Het Nieuwe Leren in Hof ter Weide

Voor Irene Engelman, de nieuwe directeur van Hof ter Weide, was een studiereis naar de Pestaschool in Equador een belangrijke inspiratiebron. Ze zegt: "Het authentiek leren van kinderen is voor het team de kern van de nieuwe school. Wij zijn ervan overtuigd dat kinderen zowel in als buiten de school leren en op veel verschillende manieren. In onze ogen is de klassikale aanpak voor veel kinderen belemmerend bij het leren. En voor leerkrachten is het in de klas bijna onmogelijk om met alle niveaus en belangstellingen rekening te houden."

Veel keuzevrijheid

De werkwijze in de school wordt gekenmerkt door de inpassing van ICT bij bijna alle activiteiten en daarnaast door veel aandacht voor de vastlegging van de ontwikkeling van de kinderen. De school beschikt over een eigen netwerk, waarop alle kinderen kunnen inloggen. Ook is kenmerkend dat in gemengde leeftijdsgroepen wordt gewerkt van groep 1 tot en met 4 en van groep 5 tot en met 8. Jongere kinderen krijgen veel vrijheid bij de keuze van hun activiteiten. Deze worden met instructiemomenten aangevuld. Bij de oudere kinderen zijn elke dag vaste instructiemomenten ingebouwd. De zorgvuldige registratie maakt het mogelijk om te zien of de keuzevrijheid niet tot te grote ontwikkelingsachterstanden leidt. Eventuele extra hulp wordt altijd binnen de bestaande activiteiten gegeven.

Hoeken en centra

Irene Engelman kan bevlogen over het concept vertellen. Ze benadrukt onder meer dat het verkennen van de wereld door de kinderen zelf daar een belangrijke plaats in heeft. Het is echter tijd om de kinderen aan het werk te zien. Opmerkelijk is dat er geen vaste plaatsen voor hen zijn. In de lokalen zijn allerlei hoeken en activiteitencentra voor lezen, rekenen, drama, bouwen en techniek. Ook zijn er een kersttafel en een postkantoor opgebouwd. De kinderen werken aan de computer en helpen elkaar. Oud en jong loopt door elkaar. Op sommige plaatsen, bijvoorbeeld in de reken- en leeshoek, moeten de kinderen stiller zijn. Er wordt veel met elkaar overlegd. Vooral de inrichting van het postkantoor en de constructie van een drakenvliegtuig zijn onderwerp van discussie. Het schrijven van brieven, met en zonder hulp, en het afstempelen hiervan zijn favoriet. Kinderen leggen graag uit wat ze doen en wat ze van plan zijn. De leerkrachten lopen rustig rond of worden bij de activiteiten van de kinderen betrokken. Enkelen krijgen instructie in breuken.

Vragen

Hof ter Weide is nu een school met 42 kinderen. Hoe zal het gaan als het er straks 300 zijn? Vragen zijn er ook over kinderen die uitvallen, over de interacties tussen leerkrachten en kinderen, over het afspreken van duidelijke regels en over het bijsturen van kinderen met een eenzijdig keuzepatroon. En is deze werkwijze ook mogelijk met kinderen die van huis uit weinig structuur hebben meegekregen? Of met leerkrachten die de regie moeilijk los kunnen laten? De school herkent deze vragen, maar is open en praktisch als er problemen zijn. Het beeld van het werken met portfolio's is al wel duidelijk. Ook laat men boeiende voorbeelden zien, die veel over kinderen zeggen.

Oude lippen

SAC-directeur Ab Seijnder vond het een zeer inspirerend bezoek, aan een school met zeer geïnspireerde mensen. Het SAC is betrokken bij de invoering van het registratiesysteem Kijk en bij de selectie van goede ICT-programma's. Naar verwachting kan het SAC de school ook helpen bij het zoeken naar passende leerlijnen voor taal, rekenen en lezen. "Ik had op de school nog een goed gesprek met een leerling," vertelt Ab Seijnder tot slot. "Hij was druk bezig met het knippen van vierkantjes uit een ruitjesschrift. Hij wilde er een huis van bouwen, "als een metselaar," zei hij. Het leek me een levenswerk, maar hij was optimistisch. In ieder geval had hij geleerd om goed te observeren. Hij keek me indringend aan en zei: "Wat heb jij oude lippen!" en vervolgens glimlachend: "Maar daar kun je wel oud mee worden, hoor." Voor mij was dat natuurlijk weer een hele geruststelling!"

Verschenen in: SAC Krant (2004)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl