Over veiligheid en mondigheid

De onveiligheid op industrieterrein HN 80 was in het verleden niet eens zo bijzonder groot. In 1994 waren er 54 aangiftes van (pogingen tot) inbraak in bedrijven, 11 van diefstal van en uit auto's, 9 van diefstal van (brom)fietsen en 7 meldingen van brand - bescheiden cijfers wellicht in vergelijking met die op tal van andere bedrijventerreinen. Toch ervoeren de ondernemers op HN 80 de criminaliteit die er was, als een groot ongerief. Vaak bleef de materiële schade wel beperkt, die dan ook nog door de verzekering werd gedekt, maar elk voorval ging met veel ergernis en tijdverspilling gepaard. De eerste pogingen om een collectieve beveiliging op te zetten verliepen moeizaam, maar toen Werk in Bewaking zich aandiende was het project snel rond. Vanaf 1 januari 1995 werden door de Nederlandse Veiligheidsdienst drie beveiligingsmedewerkers voor een mobiele surveillance ingezet. Burgemeester Janssens: "Werk in Bewaking heeft overigens niet alleen een subsidie ingebracht, maar bovendien de know-how en een goed relatienetwerk. Daardoor ook konden wij de contacten met het particuliere beveiligingsbedrijf beter aan dan wanneer wij als een lokaal clubje bij elkaar waren blijven zitten. Werk in Bewaking heeft ook op die manier een meerwaarde gehad."

Significante verbetering

Na de start van het project kwam ook de participatie van de ondernemingen op HN 80 goed op gang. Momenteel doen ruim 80 van de 105 bedrijven eraan mee. Deze participatie zou nooit bereikt zijn als de beveiliging niet succesvol was geweest - maar resultaten waren er snel. Het aantal aangiftes nam duidelijk af: van (pogingen tot) inbraak in bedrijven van 54 naar 28 (in 1995) en 8 (in het eerste halfjaar van 1996), van diefstal van en uit auto's van 11 naar 5 en 2, van diefstal van (brom)fietsen van 9 naar 6 en 2 en het aantal meldingen van brand nam af van 7 naar 1 en 1. De heer Janssens: "Bij dit soort cijfers kan altijd het toeval een rol spelen, maar deze verschillen zijn daar toch te groot voor. Ik vind het een significante verbetering. Het aardige is daarom, dat je in zo'n gebied met een normale hoeveelheid criminaliteit, dat ongerief toch met dergelijke maatregelen kunt bijsturen. Die maatregelen zijn ook daar effectief en dat is ontzettend interessant. Het betekent dat de strijd tegen de criminaliteit niet moet worden gezien als een strijd tegen een onafwendbaar gebeuren dat we maar over ons heen moeten laten komen. Zelfs wanneer je in een wat veiligere bedding vaart, valt er toch nog veel op te winnen en te verdienen."

Misdaad loont niet meer

Het project in Hoorn wordt dus na afloop van de subsidieperiode enthousiast voortgezet - en meer dan dat. In Hoorn liggen nog andere bedrijventerreinen en hoewel enige verschuiving van criminaliteit niet zichtbaar is - daarvoor zijn de absolute aantallen te klein - wil de Stichting Beveiliging Hoorn e.o. dat eventuele effect toch vóór zijn. Daarom is momenteel een collectieve beveiliging in ontwikkeling op twee andere terreinen in Hoorn, het West-Frisia-terrein en het terrein van de oude veiling. Ook deze beveiligingsopdrachten zullen worden gegund onder de voorwaarde dat daarvoor huidige stadswachten of langdurig werklozen worden aangesteld. Burgemeester Janssens zegt: "Als je de totale criminaliteit wilt terugdringen, moet je dat verhoogde toezicht in een groter gebied organiseren. Pas dan geldt 'crime doesn't pay anymore'. Dan wordt het toezicht op industrieterreinen zo groot, dat criminelen daar ontmoedigd door raken en er geen brood meer in zien."

Mondigheid van de burger

Tot slot leggen we de heer Janssens de kosten-baten-analyse voor. Voor het goede resultaat - mensen aan het werk, een afgenomen criminaliteit - waren wel grote inspanningen en veel vergaderingen nodig. Was het al die moeite waard? Is voor veiligheidszorg niet een efficiëntere formule denkbaar? Burgemeester Janssens geeft toe dat "elke extra partij aan de vergadertafel het aantal besprekingen met een kwadratische factor verhoogt," maar hij wijst er ook op dat het juist nodig is om veiligheid in samenwerking met alle betrokkenen te organiseren. Hij zegt tot slot: "Als het om veiligheid gaat moet iedereen voor zijn eigen belangen opkomen en daar zorg aan besteden. Dit project is daar een uitdrukking van en daarom heb ik geen problemen met deze opzet. Wie vindt dat de politie al dit werk moet doen, hospitaliseert het probleem. We gaan ervan uit dat iedereen voor zijn eigen have en goed opkomt, juist op bedrijventerreinen, omdat daar grote gebieden in particulier eigendom zijn waar voor criminelen van alles te beleven valt. In principe heb je te maken met mondige mensen die op dat gebied ook zelf een heleboel aankunnen en kunnen opknappen. Ik vind deze werkwijze daarom een uitdrukking van de mondigheid van de burger om zijn eigen belangen te behartigen. En dat is een hele volwassen zaak!"

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking 1997

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl