H. van Houtum, architect bij Derks-Stevens Architecten (2002)

Een samenspel van baksteen, stucwerk, aluminium en hout

De Magistraat werd ontworpen door de Zweedse architect Bengt Ahlqvist van het bureau Ahlqvist & Almqvist arkitekter AB in Stockholm. De begeleiding van Ahlqvist in Nederland, de uitwerking van zijn schetsen en de totale inbreng en ondersteuning tijdens het bouwproces, is het werk geweest van projectarchitect Hans van Houtum. Hij is nu zelfstandig architect, maar was tijdens de bouw van De Magistraat werkzaam bij Derks-Stevens Architecten in 's-Hertogenbosch. Van Houtum vroegen we om een toelichting bij het ontwerp van Bengt Ahlqvist.

Hans van Houtum: "Voor het beschikbare terrein van 59 bij 59 meter hebben we een carré ontworpen dat aan alle zijden is bebouwd. Aan de 'harde' noord-, oost- en zuidkant, waar de kantoorruimten zijn gesitueerd, hebben we gekozen voor donkerrode baksteen en aan de 'zachte' westkant, dus niet aan het spoor maar waar de woningen zijn gesitueerd, hebben we voor licht stucwerk gekozen. Om het gebouw niet te hoog te laten lijken, heeft het een soort cascadeachtige afbouw. Aan de voorzijde is het acht verdiepingen hoog en aan de achterzijde, de westgevel, maar vijf verdiepingen. In de gevels zijn verspringingen aangebracht en daar waar de verspringing zit in de richting van het binnengebied, hebben we de gevel iets teruggelegd en er een aluminiumkleurige gevel van gemaakt. Hierdoor valt deze opbouw, door de reflectie van de lucht, als het ware weg tegen de gevel."

Warm en intiem

"Op de denkbeeldige diagonaal van het station naar het woongebied van het Paleiskwartier bevindt zich de binnenhof van het gebouw," zo vervolgt Van Houtum. "Hier is het gebouw op alle verdiepingen in de houtsoort Western Red Ceder uitgevoerd. Dit is een oranjerode houtsoort, waardoor een hele mooie, warme en intieme ruimte is ontstaan - bijna Scandinavisch zelfs. De binnenhof is verder als een redelijk moderne, enigszins Japans aandoende ruimte ingericht, met vlonders, grind, bloembakken, pergola's met stalen spandraden waarlangs begroeiing komt en mooie verlichting. Op deze binnenplaats bevindt zich ook een serre, ter hoogte van twee verdiepingen, die helemaal van hout, glas en aluminium is gemaakt. In deze serre bevindt zich het bedrijfsrestaurant van het gebouw. Karakteristiek zijn tot slot de erkers die alleen in de bakstenen gevels zijn aangebracht: glazige, transparante elementen die er van buiten heel bijzonder uitzien. Voor wie in het gebouw is, geven deze erkers, vooral op de zesde en zevende verdieping, een geweldig uitzicht over de binnenstad van 's-Hertogenbosch."

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 2002

Een denkbeeldige diagonaal dwars door De Magistraat

Het buitengewoon verzorgde interieur van De Magistraat is ontworpen door Derks-Stevens Architecten in 's-Hertogenbosch, in nauw overleg met en onder supervisie van architecten van de Rijksgebouwendienst. Projectarchitect Hans van Houtum licht toe hoe elementen van het exterieur, onder meer met behulp van de Western Red Ceder, in het interieur van het gebouw zijn teruggebracht.

Hans van Houtum: "De denkbeeldige diagonaal van het station via de binnenhof van De Magistraat naar het woongebied van het Paleiskwartier, is als het ware ook in het gebouw doorgetrokken. Wie door de entree binnenkomt en de receptie en de beveiliging passeert, komt uit bij de serre en kan van daaruit de rest van het Paleiskwartier inkijken. Deze diagonaal is min of meer benadrukt door de Western Red Ceder, de houtsoort die in de binnenhof is gebruikt, ook in het gebouw door te trekken. Het is wat dat betreft heel duidelijk het idee geweest om een directe relatie tussen binnen en buiten te leggen. Ook daarom hebben we dezelfde warme houttint op andere manieren in het interieur teruggebracht, bijvoorbeeld in de houtkleurige elementen in de gangen, waar onder meer koffiehoeken, rustruimten en kopieerplekken zijn, en bijvoorbeeld ook in de vloerbedekking op alle verdiepingen. Met de roodbruine spikkels en kleurvlakken in de vloerbedekking, ten opzichte van het blauw daarin, wordt een bepaalde breedtewerking in de gangpaden gecreëerd."

Bijzonder karakter

"De ruimte waar bezoekers van de IND komen," vervolgt Van Houtum, "moet vanzelfsprekend extra goed beveiligd zijn en volledig afscheiden van de rest van het gebouw. Zonder daaraan afbreuk te doen, hebben we toch geprobeerd om daar 'een open verhaal' van te maken. Asielzoekers die zich aanmelden, komen via een automatische deur in een wachtruimte. In die ruimte is de balie van de receptie doorgetrokken, waaraan de mensen informatie kunnen krijgen over de planning van hun intakegesprek. In deze vleugel is verder een aantal voorzieningen aangebracht, zodat de mensen een broodje kunnen eten en koffie kunnen krijgen. Vanuit de wachtruimte leidt een grote open trap naar een vide en naar de zeven zittingskamers, dertig hoorkamers en de ruimtes voor de tolken op de eerste verdieping. Al die ruimtes hebben we ten opzichte van de normale kantoorruimtes een bijzonder karakter willen geven. Omdat de wachtruimte voor de asielzoekers daglicht vanuit de serre nodig heeft, ontstond er een zeker spanningsveld met het bedrijfsrestaurant in de serre. Samen met architect Ahlqvist heb ik daarom een semi-transparant houten scherm ontworpen, zodat er geen directe zichtrelatie zou zijn en er toch daglicht zou binnenkomen. En vanzelfsprekend hebben we ook daar de Western Red Ceder weer voor gebruikt."

Verschenen in: Special Magazine van Revue Arts, 2002

Peter van Steen, tekstschrijver, info@petervansteen.nl