Hoogwaardige industrie op basis van creativiteit

De ontwikkeling van probleemoplossing, dat wil zeggen ontlasting van de vuilstortplaatsen in Nederland, naar winstgevende industrie, kon tot stand komen dankzij de enorme voordelen van glasrecycling voor de glasindustrie. De fabricage van glasverpakkingen uit glasscherven bespaart immers oorspronkelijke grondstoffen, kost veel minder energie, heeft minder CO2-uitstoot tot gevolg en vergt minder investeringen in peperdure ovens en filters. Omdat glasscherven voor de glasfabrieken meer en meer een strategische grondstof werden, en ook omdat de afnemers van de glasverpakkingen steeds strengere eisen gingen stellen, werden aan de glasscherven, als strategische grondstof, ook steeds strengere kwaliteitseisen gesteld. Om daaraan te kunnen voldoen, moest flink in de glasrecyclingsindustrie worden geïnvesteerd, hetgeen alleen na een proces van vergaande schaalvergroting in de branche mogelijk was. Maltha is in deze ontwikkeling koploper geweest en zag als eerste in dat een industriële benadering van glasrecycling noodzakelijk was. In eerste instantie gebeurde dit op technisch gebied. In nauwe samenwerking met de TU Delft werd een technisch proces ontwikkeld, wat in 1993 tot de bouw van de fabriek op industrieterrein Dintelmond in Fijnaart-Heijningen heeft geleid. Daarna werd de organisatie aangepast, in die zin dat Maltha nevenactiviteiten als de inzameling van glas, terzijde liet liggen en zich volledig op de 'core business' ging richten: het opwerken van ingezameld glas tot een waardevol haffabrikaat voor de glas- en de glaswol-industrie.

Creativiteit optimaal gebruiken

"Maar zo'n omslag naar een industriële onderneming," aldus Egbert Vennik, "is natuurlijk veel meer dan alleen maar machines neerzetten en de organisatie aanpassen. We zijn gelijk ook met de cultuur in het bedrijf aan de slag gegaan. De focus in de glasrecycling, ook bij Maltha, lag tot dan op de techniek, maar in ons bedrijf hebben we dat toen veranderd. Niet langer stelden we de machines, hoe duur en 'sophisticated' die ook zijn, maar de mensen centraal binnen deze onderneming. Als we een hoogstaand industrieel product van constante kwaliteit willen leveren, zo hebben we gezegd, en als we flexibel op verschuivingen en veranderende eisen van de markt in willen spelen, dan moeten de mensen in de organisatie bepalend zijn en moeten we omstandigheden creëren waarin we de creativiteit van de mensen optimaal kunnen gebruiken." Binnen Maltha is deze filosofie geconcretiseerd door op alle niveaus, dat wil zeggen voor de leden van het managementteam, de fabrieksmanagers, de 'shift supervisors' en zelfs voor de (nog weinige) mensen aan de machines, de specifieke doelstellingen in exacte cijfers uit te drukken, waarbij het vervolgens geheel aan de betrokkenen wordt overgelaten hoe zij die doelstellingen gaan realiseren. Het bedrijf creëert daarvoor de mogelijkheden door 'tools' aan te reiken op het gebied van apparatuur, maar ook in de vorm van training, coaching en overige ondersteuning. Egbert Vennik: "Dit is de grootste ommezwaai in de organisatie geweest en daarmee was de onderneming klaar voor verdere uitbouw."

Internationalisering

Maltha Glasrecycling heeft momenteel fabrieken of deelnemingen daarin in Nederland (Dintelmond en Emmen), België, Frankrijk en Portugal. Uitbreiding wordt overwogen in Zuid-Frankrijk en wellicht in Polen en Tsjechië. Uitgezonderd België - de vlakglasrecycling in Kaulille is een ander verhaal, zie elders in dit magazine - hebben al deze landen van overheidswege Maltha uitgenodigd om de glasrecycling aldaar op te zetten. Overheden hebben immers in de glasrecyclingswereld altijd een dominante vinger in de pap gehad. Doordat echter ook de glasfabrieken een Europese schaalvergroting hebben doorgemaakt, wordt de invloed vanuit die kant sterker en sterker. Deze glasfabrieken wensen immers in heel Europa scherven van constante kwaliteit af te kunnen nemen en willen daartoe met slechts een paar Europese partner-leveranciers zaken doen. Een extra 'internationaliserende' factor in dit verband is dat veel dranken, bijvoorbeeld wijnen en sherry's, nabij de wijngaarden in Zuid-Europa worden gebotteld, maar in het rijke Noord-Europa worden geconsumeerd, met enorme stromen te recyclen glasscherven binnen Europa als gevolg daarvan. Egbert Vennik: "Dit betekent dat we glasrecycling niet meer op nationaal niveau kunnen oplossen, maar dat op Europees niveau moeten. Daarmee is het weer een 'issue' voor regeringen, die echter bij de ontwikkelingen in de industrie ver achterliggen. De glasindustrie is veel sneller aan het schakelen, die zit nu al in Zuid-Europa en wil daarom nu een Europese benadering. Alleen moet dat door de verschillende regeringen en de Europese Commissie nog worden vertaald in het loslaten van de eigen nationale strategie en in het formuleren van doelstellingen op Europees niveau. Maar daarbij hebben we natuurlijk met verschillende tempo's te maken en dat maakt het speelveld voor Maltha zeer complex - maar natuurlijk ook weer extra boeiend."

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 2001

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl