De politie bellen om toezicht te bestellen?

Het project Werk in Bewaking Heerlen komt voort uit een pilotproject op het industrieterrein De Koumen in Heerlen. Dit project -een activiteit van de ondernemers en de gemeente samen- begon in 1992 en leidde tot interessante resultaten: de criminaliteit op De Koumen daalde met zestig procent terwijl het aantal delicten op een naburig terrein verdubbelde... Kortom, toezicht loont - als het er maar overal is! Vanuit die gedachte wordt het pilotproject nu uitgebouwd, in drie stappen: intensivering van het toezicht op industrieterrein De Koumen, uitbreiding van het project naar andere bedrijventerreinen in oostelijk Zuid-Limburg en tot slot uitbreiding naar het centrum van Heerlen. In deze drie stappen worden in totaal veertig nieuwe arbeidsplaatsen voor langdurig werklozen gecreëerd.

Inbedding

Waarom is ervoor gekozen om deze toezichthouders/surveillanten nadrukkelijk aan de politie te koppelen? Burgemeester Pleumeekers gaat het allereerst om het effect van de bewaking. Hij zegt: "Moeten we volstaan met werklozen weer aan het werk te helpen of moeten we ook proberen structureel iets te doen aan de criminaliteit? Moeten we alleen maar groepen mensen op straat zetten of moeten we proberen aan te sluiten bij het bestaande circuit, waardoor er ook nog iets gebeurt met echt boeven vangen? Je moet ervan uitgaan dat de criminaliteit op zo'n bedrijventerrein niet direct zal bestaan uit insluipers of junks die toevallig passeren en iets meenemen. Het zijn vaak professionele organisaties en we willen bereiken -door de aansturing vanuit de politie, de onderzoekscapaciteit die daar zit, de samenwerking met justitie, het driehoeksoverleg, noem maar op- dat dit beveiligingswerk een structurele inbedding krijgt."

Extra werk

Een structurele inbedding is nog geen financiële basis en daarom wordt ook in Heerlen een bijdrage van de bedrijven verwacht. Onvermijdelijk komt in contractbesprekingen met die bedrijven de vraag op tafel: gaat de politie zich laten betalen voor iets waar de politie toch al voor is? "Uit die discussie moet je zien weg te blijven," zegt Pleumeekers. "want dan kan dit werk alleen maar door een beveiligingsbedrijf worden gedaan. Daarmee creëren we dan een afstand tot de integraliteit en synergie die wij hier juist willen bereiken. Daarom moet goed duidelijk zijn dat dit werk niet in de plaats komt van het reguliere politiewerk - het is extra werk, waarvoor in dit geval veertig extra mensen, langdurig werklozen, worden ingeschakeld. Dit zijn geen politieagenten, maar de vraag is wel: wie stuurt die mensen aan? Met andere woorden: wie tekent voor de kwaliteit? Doet de gemeente dat? Doet het bedrijfsleven dat? Doet de particuliere beveiligingsdienst dat? Of doet de politie dat? De politie is verantwoordelijk voor de kwaliteit, die wordt er ook op afgerekend, en op basis daarvan hebben wij onze keuze gemaakt."

Aarzelingen

Pleumeekers' collega in Kerkrade, Th. Wöltgens, vindt dat het project door de inbedding in de politieorganisatie een goede kans heeft om in een aanloopperiode het bestaansrecht te bewijzen van het werk - en dus van de arbeidsplaatsen. "Maar op zichzelf heb ik grote aarzelingen om structureel aparte geldstromen naar de politie te laten gaan voor aparte taken," aldus Wöltgens. "Je begeeft je dan toch snel op een hellend vlak. Het betekent dat de koopkracht bepaalt wie wel of geen veiligheid krijgt. De politie is er voor de veiligheid van iedereen, ongeacht wat iemand te besteden heeft. Het is natuurlijk een tamelijk principiële discussie die zeer regelmatig opflakkert. Moet bijvoorbeeld ook de politieinzet bij een risicowedstrijd in het betaald voetbal door die organisaties worden betaald of in de prijs van het kaartje tot uitdrukking komen?" Wöltgens wijst erop dat de discussie steeds vaker aan de orde is nu de politiebudgetten regionaal en van bovenaf worden vastgesteld en niet meer door de gemeenten. "Maar je ziet dat gemeenten toch proberen een eigen veiligheidsbeleid te voeren," zo vervolgt Wöltgens. "Daardoor zijn er wel wat bewegingen om nog wat extra geldstromen -buiten de reguliere geldstromen die naar de politie gaan- richting veiligheid te sturen. De vraag is dan: moet ook dat geld naar de politie? Daar heb ik aarzelingen bij, want leidt dat niet tot een verlegging van de prioriteiten? De inzet van de politie is uiteindelijk aan de politie zelf, maar daarmee is het toch ook aan de bestuurders van de politie -waaronder de burgemeesters van Heerlen en Kerkrade- om te beoordelen in welke mate het toelaatbaar is, dat extra geldstromen leiden tot extra aandacht van de politie voor die sectoren waar het geld vandaan komt."

Particulier

Wöltgens zou het liefste zien dat voor het principiële probleem een economische oplossing werd gevonden. Hij zegt: "Het is belangrijk om in de opstartfase eerst te kijken hoe effectief het is en in welke mate de veiligheid op de betrokken bedrijfsterreinen erdoor wordt beïnvloed. Maar als dan blijkt dat de rekening ook voor de bedrijven klopt, dan kun je bij de bedrijven aankloppen om te zeggen: financier het. Economisch zou het natuurlijk het mooiste zijn als de winst door minder schade en lagere verzekeringspremies opwoog tegen de kosten van de extra bewaking. Als die winst groot genoeg is -maar ik kan dat zo niet calculeren- dan wordt het voor de verzekeraars en voor de bedrijven zelf interessant om dit werk structureel te financieren en die mensen te betalen. Dat zou mooi zijn en dan heb ik ook de neiging om te zeggen: laat dat maar particulier gebeuren, dus door de bedrijven die zich daar speciaal mee bezig houden!"

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking, 1997

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl