LEF moet worden beloond

Aaltjo Kuiper is binnen en buiten de NVAF een vurig pleitbezorger van veilig werken. "Het is ook niet meer dan een kwestie van fatsoen," zo stelt hij voorop, "dat wij onze mensen veilig laten werken. Dat we hen van huis sturen met een goed stuk gereedschap en met goede persoonlijke beschermingsmiddelen. Dat behoren we te doen, al was het alleen maar omdat we ze de volgende week ook nog aan het werk willen hebben en niet met een gebroken voet thuis. Want als vroeger iemand ziek werd, dan werd alles betaald, daar was je voor verzekerd. Maar nu is dat niet meer zo. De drang is daarom groter om zuinig op de mensen te zijn. Zeker in het heivak, want er zijn steeds minder heiers en je kunt dus de mensen niet missen."

Incentive

In 1997 kreeg Ballast Nedam Funderingstechnieken de opdracht voor een gigantisch werk op Moerdijk. Voor de bouw van een nieuwe chemische fabriek van Shell moesten duizenden vibropalen worden geheid. Tijdens de onderhandelingen met ingenieursbureau ABB Lummus over de uitvoeringsvoorwaarden, werd een opmerkelijk aanbod gedaan. Opdrachtgever Shell en opdrachtnemer Ballast Nedam Funderingstechnieken zouden allebei een fiks bedrag bij elkaar leggen. Als het werk helemaal veilig werd uitgevoerd, zou de opdrachtnemer bij wijze van incentive de hele pot krijgen. Als zich wel ongelukken en onveilige situaties zouden voordoen, dan zou er een bedrag worden ingehouden op de inzet. Ballast Nedam Funderingstechnieken is deze overeenkomst niet aangegaan, maar kreeg toch, kort voor de voltooiing van de opdracht, een grote beloning omdat er veilig was gewerkt.

Te koop?

"Is zo'n incentive nou wel zo'n uitdaging?" zegt Aaltjo Kuiper. "Moet je met veiligheid omgaan alsof het te koop zou zijn? Mij gaat dat te ver. Als je veiligheid met geld moet kopen, dan verwacht ik de gekste dingen. Want wat krijg je dan? Tijdens een werk heeft iedereen zijn uiterste best gedaan en de laatste week breekt iemand een been. Je bent dan een groot gedeelte van die bonus kwijt. Voor je het weet moet zoiets verdonkeremaand worden en moet zo'n jongen in een donker autootje worden afgevoerd. Dat soort praktijken krijg je dan, omdat men het niet mag weten. En dat vind ik niet goed. Bedrijven moeten zelf aan veiligheid willen werken en daarop aangesproken kunnen worden. Die bedrijven moeten niet alleen veilig werken voor voorlopers op dit gebied als Shell, maar ook als er bijvoorbeeld ergens een flatgebouwtje moet worden geheid. En de mensen op het werk moeten een helm dragen omdat ze persoonlijk verantwoordelijk voor veiligheid zijn en niet omdat er een beloning tegenover staat."

LEF moet worden beloond

"Natuurlijk vind ik het leuk dat men zo intensief met veiligheid bezig is," vervolgt Kuiper, "en dat men ervoor wil betalen. Maar ik zou daarnaast de industrie ervan willen overtuigen dat je veiligheid niet altijd in de hand kan hebben. Neem daarom op z'n minst bedrijven die alles aan veiligheid doen. Neem een LEF-bedrijf!" Kuiper benadrukt nog eens dat de LEF, de Landelijke Erkenningsregeling Funderingsbedrijf, op het gebied van veiligheid veel verder gaat dan VCA. Hij zegt: "Opdrachtgevers beseffen vaak niet dat VCA wel eisen stelt, maar niet aangeeft hoe men daar in een bepaalde branche mee om moet gaan. De branche-standaard wordt daardoor op onderdelen niet verlangd. De LEF is een samenstel van normen vanuit en voor de branche funderingswerken en biedt die standaard wel." Volgens Kuiper worden door LEF met name aan de keuring van materieel veel zwaardere eisen gesteld dan door VCA. "Veiligheid bij het heien is in eerste instantie een kwestie van goed materieel," zo zegt hij. "Daarom geven wij tienduizenden guldens per kraan uit voor de nodige machinekeuringen. LEF-bedrijven zijn daarmee al begonnen, vanuit hun eigen portemonnee, lang vóór er sprake was van VCA. En LEF-bedrijven werken niet alleen veilig voor kartrekkers als Shell, maar doen dat op elk bouwwerk. Daarom ben ik een voorstander van LEF. En ik zou zeggen: betaal dan aan deze bedrijven de bonus uit als een vergoeding voor de dure machinekeuringen."

Veiligheid is geen loterij

Aaltjo Kuiper is realistisch en weet dat het niet eenvoudig zal zijn om de incentive voor veilig werken weer snel helemaal te doen vergeten. ABB Lummus kon in dit project nog wel akkoord gaan met de bezwaren van Ballast Nedam Funderingstechnieken, maar liet toch weten dat deze eerste keer nog maar het begin betekende van een nieuwe ontwikkeling. Kuiper: "Ik ben ervan overtuigd dat de bedrijven waar veiligheid het meest vereist is, en die er veel geld voor over hebben als er veilig wordt gewerkt, ook met zo'n bonus zullen komen. Er zijn nog meer kartrekkers op het gebied van veiligheid en die zullen dit ook gaan doen. Nogmaals, het is leuk als men er geld voor over heeft, maar op deze manier maakt men van veiligheid een loterij en dat hoort niet. Je kiest toch ook een bedrijf met VCA of ISO omdat je gewoon bepaalde garanties wilt hebben. Kies daarom ook voor een LEF-bedrijf. Dan weet je dat je een bedrijf hebt waar kwaliteit en veiligheid hoog in het vaandel staan. Laat men het geld aan deze bedrijven uitgeven, als een vergoeding en als een stimulans om blijvend die veiligheid in zich te hebben. Als je een windmolen op zee gebouwd wilt hebben, dan ga je dat toch ook niet aan iedereen vragen? Dan zoek je toch ook een bedrijf dat daar capabel voor is? En zo hoort het ook op het gebied van veiligheid te gaan!"

Moeilijk genoeg

De bonus die Ballast Nedam Funderingstechnieken in het project op Moerdijk mocht ontvangen, is voor het grootste deel doorgegeven aan het personeel, ook het personeel op kantoor. De gelegenheid werd aangegrepen om opnieuw nog eens goed met elkaar over veilig werken te praten. Daarnaast werd een deel van het geld vanzelfsprekend aangewend voor nieuwe uitgaven met het oog op de veiligheid van het materieel. Een LEF-erkenning vereist immers voortdurende investeringen op dit gebied. "Veiligheid lijkt makkelijk, maar is moeilijk genoeg," zegt Aaltjo Kuiper tot slot. "Elke stapje is er een. Gelukkig helpt de techniek er ook een stukje bij. Daarnaast doet de funderingsbranche er zelf heel veel aan, via de NVAF, maar door opdrachtgevers wordt dat niet altijd gezien. Dat is echt jammer. Er wordt met elkaar heel veel geld voor veiligheid uitgegeven en we moeten dat ook met elkaar zien op te brengen. Maar goed, onze kinderen, onze opvolgers, zullen het daardoor beter krijgen!"

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 1998

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl