Een behouden vaart door een wijziging van de koers

Voor 'de Onderlinge' bezochten we Schepen Onderlinge Nederland voor het laatst in 1997. "Sindsdien is er toch wel wat veranderd," zo steekt directeur Mense Landlust van wal. Samen met Bert Jansma vormt hij de directie van Schepen Onderlinge Nederland. Landlust licht toe hoe het de maatschappij is vergaan in de drie segmenten waarin zij destijds actief was: de kustvaart, de binnenvaart en de pleziervaart.

Kustvaart

In 1997 had Schepen Onderlinge Nederland nog 170 schepen in de kleine handelsvaart verzekerd, "maar eind 1999 zijn we met het verzekeren van de kustvaart gestopt," aldus Landlust. "Dat deden we natuurlijk niet uit weelde, maar omdat we gewoon niet konden concurreren met de premies en eigen risico's die in die tijd op de markt werden aangeboden. Die waren tot een niveau gedaald waar wij als pure casco-onderlinge niet mee konden concurreren. Met name waren het de Londense en Scandinavische beurs en ook wel de Duitse verzekeraars, de grote jongens in de markt, die gewoon omzet wilden draaien om zo geldstromen te genereren, waarmee ze vervolgens beleggingswinsten konden maken. De gevolgen daarvan zijn inmiddels duidelijk. We kennen allemaal de gigantische verliezen van Lloyds, onder andere, en als jongste voorbeeld een Duitse verzekeraar die twee jaar geleden ophield onderlinge te zijn en tot een AG werd omgevormd. Deze verzekeraar stopt naar verluidt aan het einde van het jaar helemaal met verzekeren. En dat is ook niet uit weelde. Als je die gevolgen zo ziet, dan vind ik dat wij op dat moment een juist besluit hebben genomen." Landlust sluit niet helemaal uit dat Schepen Onderlinge Nederland zich nog eens in de kustvaart zal begeven, maar ziet daar nu nog geen brood in. Wel probeert de onderlinge haar kennis op dit gebied op peil te houden door middel van dochteronderneming Noordstad, een intermediair op het gebied van maritieme verzekeringen.

Binnenvaart

"In de binnenvaart is het op zich goed gegaan," vervolgt Mense Landlust. "Wel hebben we ook daar een dip gehad nadat de premies op de beurzen, ook op de Nederlandse beurs, naar een bedenkelijk niveau waren gedaald. Als gevolg van die concurrentie hebben wij van een behoorlijk aantal klanten afscheid moeten nemen. De verschillen waren zodanig - in enkele gevallen wel zo'n tienduizend euro per jaar - dat een aantal klanten ervoor koos om naar de open markt te gaan. Inmiddels zijn de premies op die open markt ook 'sky high' omhooggeschoten, wat voor ons betekent dat wij weer nieuwe aanwas krijgen. We hadden een terugval naar zo'n achthonderd schepen, maar zijn nu op weg naar een duizendtal verzekerde schepen in de binnenvaart. Wat dat betreft spinnen wij garen, net als andere onderlingen in de transportsector, van de premieverhogingen op de beurs als gevolg van de verliezen die worden geleden." Landlust schat in dat de totale vloot binnenvaartschepen in Nederland momenteel licht groeit. "Bovendien," zegt hij, "worden de schepen steeds groter en worden ze ook steeds beter uitgerust. De nieuwste schepen meten 135 bij 17 meter, dus dat zijn onderhand hele behoorlijke en vooral ook erg kostbare schepen. Het verzekerd kapitaal in de binnenvaart is ook daardoor fors gegroeid."

Pleziervaart

Voor de pleziervaart geldt in feite een gelijke trend als voor de binnenvaart. Ten opzichte van zes jaar geleden is het aantal verzekerde schepen wel gestegen, in de pleziervaart richting 6.000, maar is de groei het meest zichtbaar in het verzekerd kapitaal. Schepen Onderlinge Nederland heeft wat dat betreft in de pleziervaart een duidelijke strategie gevolgd. "We hebben de laatste jaren een ontmoedigingsbeleid gevoerd in het segment beneden de 25.000 euro," legt Landlust uit. "De reden daarvoor was dat we constateerden dat de lopende kosten op die vloot te hoog waren om dat rendabel te maken. Niet dat de vloot veel schade maakte, maar de premie was zo gering, dat de uitvoeringskosten naar verhouding van de inkomsten te hoog waren. Ons ontmoedigingsbeleid, in de vorm van een behoorlijke aanpassing van het premieniveau, heeft in eerste instantie tot een verlies van klanten geleid, maar dat hebben we inmiddels in de hogere segmenten ruimschoots goedgemaakt." Nu de zaken in de binnenvaart weer goed gaan, wil Schepen Onderlinge Nederland ook de pleziervaart weer tot een speerpunt maken. "We willen naar een groei van vijf à tien procent per jaar, zoals we die ook eerder hebben gekend," aldus Landlust. Verzekerden in de pleziervaart zijn overigens geen lid van de onderlinge. Dat recht is voorbehouden aan de schippers in de binnenvaart, die immers ook qua premie-inkomen veruit de belangrijkste doelgroep vormen.

Schadebeeld

We vragen Mense Landlust nog naar de schade door de lage rivierwaterstand. De onderlinge heeft al wel een aantal meldingen ontvangen, maar het water stijgt alweer en Landlust maakt zich daarom geen grote zorgen. Wat hij wel zorgwekkend vindt, is het alsmaar stijgende schadeniveau door de hogere reparatiekosten bij machinefabrieken en scheepswerven, evenals de hogere prijzen van toeleveranciers van onderdelen etcetera. "Het aantal schadevoorvallen, gerekend over de hele vloot, is licht afgenomen," aldus Landlust, "maar de kosten zijn behoorlijk gestegen. Dientengevolge hebben wij, net als onze collega-onderlingen, vorig jaar een premiestijging moeten doorvoeren en ik sluit niet uit dat we dat dit jaar weer moeten doen." Niet alleen vanwege de schadecijfers, maar ook door een verharding van de herverzekeringsmarkt is een nieuwe premiestijging niet uitgesloten. Vreest Landlust dat de onderlinge daardoor klanten zal verliezen? "Dat verwacht ik niet," zegt hij. "Als de hele markt omhoog gaat, dan is het overal van hetzelfde laken een pak en komen we er als onderlingen allemaal beter uit. Wij proberen nog steeds als een echte onderlinge aan het einde van het jaar voor onze leden keurig netjes quitte te spelen en zo mogelijk een paar centen over te houden voor reserves. Maar dat is het dan ook."

Volgens Mense Landlust kan Schepen Onderlinge Nederland zich voor een behoorlijke termijn van continuïteit verzekerd weten. Hij zegt tot slot: "Daar twijfel ik niet aan. Ik denk dat de vier schepenonderlingen die we nu in Nederland nog hebben, allemaal voldoende functioneren om hun leden ook in de toekomst van dienst te kunnen zijn. De wereld om ons heen verandert tegenwoordig in een dusdanig tempo, dat het steeds moeilijker wordt om enkele jaren vooruit te kijken. Maar op dit moment gaat het best voorspoedig met ons."

Kadertekst:

Bijna 7.000 schepen

In het noorden van Nederland zijn scheepsbouw en scheepvaart eeuwenlang bloeiende bedrijfstakken geweest. Met relatief kleine schepen, maar in grote aantallen, werd onder meer de Oostzee bevaren. De verzekeraars in het westen keken daar wat vreemd tegenaan en hanteerden daarom zo hun eigen voorwaarden. Juist in die tijd en in dat deel van Nederland was dat natuurlijk een uitstekende voedingsbodem voor de oprichting van onderlinge schepenverzekeraars. In 1857 werd bijvoorbeeld de onderlinge Eendracht in Wildervank opgericht. Deze maatschappij fuseerde in 1993 met de onderlingen ZHM in Groningen (de eerder gevormde combinatie van de onderlingen Zeevaart en Hoogezand-Martens-hoek) en Fortuna in Rotterdam tot Schepen Onderlinge Nederland. Deze maatschappij heeft sinds 1995 een hoofdkantoor aan de Schweitzerlaan in Groningen en sinds 1997 een acquisitiekantoor op de Boelewerf in Ridderkerk. Momenteel heeft Schepen Onderlinge Nederland bijna 1.000 schepen in de binnenvaart en een kleine 6.000 schepen in de pleziervaart verzekerd.

Verschenen in: de Onderlinge, 2003

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl