt, ook bij die doelen passen. Het liefst laat ik de school werken volgens de cyclus van plannen, uitvoeren, evalueren en verbeteren, waarna de cyclus opnieuw in gang kan worden gezet. Een groot verschil met vroeger is, dat we het niet bij de evaluatie laten, maar afspreken wat we met de uitkomsten gaan doen. Belangrijk daarbij is om de doelstellingen SMART geformuleerd te krijgen, dus in meetbare termen, zodat wat je met elkaar doet, ook meetbaar is." Hans Stollenwerck: "De gesprekken daarover zijn ontzettend verhelderend. Je moet natuurlijk dingen niet te mooi maken en niet gaan zweven. Met SMART termen maak je gewoon voor iedereen helder welke evaluatiemomenten er zijn en wat het eindpunt is. Ik vind dat fantastisch. Ik kreeg er gewoon plezier in om doelstellingen puur in SMART termen te formuleren. Het is een eenvoudig instrument, maar met een hele goede uitwerking."

Drie sporen

Het Zorgplan en de zorgstructuur binnen het Economisch College Maarssen zijn inmiddels goed uitgekristalliseerd. Nu komt het aan op kwaliteitsverbetering, met het oog op een optimale bediening van de zorgleerlingen. De school pakt dit via drie sporen aan, die nu nog verschillend in kwaliteit zijn ontwikkeld, namelijk scholing, intervisie en overleg met de leerlingen. Hans Stollenwerck: "Een bijkomend effect daarvan is, dat de leerlingen zich meer bij de school betrokken voelen. In mijn ogen is het niet voldoende voor een school als leerlingen alleen maar lesstof en vaardigheden consumeren. De leerling is de klant en ook de leerling moet dus worden gehoord. Maar dit is bijkomend - met name gaat het erom hoe je als leraar de lwoo-leerling op maat kunt bedienen. Daar zijn we nog lang niet. We zeggen wel dat we individueel willen lesgeven, maar zijn nog te veel met de klas en het collectief bezig. Daar werken we nu aan, onder andere met de cursus van Tjeerd over het omgaan met gedrag en hoe je de kinderen bij de les kunt betrekken. We zijn daar heel positief over, maar we zijn er nog niet. Ik kijk weliswaar tevreden achterom, maar tevreden achterover leunen is er nog niet bij."

Verschenen in: SAC Krant (2004)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl