Onderscheid moet er zijn!

"De boodschap aan de politiek is volstrekt duidelijk," zo zei Dijkstal in Drachten. "We hebben in Nederland nog steeds te maken met een zorgelijk hoog niveau van onveiligheid, waar veel burgers hun buik van vol hebben. Zij eisen van de overheid dat die daar wat tegen doet. Na de reorganisatie van de politie is het ongeduld groot. De mensen dachten dat ze meer blauw op straat kregen, maar zien dat niet gebeuren. Ik denk dat het ook nog wel even zal duren voordat alle effecten van de reorganisatie zichtbaar worden!" Dijkstal stelde vast dat niet alleen de politie maar ook andere instanties zich met veiligheid moeten bezighouden - natuurlijk in de eerste plaats het openbaar bestuur zelf. "Maar behalve de overheid wil ik ook de particuliere sector noemen," zo zei hij. "Ik vind het zeer terecht dat burgers, instellingen en bedrijven iets aan hun eigen veiligheid doen. Ik vind het ook zeer terecht dat de particuliere beveiligingsbranche op die marktvraag een antwoord geeft. En ik vind het ook terecht dat tussen de particuliere diensten en de politie in zich een nieuw functioneel toezicht heeft ontwikkeld: de stadswachten, de concierges, de conducteurs en alle andere toezichthoudende functionarissen."

Onderscheid

"Maar ik zou graag voor twee dingen aandacht vragen," zo vervolgde Dijkstal. "In de eerste plaats zou het niet goed zijn als zaken in elkaar overgaan en de burger straks niet meer weet of hij nou te maken heeft met een politieman, een surveillant, een toezichthouder of een functionaris van een particulier bedrijf. De meesten hebben een uniform aan en ze willen allemaal een beetje op de politie lijken. Ik maak mij daar zorgen over en daarom pleit ik ervoor om een strikte scheiding te handhaven tussen politie, toezichthouders en particuliere sector." Onderscheid - en dus ook geen bewapening van toezichthouders of beveiligingsbeambten, aldus Dijkstal. Hij zei: "Het gebruik van geweld moet gebonden zijn aan strikte regels, bijvoorbeeld met betrekking tot de opleiding van de mensen die geweld mogen gebruiken. Als de onveiligheid en de roep om bewapening toenemen, dan moeten we ons richten op het aannemen van goed opgeleide politiemensen, die dus ook getraind zijn in het gebruik van hun wapens."

Te onduidelijk

De vraag is natuurlijk of door een verschil in bewapening en uniformering het verlangde onderscheid gegarandeerd is. Moet niet vooral ook, zo vroegen we Dijkstal, een duidelijker onderscheid worden gemaakt in de taakstelling - bijvoorbeeld in termen van repressief en preventief optreden, en toezichthouding in het publieke domein naast toezichthouding in het particuliere domein? Dijkstal: "Wat de politie moet doen staat vast en is in de Politiewet geregeld: het handhaven van de openbare orde, de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en hulpverlening. Het kan niet zo zijn dat de politie zegt: we hebben daar geen geld voor, dat moet een ander maar doen. Dat werk móet de politie doen. Maar er blijft voldoende werk over wat anderen kunnen doen. De particuliere beveiligingsindustrie is gekoppeld aan datgene wat bedrijven en individuen zelf voor hun eigen veiligheid zouden moeten doen - en daar ligt volgens mij een markt die nog maar voor een gedeelte bediend is. Met andere woorden: daar zit nog groeimogelijkheid in, ook vergeleken met het buitenland. Daartussenin zitten dan de toezichthouders en de vergelijkbare functionarissen. Alleen, het moet wel duidelijk zijn wat de een doet en wat de ander doet." En is dat helemaal duidelijk? "Nee," aldus Dijkstal, "nog niet helemaal. In de eerste plaats zijn we bezig met een grondige herziening van de Wet op de Weerkorpsen. Dat is dringend noodzakelijk, zodat ook de particuliere beveiligingsbranche duidelijkheid heeft over de regels waaraan ze moet voldoen. En het terrein tussen de politie en de particuliere sector, het gebied van de toezichthouding, vind ik op dit moment nog te onduidelijk!"

Fundamenteel fout

Geldt die onduidelijkheid ook voor wat betreft de financiering van de diverse beveiligings- en bewakingsactiviteiten? Dijkstal: "Ik vind dat we inderdaad ook op het punt van de financiering moeten oppassen. Ik ben níet voor het in rekening brengen van politiekosten! Zodra je contracten gaat sluiten met verschillende financierders zou dat kunnen gebeuren. Dan is het denkbaar dat het kapitaalkrachtige deel van het bedrijfsleven zich wel politiezorg zou kunnen permitteren en het andere deel niet. Dus ik vind dat we daar erg voor moeten oppassen. Op zichzelf is er niets op tegen dat het bedrijfsleven zegt: wij willen ook best bijdragen aan activiteiten in de toezichthoudende sfeer. Maar het mag er niet toe leiden dat politiezorg gekocht wordt! En dat degene die niet betaalt die politiezorg niet krijgt! Ik heb begrepen dat in sommige projecten wel of niet meedoen weliswaar geen recht geeft op een bepaalde politiezorg, maar dat voor participanten weleens iets extra's gedaan zou kunnen worden. Daar moet je al erg mee oppassen! Er zijn nog meer voorbeelden in het land waar ik absoluut op tegen ben. Sommige zaken vind ik fundamenteel fout. Alleen zitten we nu in een tussenfase. De vorige regering is bezig geweest met een wetsontwerp om politiekosten in rekening te kunnen brengen en ondertussen hebben zich allerlei initiatieven ontwikkeld. Ik ben daartegen, ik vind dat we daarmee op moeten houden. We moeten duidelijk maken dat het niet mag en dat sommige dingen ook niet meer zullen kunnen in de toekomst!"

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking, 1997

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl