Een miljard per jaar lenen, zonder al te grote problemen

De multinationale uitgeverij Wolters Kluwer telt wereldwijd ruim 16.000 medewerkers en is actief in 26 landen (eind 1998). De kernactiviteiten van het bedrijf bestaan uit juridisch en fiscaal uitgeven, uitgeven voor bedrijven en instellingen, medisch uitgeven en uitgeven voor diverse andere wetenschapsgebieden, educatief uitgeven en opleidingen. Wolters Kluwer laat al een reeks van jaren een groeiende omzet zien, tot nu zo'n 6 miljard gulden, met daarbij elk jaar een nettowinststijging van tenminste 15% van de omzet. Echte pieken en dalen zijn er nauwelijks in de cijfers. "Zo'n tien jaar geleden is Wolters Kluwer heel nadrukkelijk weggegroeid uit conjunctuurgevoelige uitgeversactiviteiten," legt Brakel uit. "We hebben destijds de grafische bedrijven afgestoten en ook een aantal bedrijven die vooral met conjunctuurgevoelige advertentie-activiteiten bezig waren. Nu zijn nog twee onderdelen van het concern een beetje conjunctuurgevoelig: een stuk van de advertentie-inkomsten, met name die te maken hebben met personeelsadvertenties, en een klein deel van onze activiteiten in trainingen en opleidingen. Ik schat in dat op onze totale omzet maximaal een procent of drie nog conjunctuurgevoelig is. Bij een omzet van circa zes miljard stelt dat, zeker als je naar de bottom-line-effecten kijkt, nauwelijks iets voor."

Voldoende afweerstoffen

Ook tegen het Azië-virus blijkt de strategie van Wolters Kluwer voldoende afweerstoffen te bevatten. De onderneming exporteert wetenschappelijke en medische boeken en tijdschriften vanuit Europa en Amerika naar Aziatische landen en is voorzichtig bezig 'foot holds' te bemachtigen in Hong-Kong en op het vasteland van China. "We hebben wel iets gezien van een terugval," aldus Brakel, "maar ook in Azië zitten we in de markten van de 'need to know information'. Daarom hebben we er per saldo niet zo veel van gemerkt. Natuurlijk zou het voor de algemene economie heel vervelend zijn als de Azië-crisis naar het westen zou overslaan. Ook voor Wolters Kluwer is een groei-economie in Europa en de Verenigde Staten veel comfortabeler. Bij een zware recessie moeten we immers nog meer op de kleintjes letten, puntjes op de i zetten en het bedrijf nog strakker managen. Maar afgezien van de monetair financiële effecten zouden wij van zo'n terugval weinig last hebben."

Bedreigende overname

Om gevaren van buitenaf te weren heeft Wolters Kluwer zich niet alleen tegen conjunctuurinvloeden beschermd. Door de talloze acquisities in de laatste jaren is het bedrijf zo groot geworden, dat ook een plotselinge, bedreigende overname onwaarschijnlijk is geworden. Alleen al in 1998 kocht Wolters Kluwer de bedrijven Hawksmere (Groot-Brittanië), Ovid Technologies Inc. (Verenigde Staten), Soft Key (Canada), Plenum (Verenigde Staten), Internal and External Communications Inc. (Verenigde Staten), Le Point Vétérinaire (Frankrijk), Capitol Publishing Group (Verenigde Staten), Waverly (Verenigde Staten) en Deutscher Wirtschaftdienst (Duitsland). "Een plotselinge overname van Wolters Kluwer zie ik helemaal niet gebeuren," zegt Brakel. "In onze bedrijfstak zijn er eigenlijk maar drie grote spelers: Thomson, Reed Elsevier en wij. Voor een bedreigende overname vanuit de bedrijfstak zijn we in marktkapitalisatie te groot geworden. Als je ook nog een behoorlijke premie verwacht, is dat bij de huidige koersen bijna voor niemand te behappen. Verder zijn er weleens geruchten in de markt dat van buiten de bedrijfstak grote softwarejongens als Bill Gates belangstelling zouden hebben voor dit soort uitgeverijen. Maar zij beoefenen een heel ander vak, dus ook dat zie ik niet gebeuren."

Electronic publishing

Mocht Wolters Kluwer slecht presteren, zo lijkt het er dus op, dan kan het bedrijf dat alleen zichzelf verwijten. Het grootste gevaar dat daarbij op de loer ligt, is dat Wolters Kluwer de grip op de markt zou verliezen op het gebied van 'electronic publishing'. In de loop der jaren heeft het bedrijf zich in deze tak van het uitgeven krachtig ontwikkeld. Al eind jaren zeventig begon Kluwer in Deventer met het digitaliseren van gegevensbestanden. Nadien heeft het bedrijf de expertise ten aanzien van elektronisch publiceren verder ontwikkeld en naar de buitenlandse dochterondernemingen geëxporteerd. Nu wordt een in belang toenemend deel van de producten van Wolters Kluwer uitgegeven in de vorm van diskettes, cd-roms en gegevensbestanden die online toegankelijk zijn. Met name is dit zo in de juridische hoek, waar ook historische gegevens blijvend belangrijk zijn, maar minder in bijvoorbeeld de medische hoek, waar verouderde gegevens niet meer interessant zijn. De investeringen voor deze ontwikkelingen heeft het bedrijf altijd ten laste van de winst- en verliesrekening kunnen doen en hoefden dus niet op de balans te worden gezet.

Distributie van content

Brakel: "Het is onze grootste uitdaging om goed te reageren op de toenemende invloed van 'electronic publishing'. In feite gaat het hierbij om het samengaan van telecommunicatie, informatietechnologie en 'content'. In die driehoek zijn wij heel sterk contentgericht en moeten we de komende jaren leren om de invloed van informatietechnologie te gaan gebruiken. Dat wil niet zeggen dat we in computerbedrijven of softwarebedrijven gaan investeren. Wel willen we de know how op die gebieden als het ware invlechten in onze contentbeheersing, -verwerking en -verkoop. We zijn daar vorig jaar voorzichtig mee begonnen. In november hebben we het bedrijf Ovid Technologies gekocht, een bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in het ontsluiten van inhoud van uitgeverijen, ook van concurrenten, naar duidelijke groepen van klanten, met behulp van geavanceerde software. Dit systeem gebruiken we als het ware experimenteel - en dat bedoel ik niet oneerbiedig voor Ovid - om te kijken hoe dat proces gaat. Daar leren we van. Overigens zouden we dat theoretisch ook hebben kunnen doen door een deelname in dat bedrijf te nemen en zo die expertise mee te beleven, maar aangezien het bedrijf ook zeer winstgevend was, hebben we het nuttige met het aangename verenigd en het dus overgenomen."

Per jaar een miljard lenen

Het overnemen van bedrijven zal ook in de komende jaren een speerpunt in de bedrijfsstrategie van Wolters Kluwer zijn. Ten behoeve van acquisities heeft het bedrijf in de afgelopen jaren veel geld geleend, hetgeen natuurlijk door de lage rentestand werd vergemakkelijkt, "maar aan de andere kant zie je dat eigenaren dan de neiging hebben om de prijs te verhogen, dus erg veel voordeel heb je daar niet van," aldus Brakel. Hij verwacht dat de financiële markten door kleinere en grotere economische 'crisishaarden' in de wereld best nog in tijdelijke beroering kunnen worden gebracht, maar is niettemin redelijk optimistisch over de mogelijkheden in de komende tijd. Hij zegt: "Wij verwachten dat we normaal kunnen doorgaan, ook omdat we natuurlijk een bepaalde kredietwaardigheid hebben opgebouwd, met de omvang van de acquisitie die wij nodig achten en dat we die met leenkapitaal kunnen financieren. Je praat dan over per jaar zes à zeven procent van de omzet, dus zo'n vierhonderd miljoen gulden op basis van een omzet van circa zes miljard, plus de omzet die je erbij moet kopen. Daar betaal je tussen de twee en tweeënhalf maal de omzet voor, dus dan kom je dicht in de buurt van een miljard gulden per jaar lenen. Wij zijn daar zeker toe in staat, zonder al te grote problemen. Bovendien zijn er meer dan genoeg kandidaten voor ons en dat betekent dat wij die acquisitiegroei dus rustig zien doorgaan." Brakel verwacht daarnaast dat, na wat mindere jaren, de autonome groei van 5 naar 7% verder zal toenemen. "Het verhaal van Wolters Kluwer is sedert 1987 heel duidelijk een ijzersterk verhaal geweest. Met dit soort groeicijfers kunnen we gewoon doorgaan," aldus Brakel.

Afscheid

Cor Brakel is sinds 1981 lid van de Raad van Bestuur, steeds met de financiële portefeuille, van eerst de Wolters Samsom Groep en daarna, vanaf 1987, Wolters Kluwer. Op 1 mei 1995 volgde hij ir. M. Ververs op als voorzitter van de Raad van Bestuur. Op 2 juli 1999 wordt Brakel 62 en kort daarna zal hij afscheid van het bedrijf nemen. In al die jaren zag Brakel de waarde van het aandeel Wolters Kluwer tot 'sky high' groeien. "De koersstijging van Wolters Kluwer kunnen we mede verklaren door de financiële performance, de consistente strategie en het zeer hechte management," zo zegt hij. "Kijk maar naar de strategische paragraaf in onze jaarverslagen. Na het afstoten van de grafische bedrijven en nog wat kleinere ingrepen, hebben we vervolgens een heel continu beleid gevoerd, in een hecht team. Daarom denk ik niet dat de markt zich zorgen over het management hoeft te maken als ik straks met pensioen ga. Dat is allemaal al geregeld en dus merkt niemand het als ik wegga." En als het aandeel Wolters Kluwer toch een tikje mocht dalen bij zijn vertrek? "Dat zou ik alleen maar jammer vinden, want dat scheelt mij in de opbrengsten van mijn stockopties. Daarom is het ook in mijn eigen belang dat ze me niet zullen missen."

Verschenen in: Financial HighLights van Revue Arts, 1999

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl