Aanstaande maandag, 20 november, brengt KPN een pakket nieuwe aandelen naar de beurs. Dit gebeurt bij een bijzonder lage koers. Zit het bedrijf zo om geld te springen dat het niet op betere tijden kan wachten?

Tekst

In 1994 verkocht de staat de eerste aandelen KPN. Het bedrijf bestond toen nog uit een telecom- en een postbedrijf (het huidige TPG). Het aandeel kostte destijds 49,75 gulden, exclusief een korting van 2,50 voor particulieren. In 1995 verkocht de staat een tweede pakket aandelen. Deze keer kostten ze 55 gulden per stuk en opnieuw kregen particulieren een rijksdaalder korting. Nu, vijf jaar later, brengt niet de staat, maar KPN zelf - nieuwe - aandelen uit. De prijs ervan is nog onbekend, maar momenteel is een aandeel KPN voor nog geen 20 euro te koop. Dat is heel wat minder dan een maand of acht geleden, toen er nog bijna 75 euro voor moest worden betaald.

Schuld aflossen

Het lijkt daarom niet het meest lucratieve moment voor een emissie. KPN kan daar echter moeilijk nog langer mee wachten. Aanstaande woensdag immers, 22 november, moet het bedrijf 10,5 miljard gulden terugbetalen aan Citibank, ABN Amro en Goldman Sachs. KPN had dit bedrag geleend om de UMTS-licentie in Duitsland te betalen. Voor de zekerheid is KPN in oktober een kredietfaciliteit van 5 miljard euro overeengekomen met de Bank of America en Deutsche Bank AG. Maar als het bedrijf daar een beroep op moet doen en de schuld dus niet met eigen vermogen aflost, dan zal het door krediet-rating-bureaus worden gedeclasseerd en over leningen een procentpunt meer rente moeten gaan betalen.

Alle zeilen bijzetten

"Het is evident dat het management liever aandelen uitgeeft bij een hoge dan bij een lage koers," zegt Wijnand Heineken, analist bij Bank Labouchere, "maar het heeft met die emissie al een tijdje op het vinkentouw gezeten, ongetwijfeld in de hoop dat de koers wat zal bijtrekken, maar die beweging blijft redelijk volatiel. Het is daarom duidelijk dat men nu het belang van een bijgestelde vermogensverhouding de voorkeur heeft gegeven boven een betere prijs. Natuurlijk kan KPN die UMTS-licentie in Duitsland ook met vreemd vermogen financieren, maar dat heeft dan wel een effect op de balans en is het risico groot dat het bedrijf een lagere rating van de 'rating agencies' krijgt. Om te voorkomen dat de rentelasten omhooggaan, en dat zou daar het gevolg van zijn, is het dus belangrijk dat KPN nu met die emissie komt. Ook uit het dividendbeleid van KPN, dus dat er geen dividend meer in contanten maar alleen nog maar in aandelen wordt uitgekeerd, blijkt dat het bedrijf alle zeilen wil bijzetten om de vermogensverhoudingen binnen redelijke ratio's te houden."

Geen toekomst

Nu KPN nieuwe aandelen uitbrengt, verwatert het belang daarvan. De winst per aandeel zal dalen (hoewel de kostenbesparing bij KPN, 3.500 arbeidsplaatsen weg, de winst weer wel ten goede zal komen). Voor beleggers echter valt deze overweging in het niet met wat KPN nog te wachten staat. Niet alleen is er veel onzekerheid over de opbrengsten straks van de UMTS-toepassingen, nee, men mag aan het hele bestaansrecht van KPN twijfelen. "In het Europese landschap is er voor een bedrijf als KPN geen toekomst," zegt Gert de Messure, analist bij Delta Lloyd Securities in Antwerpen. Hij wijst op de 'market caps' van de grote Europese telecombedrijven, Telefonica 90 miljard euro, Deutsche Telecom 121 miljard euro en France Telecom 130 miljard euro bijvoorbeeld, "en dan is het evident dat er voor KPN met 20 miljard euro geen rol is weggelegd," zegt De Messure.

Moederziel alleen

Volgens De Messure heeft KPN, in het begin van de jaren negentig nog mede-oprichter van het 'supernationale' Unisource, als het om internationalisering gaat de boot helemaal gemist, zeker sinds de deal tussen KPN en Telefonica niet is doorgegaan. "Unisource was een goed model, maar heeft spijtig genoeg nooit een mobiele-telefonie-licentie kunnen bemachtigen. Daarom besloten de partners maar alleen verder te gaan. Die partners staan nu nog steeds moederziel alleen: KPN, het Zweedse Telia en Swisscom in Zwitserland. Als die samen zouden gaan met bijvoorbeeld Telenor in Noorwegen en Eircom in Ierland, dan pas zou een mooi tegenwicht voor de grote jongens ontstaan. Na het uiteenvallen van Unisource echter zal KPN wat dat betreft van nul moeten beginnen."

KPN Mobile

De Nederlandse staat bezit nu nog 43,2% van de aandelen KPN. Minister Zalm heeft gezegd dit belang in de komende zes maanden niet te zullen verkleinen. Ook KPN en zijn dochters zullen in ieder geval tot een halfjaar na de emissie geen nieuwe aandelen uitgeven. Dit betekent dat de markt voorlopig niet met KPN-stukken zal worden overvoerd. Bovendien impliceert het dat de beursgang van KPN Mobile op z'n vroegst pas eind juni 2001 zal plaatsvinden.

Verschenen in: Automatisering Gids (2000)

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl