Werk in bewaking géén bezigheidstherapie!

Werkgelegenheidsafspraken in CAO's betreffen meestal de eigen branche. Tijdens de onderhandelingen bleek echter dat de ontwikkeling van de werkgelegenheid in het verzekeringsbedrijf daarvoor te weinig ruimte bood. Han Noten: "Je kunt dan niet zeggen: verzekeringsbedrijven hebben geen maatschappelijke verantwoordelijkheid, dus het verhaal houdt hiermee op! We hebben daarom toen voorgesteld om projecten te gaan financieren in het kader van werkgelegenheid op een externe arbeidsmarkt."

Spanning

"Dat voorstel lag best moeilijk," vervolgt Noten. "Mijn leden vonden het wel leuk en aardig om een bedrag te besteden aan het oplossen van maatschappelijke problemen, maar hun werkgelegenheid staat ook onder druk en dus kunnen zij het geld zelf ook goed gebruiken. Ook bij de verzekeringsmaatschappijen lag het moeilijk. Waarom zouden zij maatschappelijke problemen oplossen waarvoor ze niet verantwoordelijk zijn, terwijl ze die middelen ook heel goed voor wat anders kunnen gebruiken? Deze spanning hoort bij dit soort afspraken. Er zit een spanningsveld tussen je eigen individuele belangen en waar je maatschappelijk voor staat. Dit is voor de bonden zo en natuurlijk ook voor de verzekeringsbedrijven."

Combinatie

Op een dag in die periode reed Han Noten langs de carpoolplaats nabij zijn woonplaats. Overal lag er glas, duidelijk als gevolg van criminaliteit. Op dat moment kreeg Noten het idee om onder de noemer criminaliteitspreventie de belangen te combineren. Criminaliteitspreventie leidt tot werkgelegenheid in de bewakings- en beveiligingsbranche én tot een vermindering van de schadelast voor de verzekeringsmaatschappijen. "Dit was iets waardoor we er een gemeenschappelijk belang bij kregen," zegt Noten, "en daardoor kon de afspraak en dus het project tot stand komen." Voor Han Noten is de belangrijkste doelstelling van het project de arbeidsdoelstelling. Hij zegt: "Voor veel mensen wordt de afstand tot de arbeidsmarkt steeds groter. We moeten daarom iets doen om deze mensen weer in de structuur van de arbeidsmarkt te brengen: 's morgens om zeven uur opstaan, om half acht je boterham smeren en zorgen dat je om acht uur op je werk bent. Zo'n structuur hebben mensen nodig om weer geschikt te worden voor werk. Daarnaast kun je die mensen kwalificeren door ze een vak te leren en kun je hen ook zo weer een stukje perspectief geven."

Versnippering

De combinatie van werkgelegenheid en schadepreventie was het eerste goede idee - het tweede volgde kort daarop. Han Noten: "Mensen dichter bij de arbeidsmarkt brengen is heel goed, maar het is natuurlijk nog beter om hun werk structureel te maken. Het moet geen bezigheidstherapie zijn, maar economisch zinvol werk. Dus werk dat op de markt een waarde heeft - een waarde die ook uit te drukken is. Normaal gesproken is het zo dat als die markt er is, dat die markt zich dan ook wel ontwikkelt. Maar op het gebied van bewaking en beveiliging is er een markt die zich niet ontwikkelt. Omdat die markt gesegmenteerd en versnipperd is en omdat er geen organisatie is waarin die markt tot uitdrukking kan komen. Neem een parkeerplaats bij een NS-station. Het bewaken daarvan is in het belang van de NS, in het belang van de gemeente, in het belang van de reiziger en in het belang van de schadeverzekeraar. Maar die partijen weten elkaar daar niet in te vinden en daardoor is niemand bereid om die prijs te betalen. Zouden ze elkaar weten te vinden, dan zou die prijs wel betaald kunnen worden. In feite ligt hier een taak voor de overheid, maar die heeft zich teruggetrokken of doet het in onvoldoende mate. En de privésector is onvoldoende in staat om erop in te spelen omdat juist die organisatie van de markt ontbreekt."

"Deze doelstelling dat het om economisch zinvol werk moet gaan, zal soms moeilijk vast te houden zijn," aldus Noten. "Zo'n doelstelling glipt heel gauw weg. Je bent heel gauw blij als je mensen aan het werk hebt. Je bent snel geneigd om mensen op een industrieterrein rond te laten lopen, want dan heb je ze aan het werk en loopt het project. Maar voordat je het weet is het geld op en het werk weg. Dat moet niet gebeuren. Je moet het werk structureel maken. Die doelstelling mogen we niet uit het oog verliezen!"

Sommetje

Miljoenen guldens voor vierhonderd banen - zijn die dat waard? "Het is een fluitje van een cent," zegt Han Noten tot slot. "Kijk eens naar de doelstellingen waaraan je hebt bijgedragen. Je hebt mensen aan het werk geholpen, je hebt een stuk criminaliteit weten te reduceren en je hebt de markt voor beveiligingsbedrijven weten te verbeteren. Ik vind dat nogal hevig! Het is natuurlijk de vraag of alle doelstellingen worden behaald -dat sommetje kun je pas over een jaar of drie maken- en ik beschouw het daarom ook als een experiment. Maar ik vind het wel een experiment dat zeer de moeite waard is, want het is volgens mij de eerste poging om op deze manier echt nieuwe werkgelegenheid te creëren. Plus dat ik echt vind dat we met elke nieuwe arbeidsplaats weer een stukje dichter bij de hemel zijn - toch?"

Verschenen in: Projectbericht Werk in Bewaking, 1994

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl