Over het toezicht op en namens de aandeelhouder

De drie leden van de Raad van Commissarissen, Ed Nijpels, Fred Maas en Paul Kager, hebben in 1999, aan het einde van hun eerste periode, alledrie voor een herbenoeming gekozen. "Het heeft even gespeeld of ik het commissariaat met mijn nieuwe functie in Friesland kon combineren," zegt Nijpels. "In eerste instantie leek me dat heel moeilijk, want als ik een functie vervul, dan wil ik ook proberen die functie voor honderd procent te vervullen. Daar hebben we een paar afspraken over gemaakt en daardoor bleek dat het mogelijk moest zijn om dat te combineren. Ik heb er een paar andere functies voor opgezegd om Unidek te kunnen houden, want ik vind het een heel leuk en ook heel goed bedrijf." Als voorzitter en lid van de Raad van Commissarissen is Nijpels niet alleen formeel toezichthouder, maar verbindt hij ook zijn naam aan het bedrijf. "Bij Unidek durf ik dat ook te doen," zo zegt hij. "Voor mij is dat natuurlijk altijd een belangrijke afweging, ook nu als Commissaris van de Koningin. Ik kan natuurlijk alleen maar commissaris zijn van bedrijven die hun zaken zeer goed voor elkaar hebben. Als ik ook maar het minste of geringste vermoeden zou hebben dat iets niet in de haak is, dan zou ik dat natuurlijk onmiddellijk aan de orde stellen. En als het mij te ernstig zou zijn, dan zou ik geen lid van de Raad van Commissarissen blijven."

Milieuprestaties

Nijpels was in het tweede kabinet Lubbers minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. (Nadien was hij, tot zijn benoeming per 1 januari 1999 in Friesland, burgemeester van Breda en president-directeur van De Twaalf Provinciën Landelijke Arbodienst N.V.) Als oud-milieuminister kan juist Nijpels de milieu-inspanningen en -prestaties van Unidek en EPS heel goed inschatten. "Bij Unidek is het milieu in uitstekende handen," zo zegt hij. "Niet voor niets heeft Unidek de nodige prijzen op dat front behaald. Bovendien is EPS op zich een milieuvriendelijk materiaal. Hoe we met de energie omgaan, is het grootste vraagstuk waar we in de komende eeuw voor komen te staan. Nu hebben we nog volop, maar vroeg of laat zal energie schaars worden. Daarom zijn alle bijdragen aan het terugdringen van het energieverbruik dringend nodig. EPS en de toepassingen die Hendrik van Dijk dan weer uitvindt, kunnen daar een hele belangrijke rol in spelen. Als je kijkt naar de eigenschappen van EPS en naar de mate van duurzaamheid, dan is EPS een heel goed middel in vergelijking met andere vormen van isolatie." Met betrekking tot het milieu is het ook van belang dat EPS niet aan bodemvervuiling bijdraagt. "Het kan heel goed de grond in," zegt Nijpels. "Het verteert niet en over dertig jaar ligt het er nog op precies dezelfde manier bij. Je kunt het dus altijd weer heel gemakkelijk weghalen. Daarom ook is het een prima fundering in de weg- en waterbouw. Als je mensen vertelt dat er piepschuim als fundering onder de wegen ligt, dan kijken ze je aan of ze water zien branden. Toch is het een fantastisch middel. Je bespaart er een heleboel kosten mee en dat is alleen maar goed in een tijd waarin we wat zuiniger in de collectieve besteding zijn."

'Apart verschijnsel'

Nijpels heeft ook in het verleden commissariaten bij verschillende bedrijven bekleed. Gevraagd naar de specifieke invulling van deze functie binnen Unidek zegt hij: "Natuurlijk is de rol van een Raad van Commissarissen bij een bedrijf dat één eigenaar heeft, toch altijd wat anders, soms ook wat delicater, dan bij een normale structuurvennootschap. Een Raad van Commissarissen van een beursgenoteerde onderneming, waarvan het eigendom door veel mensen wordt gedeeld, is meer de vertegenwoordiger van de aandeelhouders, omdat de raad als het ware namens de aandeelhouders toezicht op de directie houdt. Maar bij Unidek zijn de directie en de aandeelhouder één. Ik vind overigens dat deze situatie door Hendrik van Dijk buitengewoon goed wordt opgepakt. In de praktijk werkt dat heel goed en er hebben zich in de afgelopen jaren geen spanningen voorgedaan, in die zin dat de Raad van Commissarissen een totaal andere visie op bepaalde punten zou hebben dan de directeur-eigenaar zelf. Integendeel!" Nijpels zegt af en toe best te merken dat 'toezicht van boven' door de directie nog een apart verschijnsel wordt gevonden, "maar," zo zegt hij, "Hendrik van Dijk beseft heel goed dat een bedrijf van deze omvang, met zo'n grote verantwoordelijkheid ook als werkgever, niet meer op dezelfde manier kan worden bestuurd als toen hij dertig jaar geleden zijn bedrijf begon. Ik vind het knap zoals hij als ondernemer met zijn tijd meegaat en heel goed realiseert waar hij goed in is en waar anderen soms wat beter in zijn." Nijpels prijst in dit verband ook de rol van Anton van Zeeland. Hij zegt: "Anton vormt een prachtige aanvulling op Hendrik van Dijk. Anton zorgt ervoor dat alles tot op de laatste cent nauwkeurig blijft kloppen, maar houdt zich bijvoorbeeld ook met de automatisering bezig. Van Zeeland is dan ook een zeer veelzijdige man en een voortreffelijke directeur. Hij heeft alles precies in de gaten en hij weet ook alles. Hendrik van Dijk en Anton van Zeeland vormen een unieke combinatie!"

Continuïteit van de onderneming

Een van de belangrijkste aandachtspunten voor de Raad van Commissarissen van Unidek is de continuïteit van de onderneming op langere termijn. Nijpels refereert daaraan in zijn voorwoord van dit jubileummagazine. Hij vindt het dan ook heel bijzonder dat de continuïteit van het bedrijf nu expliciet de primaire doelstelling van Unidek is. "Dat zegt natuurlijk veel over de manier waarop Hendrik van Dijk tegen zijn geesteskind aankijkt," aldus Ed Nijpels. "Je treft het niet bij veel bedrijven aan dat niet de winstmaximalisatie, maar de continuïteit vooropstaat. Die continuïteitsdoelstelling spreekt ook uit de manier waarop binnen Unidek met het personeel wordt omgegaan. Dat werkt kennelijk heel goed, want de meeste mensen blijven heel lang bij Unidek werken. Dat komt natuurlijk ook doordat een belangrijk deel van het bedrijf in een kleine gemeenschap staat, waar Hendrik van Dijk zelf ook uit voortkomt en zich ook thuisvoelt. Wat dat betreft is Unidek één grote familie en voor je familie doe je altijd wat meer." Om de continuïteit van het bedrijf veilig te kunnen stellen, is schaalvergroting en internationalisering nodig. Nijpels: "Unidek heeft in Nederland ruim vijftig procent van de markt in handen. Misschien zijn er daarom ook werknemers die zeggen: moet dat nou, die expansie in Duitsland. Maar expansie is nodig om te zorgen dat je als speler niet kleiner wordt en daardoor afhankelijk van de concurrentie. Op het moment dat je afhankelijk van de concurrentie wordt, dan bepaalt de concurrentie ook wanneer ze jou de nek omdraait. Dat moet je dus niet doen. Je hebt dan toch weer een Hendrik van Dijk nodig die het aandurft om ook op Europees niveau een rol te gaan spelen. Dat is voor een bedrijf heel belangrijk!"

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl