Maak het werk structureel!

De particuliere beveiligingsbranche telt nu zo'n 11.500 werknemers in circa 150 bedrijven. Driekwart van deze werknemers werkt bij één van de acht grootste bedrijven. In de branche zijn zes collectieve arbeidsovereen-komsten van kracht: vijf bedrijfscao's en één landelijke cao voor de overige bedrijven. Bedrijfscao's zijn er voor VNV Beveiliging, Securicor, de Nederlandse Veiligheidsdienst en voor de twee zusterondernemingen hiervan, Seceurop en Security Check. De landelijke cao wordt afgesloten tussen de vakorganisaties en de Vereniging van Particuliere Beveiligings-organisaties (VPB). Ongeveer de helft van de beveiligingsorganisaties is lid van deze vereniging. "De kleinste beveiligingsbedrijven, met één of twee werknemers, daar heb je weinig grip op," zegt Gerard Molenkamp. "Die laten zich aan niets gelegen, óók niet aan plannen voor werkgelegenheid!"

Spanningsveld

De afgelopen zomer waren de cao's in de beveiligingsbranche voorpagina-nieuws - niet vanwege een problematische totstandkoming, maar wel door een gebrekkige naleving. Zo had onderzoek in opdracht van de Unie BHLP althans uitgewezen. Gerard Molenkamp was niet helemaal verrast door deze uitkomst. Wel stelt hij voorop: "Over het algemeen voeren de grote bedrijven een goed sociaal beleid, met aparte personeelsfunctionarissen, eigen werkgelegenheidsprojecten, sociaal overleg en vertegenwoordigers in alle besturen in het kader van werkgelegenheid, scholing enzovoort. Maar waar je in de beveiliging geregeld tegenaan loopt, is de nogal sterke hiërarchie. Afspraken maken met de directie en ook met het hoofd personeelszaken gaat meestal wel goed. Maar lager in de hiërarchie, bij coördinatoren, hoofdgroepleiders, hoofdinspecteurs, inspecteurs en uiteindelijk op de werkvloer bij de beveiligingsbeambte, is er aan dit soort boodschappen nogal eens wat veranderd. Dat levert dan knelpunten op. Eén van de sleutels voor de oplossing van het probleem ligt bij de planningsafdelingen die de dienst vol moeten krijgen. De bedrijven werken natuurlijk altijd met een tekort aan personeel, want overtollig personeel leidt alleen maar tot leegloopuren. Op zich is dat een goede insteek, maar het levert een zekere krapte en een spanningsveld waarin de mensen moeten werken."

Opdrachten verschuiven

Gerard Molenkamp signaleert bij de beveiligingsbedrijven enig pessimisme als het gaat om werkgelegenheid in de nabije toekomst. In het begin van de jaren negentig werd nog een groei verwacht tot 30.000 werknemers in 2000, maar die voorspelling lijkt nu niet meer reëel (onder andere door de toename van bewaking door apparatuur in plaats van mensen). Actuele groeiverwachtingen zijn veelal nog gebaseerd op de resultaten in 1993, "en dat was een slecht jaar," zegt Molenkamp. "De vier, vijf jaar daarvoor was er een stijgende lijn in de vraag naar beveiliging en in opdrachten. Ook de prijzen konden wat omhoog en ik moet echt zeggen dat we daar ook in de cao'en goed van hebben geprofiteerd. Maar in 1993 liep dat opeens heel sterk terug. Wat van het eerste halfjaar van 1994 bekend is, lijkt het niet zo dramatisch te zijn als in 1993. De lijn gaat iets minder naar beneden. Maar je ziet dat het werk alleen maar wat verschuift - er wordt niet echt nieuw werk gegenereerd. En het werk verschuift door een onderlinge concurrentiestrijd die feitelijk over de ruggen van de werknemers gaat. Want prijsconcurrentie leidt tot minder marges en dat wreekt zich in de arbeidsvoorwaarden!"

Tegenwerping

De werkgelegenheidsproblemen in de branche maken een project als Werk in Bewaking extra zinvol omdat het gericht is op nieuwe en structurele werk-gelegenheid. Het gaat -waar dat mogelijk is- om werk dat nog niet door de overheid of particuliere bedrijven is opgepakt. Gerard Molenkamp beaamt dit belang van het project, maar maakt ook een tegenwerping. Hij zegt: "In de particuliere beveiliging is men uiterst creatief. Veel onderwerpen die ik tegenkom in projecten als Werk in Bewaking, zijn in de particuliere beveiliging allang bekeken. Maar men liet die links liggen omdat ze op een of andere manier niet haalbaar waren. Er moest geld bij. Zodra er een subsidie is, uit welke hoek dan ook, dan is het beveiligingsbedrijf best bereid die te incasseren. Want dat scheelt in de personeelslasten, zo simpel is dat. Als de subsidie wegvalt, dan wordt drie keer de wenkbrauwen gefronst en over het algemeen houdt het dan op. Je ziet dat ook na allerlei overheidsprojecten gebeuren. De overheid stimuleert de beveiliging van complete bedrijventerreinen, zoals in Moerdijk, Nieuwegein, Enschede, Zoetermeer en nog tientallen andere plaatsen. Vorig jaar is de overheid gestopt met grote subsidies daarop, want de bedrijven die op zo'n terrein gevestigd zijn, moesten daar ook maar in investeren. Maar als er dan geen samenhang is tussen die bedrijven, dan valt dat werk uiteindelijk toch weer weg."

Koppen bij elkaar

Gerard Molenkamp plaats nog een kanttekening bij de werkgelegenheidsprojecten in kwestie. Hij zegt: "Als de werkgevers in de particuliere beveiliging slim zijn, dan steken ze gewoon de koppen bij elkaar, samen met de werkgevers in de verzekeringen, de banken en ook met de overheid. Door goed te bespreken waar precies de problemen zijn en hoe je die zou kunnen aanpakken, kun je veel efficiënter aan de gang met het verwerven van opdrachten en met het bemannen daarvan. In algemene zin zou het veel beter zijn om alle werkgevers uit de meest aangewezen bedrijfstakken eens bij elkaar te krijgen en te kijken hoeveel geld zij voor werkgelegenheid over hebben. Gooi dat geld op één hoop en maak een soort arbeidsvoorzieningsorganisatie die puur geënt is op het creëren en behouden van werk in aparte projecten. Nu gaat in al deze projecten enorm veel tijd, geld en energie verloren aan het talloze malen uitvinden van hetzelfde wiel. Een vaste projectorganisatie zou heel mooi zijn - wat goed loopt kun je dan op de langere termijn structureel maken."

Meer dan geld

"De Dienstenbond CNV zet zich in voor werkgelegenheid," besluit Molenkamp. "Wij willen ons presenteren als een vakorganisatie die zich richt op de goede doelen vanuit de cao-en: kwaliteit van de arbeid, scholing, vorming, arbeidsverhoudingen, medezeggenschap en dat soort dingen. Het gaat niet primair om loonzaken en toeslagen, er is meer dan alleen geld. Het gaat ook om arbeidssatisfactie, dat moet je zien in te vullen. Het is heel erg dat er mensen aan de zijkant van de maatschappij staan, die geen werk hebben en niet kunnen meedraaien. Dat leidt tot allerlei problemen. Voor mij als vakbondsman zal het project Werk in Bewaking daarom in de eerste plaats geslaagd zijn als de dienstverbanden van de werknemers na het project kunnen worden verlengd. Zodat deze mensen weer een zekere vastheid in hun leven krijgen."

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking, 1994

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl