"Telekabel stimuleert nieuwe generatie bedrijvigheid"

Helmond, 'versterkte plaats in laaggelegen gebied', kreeg in 1232 stadsrechten. Rond de oude burcht en het kasteel dat daar in de veertiende eeuw voor in de plaats kwam, ontstond een bloeiende bedrijvigheid. In 1376 kreeg de stad marktrechten, waardoor drie keer per jaar een grote jaarmarkt en elke week een weekmarkt mocht worden gehouden. In 1389 werden in Helmond zeven gilden officieel erkend, waarvan vier op het gebied van de textielnijverheid. Pas vierhonder jaar later zouden deze gilden worden afgeschaft. Toen bracht de Franse revolutie nieuwe structuren, minder feodaal, met nieuwe mogelijkheden voor Helmond op economisch gebied. Ondernemers als Raymakers, Ramaer, Diddens en Fentener van Vlissingen vestigden zich in die tijd in Helmond. Zij stichtten er grote nieuwe textielbedrijven, op basis van de eeuwenoude textieltraditie van Helmond. In 1826 nam Koning Willem I een belangrijke beslissing. Hij gaf het startsein voor de aanleg van de Zuid-Willemsvaart, die voor de Helmondse economie van cruciaal belang zou blijken. Niet alleen de textielindustrie kon zich verder ontwikkelen, maar ook andere industrieën kwamen zich in Helmond vestigen, zoals de metaalnijverheid (Begemann en Van Thiel) en de voedingsindustrie (EDAH). Hierdoor kon Helmond zich ontwikkelen tot een centrumstad met voorzieningen die voor een handelscentrum nodig zijn. Daar hoorde ook een station bij, aan de spoorlijn Eindhoven, Helmond, Venlo, die in 1866 werd aangelegd. De crisis in de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog lieten de economie diep duikelen, maar na de oorlog kon Helmond uit het dal kruipen. In de jaren zestig echter kregen de textielindustrie en de metaalindustrie nog eens zware klappen. Opnieuw moest ondernemend Helmond grote veerkracht tonen. Nadat Helmond in 1976 tot groeistad was aangewezen, kon de bedrijvigheid in de stad en de regio zich weer volop ontwikkelen. Nu zijn er in Helmond zo'n 2.200 bedrijven gevestigd, die werk bieden aan ongeveer 30.000 mensen.

Sterk door ervaring

"De ervaring van het gevecht om te kunnen overleven, heeft de bedrijvigheid in Helmond sterk gemaakt," zegt wethouder Hans Witteveen. "De mensen in Helmond zijn nijver, houden van aanpakken en hebben geleerd van de moeilijke tijden in het verleden. Nu is de bedrijvigheid in Helmond heel breed georiënteerd, met een enorme spreiding van activiteiten op de verschillende bedrijventerreinen in Helmond." De economische groei van de stad heeft Witteveen, tevens wethouder van werkgelegenheid, voor een ander probleem gesteld: de vervulling van vacatures. "Het aanbod van werkgelegenheid is er," zo zegt hij, "maar de match met het aanwezige arbeidspotentieel is soms moeilijk te maken. De gemeente denkt actief met het bedrijfsleven mee om dit probleem constructief op te lossen. Zo is bijvoorbeeld het initiatief genomen tot het project Relatie Onderwijs Bedrijfsleven. Dit project is erop gericht de aansluiting van de beroepsopleidingen op het bedrijfsleven in de regio te verbeteren. Heel belangrijk!" Volgens Witteveen is de match soms ook moeilijk te maken vanwege vooroordelen ten aanzien van de traditionele industrieën in Helmond, wat de zwaarte en de aard van het werk betreft. "Vader zat vroeger in de metaal en was altijd zwart en vuil," zo zegt hij, "maar dat beeld is verouderd. De huidige metaalbedrijven zijn brandschoon, er staan schitterende machines en er worden de modernste technieken toegepast." En enthousiast ook wijst hij uit het raam van zijn werkkamer, naar de textielbedrukker Vlisco, die voor tachtig procent het modebeeld in Afrikaanse landen bepaalt. "Door Vlisco is Helmond voor Afrika, wat Parijs voor Europa is," zegt hij niet zonder trots.

Industriële mainport

Helmond is in de loop der jaren een industriële 'mainport' van Nederland geworden. Het gebied heeft via de A2 snelwegverbindingen naar het noorden en het zuiden, via de A58 naar de Randstad en via de A67 naar België en Duitsland. De Zuid-Willemsvaart en het Schelde-Maaskanaal zorgen voor korte waterwegverbindingen naar 's-Hertogenbosch, Maastricht en Antwerpen. Wat de mainportfunctie van Helmond betreft is Airport Eindhoven het puntje op de i. Op het gebied van hoogwaardige kennisintensieve industrie vormen Eindhoven en Helmond het hart van de regio. Maar liefst vijftig procent van alle uitgaven aan onderzoek en ontwikkeling in Nederland vindt in deze regio plaats. "Door de ligging en de mogelijkheden op de markt is Helmond zeer in trek bij bedrijven," zegt Witteveen. "De autonome groei van het bedrijfsleven is hier enorm hoog en Helmond neemt ook het vestigingsoverschot van bedrijven in de regio voor een groot gedeelte voor z'n rekening. Wat de verkoop van bedrijventerreinen betreft, denk ik dat we in 1998 een recordjaar hebben." Bedrijventerreinen zijn er in Helmond in diverse soorten en formaten. Bedrijventerrein Hoogeind, driehonderd hectare groot, is in de eindfase van uitgifte en zal in de komende jaren worden gemoderniseerd. Bedrijventerrein De Wijer, een modern gemengd terrein, is jonger, maar ook al nagenoeg helemaal uitgegeven. Bedrijventerrein Zuid-Oost-Brabant, tweehonderd hectare groot, is met name bedoeld voor grootschalige industriële ondernemingen en voor grote Europese distributiecentra. Tussen dit bedrijventerrein en de haven van Rotterdam bestaat een lijndienst met containervaart. Ten westen van de stad zijn er dan nog de bedrijventerreinen Grootschoten, een businesspark voor hoogwaardige technologie, en Berenbroek, het terrein waar Telekabel zich als eerste heeft gevestigd.

Clustervorming

Berenbroek wordt een modern bedrijventerrein voor een mix van industriële, hoogwaardige en kennisintensieve bedrijvigheid. De gemeente Helmond zou vooral bedrijven op het gebied van datacommunicatie, multimedia en informatie- en communicatietechnologie op het terrein gevestigd willen zien. Een clustering van dergelijke bedrijven op Berenbroek zou passen in het ondernemersklimaat in Helmond, waarin samenwerking belangrijker is dan concurrentie. "Het netwerken is hier heel hecht," zegt Witteveen. "Het netwerken tussen afnemers, toeleveranciers, kennisinstellingen, gemeentelijke instellingen etcetera is de grote kracht van Helmond. Vroeger zag iedereen elkaar als concurrent. Maar nu merk je de moderne opvatting dat je elkaar door clustervorming kunt versterken. Bedrijven worden zo voor elkaar interessant en vanuit die basis kunnen andere markten worden bewerkt. Op verschillende gebieden zie je dat hier ontstaan en dat is prima. Een hele goede zaak!" De gemeente Helmond ziet Telekabel als de absolute koploper ten aanzien van deze specifieke bedrijvigheid. Telekabel is wat dat betreft het uithangbord van de gemeente, figuurlijk en gelet op de markante locatie ook letterlijk, voor bedrijven in de informatie- en communicatietechnologie. Witteveen: "Wij zien Telekabel als een trekker voor de werving van zulke bedrijvigheid. De clustering op dit gebied staat nog niet bij iedereen voldoende op het netvlies. Maar ik ben ervan overtuigd dat daar voor de regio enorm veel ontwikkelingspotentie in zit."

Metafoor voor de ambities

"De vestiging als zodanig en de bedrijfsactiviteit van Telekabel zien wij als een enorme stimulans voor de bedrijvigheid in de regio," zo zegt Hans Witteveen tot slot. "De wijze waarop Telekabel zich presenteert en manifesteert in het schitterende nieuwe gebouw vind ik een voorbeeld van wat wij in de stad willen zien gebeuren. Wij zijn daar echt enorm mee verguld. Voor ons is Telekabel een metafoor voor de ambities die wij hebben bij de ontwikkeling van de hele stad. Ik vind dat door de vestiging van Telekabel in Helmond wat dat betreft wordt bevestigd dat wij onze ambities ook echt kunnen waarmaken!"

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 1998

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl