Haal de mensen weg uit de overheidssfeer!

De intentie van de VPB is helder. Wegstapel zegt: "Wij willen aan deze projecten meedoen om mensen aan het werk te helpen. Daar gaat het ons om. Deze mensen moeten straks kunnen overgaan naar een bedrijf. Wij horen regelmatig over projecten die helemaal uit werkgelegenheidsgeld worden gefinancierd en waar de mensen maar een jaar in kunnen zitten. Als ze dan niet door een bedrijf zijn overgenomen, dan gaan ze de straat weer op. Voor die mensen is er niets frustrerender dan dat!"

Twee wensen

Als het gaat om het veilig stellen van nieuwe werkgelegenheid, dan heeft Wegstapel namens zijn leden twee wensen. De eerste is een zo vroeg mogelijke betrokkenheid van het particuliere bedrijf bij het project. Hij zegt: "De mensen moeten straks in dienst treden van het particuliere bedrijf. Dat is aardig, maar schakel het bedrijf dan meteen in en laat ons meedoen aan de keuze van die mensen. Anders moeten we maar afwachten wie we gaan krijgen en dat doen we gewoon niet." Wegstapels tweede wens betreft de financiering. Hij zegt: "Het zit me bij zulke werkgelegenheidsprojecten in het algemeen weleens dwars dat de subsidiestroom bijna nooit rechtstreeks naar het bedrijfsleven gaat. Waarom moet die geldstroom via de overheid lopen? Waarom kun je dat geld niet rechtstreeks aan de bedrijven geven? Het bedrijfsleven kan ook die zekerheid geven dat de mensen een baangarantie hebben als ze hun werk goed doen. De mensen komen dan in een andere sfeer te werken. Met hun uitkering zitten ze al in de overheidssfeer en ik vind dat je ze daar zo snel mogelijk moet weghalen. Als de mensen direct bij een bedrijf kunnen komen werken, dat daar gedurende een bepaalde periode een subsidie voor krijgt, dan heeft men veel minder het gevoel dat het om een soort steunverlening gaat!"

Meelifters

De wensen van Wegstapel zijn tevens kanttekeningen bij de huidige gang van zaken. Ze ontnemen hem echter niet het geloof in de gehanteerde formule: tijdelijke subsidies kunnen in de particuliere beveiligingsbranche tot structurele werkgelegenheid leiden. Met subsidies kunnen beveiligingsactiviteiten van de grond komen waarvoor bedrijven na verloop van tijd bereid zijn te betalen. Men heeft dan immers het aantal inbraken, diefstallen en brandstichtingen -en wellicht ook de verzekeringspremies- kunnen zien teruglopen. Hoe meer bedrijven dan gaan meebetalen, hoe lager de kosten per bedrijf worden. Daarbij is het zaak om de 'meelifters', de bedrijven die van de bewaking profiteren zonder ervoor te betalen, over de streep te krijgen. Wegstapel zegt: "Het is heel betreurenswaardig dat een groot aantal bedrijven onvoldoende belangstelling heeft voor beveiliging. Men is daar veel te gemakkelijk in. Op het budget is het vaak een soort sluitpost. Men wordt pas wakker als er een keer echt ingebroken wordt. Zo lang dat niet gebeurt, hobbelt men mee op de lasten van een ander. Men profiteert en denkt: die auto rijdt er toch, als ik niet meedoe, dan is er ook toezicht. Dat is natuurlijk niet correct. Ik vind dat heel storend en ik neem deze werkgevers dat ook heel nadrukkelijk kwalijk! Die auto rijdt er inderdaad, maar naarmate er meer bedrijven meedoen, worden de kosten daarvan alleen maar lager. Als je met honderd of tweehonderd bedrijven 's nachts een paar mensen laat rondkijken, dan is dat best op te brengen. Dan praat je over -voor een bedrijf zeer geringe- bedragen van misschien duizend of tweeduizend gulden per jaar. Bedrijven die dat niet kunnen opbrengen, kunnen beter ophouden met hun bedrijf!"

Hoeveel plaatsen?

Nieuwe werkgelegenheid in de beveiligingsbranche, door subsidiëring tot stand gebracht, is dus geen illusie. Maar om hoeveel arbeidsplaatsen gaat het? De normale groei, dus die niet op enigerlei wijze extra is aangezet, was de afgelopen jaren niet spectaculair: zo'n zes procent per jaar - zeg zeshonderd man op de tienduizend. Wegstapel ziet wel degelijk nog onontgonnen markten. Bedrijventerreinen bijvoorbeeld worden nog maar mondjesmaat bewaakt. "Maar het zet niet altijd grote zoden aan de dijk," zo zegt hij. "Als je een bedrijventerrein in Vianen hebt, dan kun je daar één of twee mensen kwijt die 's nachts patrouilleren en verbonden zijn met de centrale van de politie. Je praat dus niet over gigantische aantallen, dat is het probleem. Je moet erg veel projecten hebben, wil je een redelijk aantal mensen aan het werk kunnen helpen." Wegstapel ziet diverse ontwikkelingen in de branche die een invloed kunnen hebben op de werkgelegenheid - een negatieve invloed, bijvoorbeeld bewaking door middel van apparatuur in plaats van mensen, maar ook een positieve, bijvoorbeeld door de groeiende beveiligingsbehoefte bij particulieren. "Maar ik heb er geen beeld van wat het precies zal gaan opleveren," zegt Wegstapel. Aanpassingen in de tarieven, ten behoeve van de werkgelegenheid, vindt hij niet aan de orde. Hij zegt: "Je werkt met mensen en dat is het duurste dat je hebben kunt. Een computer kostte vroeger vijfduizend gulden en hetzelfde ding koop je nu voor duizend. Maar de mensen kosten nu alleen maar meer en niet minder dan vroeger. Onze kostenpost zit met name in de lonen. Bovendien zijn de marges al klein, er wordt verschrikkelijk geconcurreerd, dus wat dat betreft ben ik niet erg hoopvol."

Kan echter, uiteindelijk, de werkgelegenheid in de beveiliging met enkele duizenden arbeidsplaatsen worden uitgebreid? Wegstapel tot slot: "Ik ga geen dingen zeggen die absoluut niet waargemaakt kunnen worden. Als men zegt: we hebben zakken vol geld en er is zoveel criminaliteit, dus het moet echt op grote schaal worden aangepakt... ik weet niet of het dan lukt. In ieder geval zullen er dan andere acties en projecten nodig zijn dan nu worden ondernomen. Het zou overigens wel heel treurig zijn als er zoveel mensen ingehuurd zouden moeten worden voor werk dat eigenlijk door de politie moet gebeuren. Gaat het dan zo slecht in Nederland?!"

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking, 1994

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl