Een succesvolle strategie tegen kwetsbaarheid en gevoeligheid

AEGON is vooral actief in levensverzekeringen en pensioenverzekeringen (86% van de winst) en voert daarnaast zorgverzekeringen (6%), schadeverzekeringen (2%) en bankproducten (6%). In 1998 realiseerde het bedrijf een omzet van ruim 37 miljard gulden en steeg de nettowinst met 25% tot 2,7 miljard gulden. Wereldwijd werken er circa 21.000 mensen bij AEGON, van wie zo'n 11.000 in de Verenigde Staten, bijna 4.000 in Nederland en 2.500 in Groot-Brittannië. AEGON heeft daarnaast vestigingen in Hongarije, Spanje, Duitsland, België, Luxemburg, Italië, Portugal, Mexico, Taiwan, de Filipijnen, India (liaison office) en China (representative office). Is het vestigingenbeleid of zijn de activiteiten van AEGON in den vreemde door de verschillende economische crises die zich hebben gemanifesteerd, onder druk komen te staan?

De boot missen

"Wij hebben de afgelopen jaren nooit meegedaan aan modeverschijnselen ten aanzien van buitenlandse vestigingen," zegt Storm. "Het is jammer dat het geheugen van mensen vaak zo kort is, maar het is nog maar drieënhalf jaar geleden dat iedereen zei dat je de boot zou missen als je niet geweldig in Azië ging zitten. En hele gerenommeerde economisten zeiden dat de Chinese economie in het jaar 2030 die van Amerika voorbij zou gaan. Het bruto nationaal product van China zou dan groter zijn dan dat van de Verenigde Staten. Dan schud ik het hoofd en denk ik: zou dat nou echt zo zijn? Ongeveer twee jaar geleden moesten we naar Brazilië. Ik krijg dan regelmatig telefoontjes van investment bankers die ook roepen dat we de boot gaan missen en dat er nog net één mogelijkheid is om in te stappen, maar dat het wel wat duur is. Nou, daar bezwijken we dan ook maar niet voor. Wat Brazilië betreft hebben we al maanden geleden aangegeven dat het onvermijdelijk was dat de real zou devalueren. Brazilië is niet met het Aziëvirus besmet, maar gewoon met een eigen virus, want het heeft een zeer grote schuld die veel te kort is gefinancierd. Dus dat hebben we zien aankomen."

Voelhoorns voor ervaring

"Dat wil niet zeggen dat we in die gebieden onze voelhoorns niet uitsteken," vervolgt Storm. "We zitten in Taiwan, maar dat is een heel ontwikkeld land dat bijna helemaal niet van de Aziëcrisis te lijden heeft gehad. De Filipijnen wel. Daar zijn we vorig jaar begonnen, maar voor levensverzekeringen is dat maar een hele kleine markt, het is 'peanuts'. Alleen, als je er niet nu begint, dan is het misschien over een tijd heel duur om in te stappen. Daarom hebben we dat nu gedaan en we doen daar reuze veel ervaring mee op. Daarnaast hebben we entreebewijzen in China en India gekocht, maar daar zitten we nog in de wachtkamer totdat we eindelijk worden uitverkoren en een licentie krijgen om echt te mogen verkopen. Dat moeten we afwachten. We hebben ons dus in Azië gepositioneerd, maar op dit moment met minder dan één procent van onze assets en dus zijn we daar heel weinig kwetsbaar. In Zuid-Amerika is onze exposure eigenlijk beperkt tot de zeer goed lopende joint venture met de bank Banamex in Mexico. Dit is een exposure in dollars en dus hebben we ten aanzien van de Mexicaanse valuta geen eerstelijnsrisico. Natuurlijk zal de joint venture iets minder hard groeien als de economie van Mexico wordt getroffen, maar het zit dan toch in termen van minder hard groeien dan er echt door geraakt zijn. Ook in dit geval is het voor heel AEGON maar een zeer klein belang."

Veilige haven

Storm zal overigens niet verhullen dat hij op een aantal punten zich soms toch zorgen maakt. Hij zegt: "Een devaluatie van de Chinese valuta zou verergerd kunnen worden in een tweede Aziëcrisis. Het is dus absoluut niet zeker dat de wereldmarkten zich prettig zullen blijven ontwikkelen. Dat we met grote bezorgdheid kennisnemen van de volatiliteit op de financiële markten, is ook een ding wat zeker is. Met name de banken worden daardoor geraakt, maar op een of andere rare manier vindt de beurs dat dat 'financiële waarden' zijn en banken en verzekeraars worden dan, althans tijdelijk, toch altijd weer op één hoop gegooid. De wereld om ons heen is dus behoorlijk in beroering, maar dan is het toch prettig om te constateren dat AEGON voor al die risico's een relatief veilige haven is. En dat is niet per ongeluk, daar hebben we echt ons best voor gedaan." Storm wijst daarbij onder meer op de criteria die AEGON steevast hanteert bij beslissingen om in het buitenland aan de slag te gaan. Hij zegt: "In de eerste plaats moet er een markt zijn, dat is duidelijk. Op de tweede plaats moet er een zodanige juridische infrastructuur zijn, dat je een beetje zeker bent van je leven. Er moet niet van de ene op de andere dag iemand langs kunnen komen die zegt dat jouw eigendommen daar opeens van hem zijn. Er moet dus een behoorlijk rechtssysteem bestaan. Op de derde plaats moet er een democratie zijn die zichzelf heeft bewezen. Dat wil dus zeggen dat er een aantal wisselingen van de wacht heeft plaatsgevonden, zonder dat het land meteen in elkaar stortte. Tot slot vinden we het prettig dat er een groep Engels sprekende managers is, want dat is nu de taal van de company. Gelet op deze criteria bestaat bijvoorbeeld in Zuid-Amerika een aantal landen dat voor AEGON best interessant zou kunnen zijn. Maar bovenal wil je dan toch dat er een zekere stabiliteit op de financiële markten heerst. Dat is voor ons heel belangrijk. Want als pensioenverzekeraar, onze specialiteit toch wel, kunnen wij moeilijk leven in een omgeving met 49% rente. De mensen kopen die producten dan ook helemaal niet!"

Ongevoelig

De strategie van AEGON om kwetsbaarheid door onbezonnen internationalisering uit te sluiten, wordt in belang minstens geëvenaard door de strategie van de onderneming om als leven- en pensioenverzekeraar de risico's te beheersen. Aansprekend op dit gebied is bijvoorbeeld het lang-levenrisico. Wat is het effect op een verzekeringsmaatschappij zoals AEGON als de wereldbevolking ouder wordt? Storm: "Dat is afhankelijk van de samenstelling van de portefeuille. Wij hebben in ons acquisitiebeleid gezorgd voor een evenwicht tussen enerzijds verzekeringsproducten, bijvoorbeeld pensioenen, waarbij het voordelig voor de klant is als hij langer leeft en anderzijds producten waarbij het voor de verzekeringsmaatschappij gunstig is als mensen langer leven. Dat risico meten we en presenteren we ook ieder jaar. We zijn daar niet meer gevoelig voor." Hoe zit het vervolgens met de gevoeligheid voor rentestijgingen en rentedalingen? Storm: "Ook op dat punt hebben we in onze portefeuille een evenwicht gebracht tussen producten waarbij het voor ons gunstig is als de rente stijgt en producten waarbij het juist gunstig is als de rente daalt. Ook de verlaging van de rekenrente heeft geen grote invloed. In onze totale portefeuille is het aantal producten met garantie tot onder de vijftig procent gedaald en bij net iets meer dan vijftig procent is het renterisico en het beleggingsrisico niet voor ons maar voor de polishouder." Het valutarisico vervolgens wordt door AEGON beheerst doordat de resultaten van het bedrijf altijd voor vier kwartalen vooruit worden afgedekt tegen grote schommelingen in de dollar en het pond, de twee valuta's waarin AEGON buiten de eurozone opereert. Over fluctuaties op de aandelenmarkt tot slot zegt Storm: "Ten aanzien van de resultatenverantwoording van gerealiseerde en ongerealiseerde winsten op aandelen en vastgoed hebben wij een systeem gekozen dat ons weinig kwetsbaar maakt voor grote schommelingen, omdat we die winsten over een groot aantal jaren uitsmeren. Bij geweldige koerswinsten nemen we dus niet in één jaar een enorme winst, zoals we vorig jaar zouden hebben kunnen doen, maar nemen we maar een klein stukje daarvan. Dat houdt dus in dat we dat heel lang kunnen volhouden."

Groei zal er zijn

De consequente risicobeheersing door AEGON is vanzelfsprekend ook een terugkerend thema tijdens de 'roadshows' van Storm en zijn collega's van de Raad van Bestuur. Het bedrijf organiseert elk kwartaal een bijeenkomst met analisten, twee keer per jaar in Nederland, een keer in Londen en een keer in New York. Door consistentie en continuïteit probeert AEGON heel nadrukkelijk een voorspelbaar fonds te zijn. De beurs heeft die inzet beloond met de beste performance van het aandeel binnen de AEX in het laatste jaar, de laatste drie jaar, de laatste vijf jaar en de laatste tien jaar. "We mogen dus niet mopperen," zegt Storm tot slot. "Toch moet ik benadrukken dat allerlei onrust in de wereld natuurlijk niet goed is voor de hele wereldeconomie. AEGON is weliswaar relatief erg weinig kwetsbaar voor allerlei zaken, maar als het met de economie in zijn algemeenheid wat minder goed gaat, dan mag je niet denken dat wij ons daar volledig aan kunnen onttrekken. De groei die we ook voor 1999 duidelijk voorzien, zal dan misschien één of twee procent lager uitvallen dan we even geleden dachten. Maar groei zal er zijn. Als ik me beperk tot de Verenigde Staten, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, dus de drie markten waar achtennegentig procent van de resultaten van AEGON tot stand komt, dan zie ik nog steeds een grote groei van de behoefte aan pensioenvoorzieningen voor individuen. Daarnaast zullen ook werkgevers meer en meer op een creatieve en nieuwe manier naar het pensioen voor hun werknemers kijken. Ik verwacht daarom dat die markt ook in 1999 tussen de tien en vijftien procent zal groeien. En wat ons betreft is dat goed nieuws!"

Verschenen in: Financial HighLights van Revue Arts, 1999

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl